AN 3.90

Dutiyasikkhattayasutta

Three Trainings (2nd)

The three trainings explained, to perfection.

ฉบับหลวงสิกขาสูตรสิกขา

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้อ ๕๓๐ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิกขา ๓ นี้ ๓ เป็นไฉน คือ อธิศีลสิกขา ๑ อธิจิตต สิกขา ๑ อธิปัญญาสิกขา ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อธิศีลสิกขา เป็นไฉน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้มีศีล ฯลฯ สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย ดูกรภิกษุทั้งหลาย

นี้เรียกว่าอธิศีลสิกขา ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อธิจิตตสิกขาเป็นไฉน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้ สงัดจากกาม ฯลฯ บรรลุจตุตถฌาน ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าอธิจิตตสิกขา ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อธิปัญญาสิกขาเป็นไฉน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุติ ปัญญาวิมุติ อันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ด้วยปัญญา อันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าอธิปัญญาสิกขา ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิกขา ๓ นี้แล ฯ

ภิกษุผู้มีความเพียร มีเรี่ยวแรง มีปัญญา เพ่งพินิจ มีสติ คุ้มครองอินทรีย์ พึงครอบงำทั่วทุกทิศ ด้วยอัปปมาณสมาธิ ประพฤติทั้งอธิศีล อธิจิต

และอธิปัญญา เมื่อก่อนฉันใด ภายหลังก็ฉันนั้น ภายหลังฉันใด

เมื่อก่อนก็ฉันนั้น เบื้องต่ำฉันใด เบื้องบนก็ฉันนั้น เบื้องบนฉันใด เบื้องต่ำก็ฉันนั้นในกลางวันฉันใด ในกลางคืนก็ฉันนั้น ในกลางคืน ฉันใดในกลางวันก็ฉันนั้น ภิกษุเช่นนั้น บัณฑิตกล่าวว่า เป็น

เล่ม ๒๐ · หน้า ๒๒๖นักศึกษา เป็นนักปฏิบัติ และเป็นผู้มีความประพฤติเรียบร้อยดี ภิกษุเช่นนั้น บัณฑิตกล่าวว่า เป็นผู้ตรัสรู้ชอบ เป็นนักปราชญ์ เป็นผู้ ถึงที่สุดของการปฏิบัติในโลก ท่านผู้ประกอบด้วยวิมุตติอันเป็นที่สิ้น ตัณหา ย่อมมีจิตหลุดพ้นจาก สังขารธรรม เพราะวิญญาณดับสนิท เหมือนความดับของประทีป ฉะนั้น ฯ

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Aṅguttara Nikāya 3.90

    Numbered Discourses 3.90

  2. 0.2

    9. Samaṇavagga

    9. Ascetics

  3. Dutiyasikkhattayasutta

    Three Trainings (2nd)

  4. 1.1

    “Tisso imā, bhikkhave, sikkhā.

    “Mendicants, these are the three trainings.

  5. 1.2

    Katamā tisso?

    What three?

  6. 1.3

    Adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.

    The training in the higher ethics, the higher mind, and the higher wisdom.

  7. 2.1

    Katamā ca, bhikkhave, adhisīlasikkhā?

    And what is the training in the higher ethics?

  8. 2.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

    It’s when a mendicant is ethical, restrained in the monastic code, conducting themselves well and resorting for alms in suitable places. Seeing danger in the slightest fault, they keep the rules they’ve undertaken.

  9. 2.3

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, adhisīlasikkhā.

    This is called the training in the higher ethics.

  10. 3.1

    Katamā ca, bhikkhave, adhicittasikkhā?

    And what is the training in the higher mind?

  11. 3.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    It’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption … second absorption … third absorption … fourth absorption.

  12. 3.3

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, adhicittasikkhā.

    This is called the training in the higher mind.

  13. 4.1

    Katamā ca, bhikkhave, adhipaññāsikkhā?

    And what is the training in the higher wisdom?

  14. 4.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

    It’s when a mendicant realizes the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements.

  15. 4.3

    Ayaṁ vuccati, bhikkhave, adhipaññāsikkhā.

    This is called the training in the higher wisdom.

  16. 4.4

    Imā kho, bhikkhave, tisso sikkhāti.

    These are the three trainings.

  17. 5.1

    Adhisīlaṁ adhicittaṁ,

    The higher ethics, the higher mind,

  18. 5.2

    adhipaññañca vīriyavā;

    and the higher wisdom should be practiced

  19. 5.3

    Thāmavā dhitimā jhāyī,

    by those energetic, steadfast, and resolute,

  20. 5.4

    sato guttindriyo care.

    practicing absorption, mindful, with guarded senses.

  21. 6.1

    Yathā pure tathā pacchā,

    As before, so behind;

  22. 6.2

    yathā pacchā tathā pure;

    as behind, so before.

  23. 6.3

    Yathā adho tathā uddhaṁ,

    As below, so above;

  24. 6.4

    yathā uddhaṁ tathā adho.

    as above, so below.

  25. 7.1

    Yathā divā tathā rattiṁ,

    As by day, so by night;

  26. 7.2

    yathā rattiṁ tathā divā;

    as by night, so by day.

  27. 7.3

    Abhibhuyya disā sabbā,

    Having mastered every direction

  28. 7.4

    appamāṇasamādhinā.

    with limitless immersion,

  29. 8.1

    Tamāhu sekhaṁ paṭipadaṁ,

    they call them a ‘trainee on the path’,

  30. 8.2

    atho saṁsuddhacāriyaṁ;

    and ‘one living a pure life’.

  31. 8.3

    Tamāhu loke sambuddhaṁ,

    But a wise one who has gone to the end of the path

  32. 8.4

    dhīraṁ paṭipadantaguṁ.

    they call a ‘Buddha’ in the world.

  33. 9.1

    Viññāṇassa nirodhena,

    With the cessation of consciousness,

  34. 9.2

    taṇhākkhayavimuttino;

    freed by the ending of craving,

  35. 9.3

    Pajjotasseva nibbānaṁ,

    the liberation of their heart

  36. 9.4

    vimokkho hoti cetaso”ti.

    is like a lamp going out.”

  37. 9.5

    Dasamaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · an3.90
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ