นวกัมมทานกถา ว่าด้วยวิธีการที่ภิกษุให้นวกรรม เรื่องภิกษุชาวเมืองอาฬวีให้นวกรรม

อถโข ภควา กิฏาคิริสฺมึ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน อาฬวี เตน จาริกํ ปกฺกามิ อนุปุพฺเพน จาริกญฺจรมาโน เยน อาฬวี ตทวสริ ฯ ตตฺร สุทํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ อคฺคาฬเว เจติเย ฯ

ครั้นพระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ กิฏาคิรีชนบทตามพุทธาภิรมย์แล้วเสด็จจาริกทางเมืองอาฬวี เสด็จจาริกโดยลำดับถึงเมืองอาฬวีแล้ว ทราบว่า พระองค์ประทับอยู่ที่อัคคาฬวเจดีย์ เขตเมืองอาฬวีนั้น ฯ เรื่องภิกษุชาวเมืองอาฬวีให้นวกรรม

เตน โข ปน สมเยน อาฬวิกา ภิกฺขู เอวรูปานิ นวกมฺมานิ เทนฺติ ปิณฺฑนิกฺเขปนมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ กุฑฺฑเลปนมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ ทฺวารฏฺฐปนมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ อคฺคฬวฏฺฏิกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ อาโลกสนฺธิกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ เสตวณฺณกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ กาฬวณฺณกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ เครุกปริกมฺมกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ ฉาทนมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ พนฺธนมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ ภณฺฑิกาธานมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ ขณฺฑผุลฺลปฏิสงฺขรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ ปริภณฺฑกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ เทนฺติ วีสติวสฺสิกมฺปิ นวกมฺมํ เทนฺติ ตึสวสฺสิกมฺปิ นวกมฺมํ เทนฺติ ยาวชีวิกมฺปิ นวกมฺมํ เทนฺติ ธูมกาลิกมฺปิ ปริโยสิตํ วิหารํ นวกมฺมํ เทนฺติ ฯ {๒๙๕.๑} เย เต ภิกฺขู อปฺปิจฺฉา ฯเปฯ เต อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ กถํ หิ นาม อาฬวิกา ภิกฺขู เอวรูปานิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ ปิณฺฑนิกฺเขปนมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ กุฑฺฑเลปน- มตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ ทฺวารฏฺฐปนมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ อคฺคฬวฏฺฏิกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ อาโลก- สนฺธิกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ เสตวณฺณกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ กาฬวณฺณกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ เครุกปริกมฺมกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ ฉาทนมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ พนฺธนมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ ภณฺฑิกาธาน- มตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ ขณฺฑผุลฺลปฏิสงฺขรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ ปริภณฺฑกรณมตฺเตนปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ วีสติวสฺสิกมฺปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ ตึสวสฺสิกมฺปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ ยาวชีวิกมฺปิ นวกมฺมํ ทสฺสนฺติ ธูมกาลิกมฺปิ ปริโยสิตํ วิหารํ นวกมฺมํ ทสฺสนฺตีติ ฯ {๒๙๕.๒} อถโข เต ภิกฺขู ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯเปฯ สจฺจํ กิร ภิกฺขเว ฯเปฯ สจฺจํ ภควาติ ฯเปฯ วิครหิตฺวา ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ น ภิกฺขเว ปิณฺฑนิกฺเขปนมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น กุฑฺฑเลปนมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น ทฺวารฏฺฐปนมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น อคฺคฬวฏฺฏิกรณมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น อาโลกสนฺธิกรณมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น เสตวณฺณกรณมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น กาฬวณฺณกรณมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น เครุกปริกมฺมกรณมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น ฉาทนมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น พนฺธนมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น ภณฺฑิกาธานมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น ขณฺฑผุลฺล- ปฏิสงฺขรณมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น ปริภณฺฑกรณมตฺเตน นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น วีสติวสฺสิกํ นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น ตึสวสฺสิกํ นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น ยาวชีวิกํ นวกมฺมํ ทาตพฺพํ น ธูมกาลิกํ ปริโยสิตํ วิหารํ นวกมฺมํ ทาตพฺพํ โย ทเทยฺย อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส อนุชานามิ ภิกฺขเว อกตํ วา วิหารํ วิปฺปกตํ วา นวกมฺมํ ทาตุํ ขุทฺทเก วิหาเร กมฺมํ โอโลเกตฺวา ฉปฺปญฺจวสฺสิกํ นวกมฺมํ ทาตุํ อฑฺฒโยเค กมฺมํ โอโลเกตฺวา สตฺตฏฺฐวสฺสิกํ นวกมฺมํ ทาตุํ มหลฺลเก วิหาเร ปาสาเท วา กมฺมํ โอโลเกตฺวา ทสทฺวาทสวสฺสิกํ นวกมฺมํ ทาตุนฺติ ฯ

สมัยนั้น ภิกษุชาวเมืองอาฬวีย่อมให้นวกรรมเห็นปานนี้ คือ:- ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงวางก้อนดินบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงฉาบทาฝาบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงตั้งประตูบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงติดสายยูบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงกรอบเช็ดหน้าบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงทาสีขาวบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงทาสีดำบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงทาสีเหลืองบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงมุงหลังคาบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงผูกมัดหลังคาบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงปิดบังที่อาศัยแห่งนกพิราบบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงปฏิสังขรณ์สิ่งชำรุดผุพังบ้าง ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงขัดถูบ้าง ให้นวกรรม ๒๐ ปีบ้าง ให้นวกรรม ๓๐ ปีบ้าง ให้นวกรรม ตลอดชีวิตบ้าง ให้นวกรรมวิหารที่สร้างเสร็จแล้ว ยังอยู่ในเวลาแห่งควันก็มี บรรดาภิกษุที่เป็นผู้มักน้อย ... ต่างก็เพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ไฉนภิกษุชาวเมืองอาฬวีจึงได้ให้นวกรรมเห็นปานนี้ คือ:- ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงวางก้อนดินบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงฉาบทาฝาบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงตั้งประตูบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงติดสายยูบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงติดกรอบเช็ดหน้าบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงทาสีขาวบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงทาสีดำบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงทาสีเหลืองบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงมุงหลังคาบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงผูกมัดหลังคาบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงปิดบังที่อาศัยแห่งนกพิราบบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงปฏิสังขรณ์สิ่งชำรุดผุพังบ้าง ได้ให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงขัดถูบ้าง ได้ให้นวกรรม ๒๐ ปีบ้าง ได้ให้นวกรรม ๓๐ ปีบ้าง ได้ให้นวกรรม ตลอดชีวิตบ้าง ได้ให้นวกรรมวิหารที่สร้างเสร็จแล้ว ยังอยู่ในเวลาแห่งควันก็มี จึงภิกษุเหล่านั้นกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค ... พระผู้มีพระภาคทรงสอบถามว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ข่าวว่าภิกษุชาวเมืองอาฬวี ... จริงหรือ ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า จริง พระพุทธเจ้าข้า พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ทรงติเตียน ... ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงวางก้อนดิน ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงฉาบทาฝา ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงตั้งประตู ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงติดสายยู ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงติดกรอบเช็ดหน้า ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงทาสีขาว ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงทาสีดำ ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงทาสีเหลือง ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงมุงหลังคา ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงผูกมัดหลังคา ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงปิดบังที่อาศัยแห่งนกพิราบ ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงปฏิสังขรณ์สิ่งชำรุดผุพัง ภิกษุไม่พึงให้นวกรรม ด้วยเหตุเพียงขัดถู ไม่พึงให้นวกรรม ๒๐ ปี ไม่พึงให้นวกรรม ๓๐ ปี ไม่พึงให้นวกรรม ตลอดชีวิต ไม่พึงให้นวกรรมวิหารที่สร้างเสร็จแล้ว ยังอยู่ในเวลาแห่งควัน รูปใดให้นวกรรม ต้องอาบัติทุกกฏ ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้นวกรรมวิหารที่ยังไม่ได้ทำหรือที่ทำค้างไว้เฉพาะวิหารเล็กให้ตรวจดูงานแล้ว ให้นวกรรม ๕-๖ ปี เรือนมุงแถบเดียว ให้ตรวจดูงานแล้ว ให้นวกรรม ๗-๘ ปี วิหารใหญ่หรือปราสาทให้ตรวจดูงานแล้วให้นวกรรม ๑๐-๑๒ ปี ฯ