ฌานมูลกนัย
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๐ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ ฌานมูลกนัย
๙๕๖ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย มีวาระ ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗ " อธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " อนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " สมนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " สหชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " อัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " นิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗ " ปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " ปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " อาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " กัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " วิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " อาหารปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " อินทริยปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " มัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " สัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " นัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗ " วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๗
๙๕๗ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสย- *ปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๗ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับ-*วิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับ-*วิปากปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับ-*วิปากปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับ-*อินทริยปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๗ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับ-*อินทริยปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคต-*ปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคต-*ปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๗ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัยมีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัยมีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๗ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๓ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัยมีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับสัมปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัยมีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย กับสหชาตปัจจัย กับอัญญมัญญปัจจัยกับนิสสยปัจจัย กับวิปากปัจจัย กับอินทริยปัจจัย กับมัคคปัจจัย กับวิปปยุตตปัจจัย กับอัตถิปัจจัย กับอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑ฌานมูลกนัย จบ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ฌานทุกนัย
นเหตุปัจจัย กับฌานปัจจัย มี ๗ วาระ นอารัมมณปัจจัย ” มี ๗ วาระ นอธิปติปัจจัย ” มี ๗ วาระ นอนันตรปัจจัย ” มี ๗ วาระ นสมนันตรปัจจัย ” มี ๗ วาระ นอัญญมัญญปัจจัย ” มี ๓ วาระ นนิสสยปัจจัย ” มี ๗ วาระ นอุปนิสสยปัจจัย ” มี ๗ วาระ นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๗ วาระ นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๗ วาระ นอาเสวนปัจจัย ” มี ๗ วาระ นกัมมปัจจัย ” มี ๗ วาระ นวิปากปัจจัย ” มี ๗ วาระ นอาหารปัจจัย ” มี ๗ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๐ หน้า : ๕๔๗}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๗. ปัญหาวาร นอินทรียปัจจัย กับฌานปัจจัย มี ๗ วาระ นมัคคปัจจัย ” มี ๗ วาระ นสัมปยุตตปัจจัย ” มี ๓ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย ” มี ๗ วาระ โนวิคตปัจจัย ” มี ๗ วาระ (๒๐) ฌานสามัญญฆฏนา (๙)
นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๕ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๗ วาระ ฯลฯ นอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ ฯลฯ นสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ นสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ สัมปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๐ หน้า : ๕๔๘}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๗. ปัญหาวาร นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ (อวิปากะ ๔) นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะ สัมปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ วิปปยุตตะอัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะ วิปปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ (สวิปากะ ๕) สอินทรียฆฏนา (๙)
นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อินทรียะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๗ วาระ ฯลฯ นอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๐ หน้า : ๕๔๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๗. ปัญหาวาร นอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ ฯลฯ นสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ อินทรียะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ นสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ อินทรียะ สัมปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อินทรียะ วิปปยุตตะอัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ (อวิปากะ ๔) นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ อินทรียะอัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะอินทรียะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๐ หน้า : ๕๕๐}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๗. ปัญหาวาร นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะอินทรียะ สัมปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ อินทรียะวิปปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะ อินทรียะ วิปปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ (สวิปากะ ๕) สมัคคฆฏนา (๙)
นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ มัคคะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๗ วาระ ฯลฯ นอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ ฯลฯ นสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ มัคคะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ นสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๐ หน้า : ๕๕๑}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๗. ปัญหาวาร นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ มัคคะ วิปปยุตตะอัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ (อวิปากะ ๔) นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ มัคคะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะ มัคคะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะมัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะมัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ (สวิปากะ ๕)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๐ หน้า : ๕๕๒}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๗. ปัญหาวาร สอินทรียมัคคฆฏนา (๙)
นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อินทรียะ มัคคะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๗ วาระ ฯลฯ นอัญญมัญญปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นอุปนิสสยปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ ฯลฯ นสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๗ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ อินทรียะ มัคคะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ นสัมปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ อินทรียะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อินทรียะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ (อวิปากะ ๔) นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ อินทรียะมัคคะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๐ หน้า : ๕๕๓}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๗. ปัญหาวาร นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะอินทรียะ มัคคะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๑๐ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะ อินทรียะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ อินทรียะมัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ นเหตุปัจจัย กับปัจจัย ๑๐ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ วิปากะ อินทรียะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ และอวิคตะ มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ (สวิปากะ ๕) ฌานมูลกนัย จบ
อรรถกถา
ชั้นตัวบทอรรถกถาอธิบายพระไตรปิฎกอรรถกถายึดที่ข้อ ๗๕๒ ซึ่งครอบมาถึงข้อที่กำลังอ่าน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาอนุโลมปัจจนียนัย
พึงทราบวินิจฉัยในอนุโลมปัจจนียนัย ต่อไป
ปัจจัยใดๆ ในบรรดาปัจจัยที่มีการนับแล้ว ในอนุโลมอย่างนี้คือ เหตุยา สตฺต, อารมฺมเณ นว ในเหตุปัจจัยมี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัยมี ๗ วาระ และในปัจจนียะ อย่างนี้คือ นเหตุยา ปณฺณรส, นอารมฺมเณ ปณฺณรส ในนเหตุปัจจัยมี ๑๕ วาระ,ในนอารัมมณปัจจัยมี ๑๕ วาระ ตั้งอยู่แล้วโดยอนุโลม ผู้ศึกษาพึงทราบการนับด้วยอำนาจแห่งวาระที่เหมือนกันในบรรดาวาระที่ได้แล้วในปัจจนียนัย แห่งปัจจัยนั้นๆ อันตั้งอยู่แล้วโดยความเป็นปัจจนียะ กับวาระอันได้แล้วในอนุโลมนัยแห่งปัจจัยนั้นๆ.
จริงอยู่ ในอนุโลมนัย วาระ ๗ ได้แล้วในคำว่า เหตุยา สตฺต ในเหตุปัจจัยมี ๗ วาระ ในปัจจนียะ วาระ ๑๕ ในอารัมมณปัจจัยได้แล้วในคำว่า นอารมฺมเณ ปณฺณรส ในนอารัมมณปัจจัยมี ๑๕ วาระ
บรรดาวาะ ๑๕ ที่ท่านกล่าวไว้ในนอารัมมณปัจจัย วาระ ๗ เหล่านี้คือ กุสโล กุสลสฺส อพฺยากตสฺส กุสลาพยากตสฺส, อกุสโล อกุสลสฺส อพฺยากตสฺส อกุสลาพยากตสฺส อพฺยากโต อพฺยากตสฺส(๗ วาระคือ กุ - กุ, กุ - อัพ, กุ - กุ.อัพ, อกุ - อกุ, อกุ - อัพ, อกุ - อกุ.อัพ และอัพ - อัพ) เหมือนกันกับวาระ ๗ ที่ท่านกล่าวไว้ในเหตุปัจจัย.
คำว่า เหตุปจฺจยา นอารมฺมเฌ สตฺต เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัยมี ๗ วาระ ท่านกล่าวหมายเอาวาระ ๗ เหล่านั้น. แม้ในคำว่า นอธิปติยา สตฺต ในนอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ เป็นต้น ก็นัยนี้เหมือนกัน. ส่วนในนสหชาตปัจจัย ย่อมไม่ได้วาระ แม้สักอย่างหนึ่ง เพราะเหตุปัจจัยที่ไม่เกิดพร้อมกันไม่มี เพราะฉะนั้น ท่านจึงไม่แต่งโยชนาด้วยสหชาตปัจจัยนั้น.
วาระ ๓ มีกุศลเป็นต้น ย่อมได้แก่รูปาพยากตะในนอัญญมัญญปัจจัย.
คำว่า ตีณิ ท่านหมายเอาวาระ ๓ เหล่านั้น ในนสัมปยุตตปัจจัยก็เหมือนกัน ส่วนในนวิปปยุตตปัจจัย ผู้ศึกษาพึงทราบวาระ ๓ ด้วยอำนาจแห่งอรูปธรรม คือกุศลเป็นปัจจัยแก่กุศล อกุศลเป็นปัจจัยแก่อกุศล อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ.
นนิสสยะ โนอัตถิ โนอวิคตปัจจัย ย่อมมีไม่ได้ เหมือนสหชาตปัจจัย เพราะเหตุนั้นท่านจึงไม่แต่งโยชนาเชื่อมกับปัจจัยเหล่านั้น. ในข้อนี้มีการกำหนด ๒ อย่าง คือ สตฺต = ๗ ตีณิ = ๓ ด้วยประการฉะนี้. ผู้ศึกษาพึงลดจำนวนแห่งปัจจัยที่นับได้มากกว่ากับปัจจัยที่นับได้น้อยกว่า ด้วยอำนาจแห่งข้อกำหนดเหล่านั้น แล้วถึงทราบการนับในปัจจัยฆฏนา ทั้งหลายต่อไป.
พึงทราบวินิจฉัยในฆฏนานั้นต่อไป คำว่า เหตุ สหชาต นิสฺสย อตฺถิ อวิคตนฺติ นอารมฺมเณ สตฺต ความว่า ผู้ศึกษาพึงทราบว่า ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ โดยนัยนี้ว่า กุศลธรรมเป็นปัจจัยแก่กุศลธรรม เพราะปัจจัย ๕ คือเหตุ สหชาตะ นิสสยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย. กุศลเหตุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยเหตุ สหชาตะ นิสสยะ อัตถิ อวิคตะและนอารัมมณปัจจัย.
แม้ในคำว่า นาธิปติยา สตฺต เป็นต้นก็นัยนี้เหมือนกัน.
ในฆฏนาที่ ๒ ท่านกล่าว่า ตีณิ = ๓ ในปัจจัยที่เหลือ เว้นนสัมปยุตตปัจจัย เพราะผนวกอัญญมัญญปัจจัยเข้าไปด้วย. ส่วนในนสัมปยุตตปัจจัย ท่านกล่าว่า เอกํ = ๑ หมายถึงนามและรูปในปฏิสนธิกาล ซึ่งวิปปยุตตกันและกัน ฯ ก็ในอธิการนี้ย่อมไม่ได้อัญญมัญญปัจจัย โดยเป็นปัจจนียะ เพราะผนวกเข้าในอนุโลมฆฏนา เพราะฉะนั้น ท่านจึงไม่กล่าวว่า นอญฺญมญฺเญ. ปัจจัยที่เข้าได้แม้ในฆฏนาที่เหลือ ก็ย่อมไม่ได้โดยเป็นปัจจนียะเหมือนในอธิการนี้.
ในฆฏนาที่ ๓ มีวิสัชนา ๓ วาระเท่านั้น เพราะสัมปยุตตปัจจัยถูกผนวกเข้าไปด้วย.
ในฆฏนาที่ ๔ มีวิสัชนา ๓ วาระ คือกุศลเป็นต้นเป็นปัจจัยแก่รูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เพราะผนวกวิปปยุตตปัจจัยเข้าไปด้วย.
ในฆฏนาที่ ๕ เพราะมีวิบากเข้าไปด้วยในที่ทุกแห่ง จึงมีวิสัชนา ๑ วาระ คืออัพยากตะ กับอัพยากตะ. ในวิปากะและสัมปยุตตปัจจัยนอกจากนี้ก็นัยนี้เหมือนกัน.
คำว่า เหตุสหชาตนิสฺสยอินฺทริยมคฺคอตฺถิอวิคตนฺติ นอารมฺมเณ จตฺตาริ เพราะปัจจัย ๗ คือเหตุ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตะในนอารัมมณปัจจัยมี ๔ วาระ ความว่า ผู้ศึกษาพึงทราบวิสัชนา ๔ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย ด้วยอำนาจแห่งปัจจัย ๗ เหล่านั้นคือกุศลเป็นปัจจัยแก่กุศล กุศลเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ กุศลเป็นปัจจัยแก่กุสลาพยากตะ อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ. แม้ในฆฏนาที่เหลือก็นัยนี้เหมือนกัน ฯ
สองบทว่า นอญฺญมญฺเญ เทฺว ในนอัญญมัญญปัจจัยมี ๒ วาระ คือกุศลเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ. แม้ในวิสัชนา ๒ ข้างหน้าก็นัยนี้เหมือนกัน. ผู้ศึกษาพึงทราบวิธีนับด้วยอำนาจแห่งปัจจัยที่ได้ในฆฏนาทั้งหมด โดยอุบายนี้.
ก็ฆฏนาเหล่านี้ทั้งหมดท่านกล่าว่ามี ๔๑๕ ฆฏนา ด้วยอำนาจสหชาตฆฏนา และด้วยอำนาจปกิณณกฆฏนา ในอนุโลมปัจจนียนัยนี้ ในบรรดาฆฏนาทั้งหลายเหล่านั้น ปัจจัยแม้อย่างหนึ่งในบรรดาปัจจัยทั้งหลายที่ตั้งอยู่โดยเป็นอนุโลมในฆฏนานั้นๆ ย่อมไม่ได้โดยเป็นปัจจนียะ.
ก็ในเหตุมูลกนัยนี้ ปัจจัย ๑๙ มาแล้วโดยเป็นปัจจนียะ เพราะปัจจัย ๕ ตั้งอยู่แล้วโดยเป็นอนุโลมในฆฏนาที่ ๑ ปัจจัยที่เหลือเฉพาะที่เป็นอนุโลมมาแล้วโดยเป็นปัจจนียะ.
แม้ในปัจจัยที่เหลือก็เมื่อว่าโดยอนุโลมในอธิการนี้ บรรดาปัจจัยเป็นอันมากปัจจัยอย่างหนึ่งๆ เท่านั้น ที่มาแล้วโดยเป็นปัจจนียะ ผู้ศึกษาพึงทราบวิธีนี้ทั้งหมดตามสมควร แม้ในนัยที่มีอารัมมณปัจจัยเป็นมูลเป็นต้น เหมือนนัยที่มีเหตุปัจจัยเป็นมูล ฉะนั้น.
อนุโลมปัจจนียนัย จบ. -----------------------------------------------------