Attakārīsutta
The Buddha rebuts a brahmin’s claim that there is no such thing as actions initiated by oneself.
ฉบับหลวงอัตตการีสูตร
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
ข้อ ๓๐๙ครั้งนั้นแล พราหมณ์คนหนึ่ง เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ ประทับ ได้ ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาค ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว จึงนั่ง ณ ที่ควรส่วน ข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ
ก็ข้าพระองค์มีวาทะอย่างนี้ มีทิฐิอย่างนี้ว่า การทำเพื่อตนไม่มี การทำเพื่อผู้อื่นไม่มี พระผู้มี พระภาคตรัสว่า ดูกรพราหมณ์ เราอย่าได้เห็นหรือได้ฟังคำของบุคคลผู้กล่าวว่า เรามีวาทะอย่างนี้
มีทิฐิอย่างนี้ ก็บุคคลเมื่อก้าวไปเองได้ ถอยกลับเองได้ ไฉนเล่าจักกล่าวอย่างนี้ว่า การทำเพื่อ ตนไม่มีการทำเพื่อผู้อื่นไม่มี ดูกรพราหมณ์ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน อารัพภธาตุ (ความเพียรเป็นเหตุปรารภ) มีอยู่หรือ ฯ
อ. อย่างนั้น ท่านพระโคดม ฯ
พ. เมื่ออารัพภธาตุมีอยู่ สัตว์ทั้งหลายผู้มีความปรารภย่อมปรากฏหรือ ฯ
อ. อย่างนั้น ท่านพระโคดม ฯ
พ. ดูกรพราหมณ์ การที่เมื่ออารัพภธาตุมีอยู่ สัตว์ทั้งหลายผู้มีความปรารภ ย่อม ปรากฏ นี้แหละเป็นการทำเพื่อตน นี้แหละเป็นการทำเพื่อผู้อื่น ของสัตว์ทั้งหลาย ดูกรพราหมณ์ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน นิกกมธาตุ (ความเพียรเป็นเครื่องก้าวออก) มีอยู่หรือ
เล่ม ๒๒ · หน้า ๓๐๘ฯลฯ ปรักกมธาตุ (ความเพียรเป็นเครื่องก้าวไปข้างหน้า) มีอยู่หรือ ถามธาตุ (ความเพียร เป็นกำลัง) มีอยู่หรือ ธิติธาติ (ความเพียรเป็นเครื่องทรงไว้) มีอยู่หรือ อุปักกมธาตุ (ความพยายาม) มีอยู่หรือ ฯ
อ. อย่างนั้น ท่านพระโคดม ฯ
พ. ดูกรพราหมณ์ เมื่ออุปักกมธาตุมีอยู่ สัตว์ทั้งหลายผู้มีความพยายามย่อมปรากฏ หรือ ฯ
อ. อย่างนั้น ท่านพระโคดม ฯ
พ. ดูกรพราหมณ์ การที่เมื่ออุปักกมธาตุมีอยู่ สัตว์ทั้งหลายผู้มีความพยายามย่อม ปรากฏ นี้แหละเป็นการกระทำเพื่อตน นี้แหละเป็นการทำเพื่อผู้อื่นของสัตว์ทั้งหลาย ดูกร พราหมณ์ เราอย่าได้เห็นหรือได้ฟังคำของบุคคลผู้กล่าวว่าเรามีวาทะอย่างนี้ มีทิฐิอย่างนี้ ก็ บุคคลเมื่อก้าวไปเองได้ ถอยกลับเองได้ ไฉนเล่าจักกล่าวอย่างนี้ว่า การทำเพื่อตนไม่มี การทำ เพื่อผู้อื่นไม่มี ฯ
อ. ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ภาษิตของพระองค์แจ่มแจ้งยิ่งนัก ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ภาษิตของพระองค์แจ่มแจ้งยิ่งนัก ท่านพระโคดมทรงประกาศธรรมโดยอเนกปริยาย เปรียบเหมือน บุคคลหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด บอกทางแก่คนหลงทาง หรือตามประทีปในที่มืด ด้วย หวังว่า คนมีจักษุจักเห็นรูปได้ฉะนั้น ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์นี้ ขอถึงพระโคดม ผู้เจริญ กับทั้งพระธรรมและพระภิกษุสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ขอพระโคดมผู้เจริญโปรดทรงจำข้าพระ องค์ว่า เป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะตลอดชีวิต ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป ฯ
จบสูตรที่ ๘
- 0.1
Aṅguttara Nikāya 6.38
Numbered Discourses 6.38
- 0.2
4. Devatāvagga
4. Deities
Attakārīsutta
One’s Own Volition
- 1.1
Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
Then a certain brahmin went up to the Buddha, and exchanged greetings with him.
- 1.2
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to the Buddha:
- 1.3
“ahañhi, bho gotama, evaṁvādī evaṁdiṭṭhi:
“Worthy Gotama, this is my doctrine and view:
- 1.4
‘natthi attakāro, natthi parakāro’”ti.
One does not act of one’s own volition, nor does one act of another’s volition.”
- 1.5
“Māhaṁ, brāhmaṇa, evaṁvādiṁ evaṁdiṭṭhiṁ addasaṁ vā assosiṁ vā.
“Brahmin, may I never see or hear of anyone holding such a doctrine or view!
- 1.6
Kathañhi nāma sayaṁ abhikkamanto, sayaṁ paṭikkamanto evaṁ vakkhati:
How on earth can someone who comes and goes on his own say that
- 1.7
‘natthi attakāro, natthi parakāro’ti.
one does not act of one’s own volition, nor does one act of another’s volition?
- 2.1
Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa, atthi ārabbhadhātū”ti?
What do you think, brahmin, is there an element of initiative?”
- 2.2
“Evaṁ, bho”.
“Yes, sir.”
- 2.3
“Ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyantī”ti?
“Since this is so, do we find sentient beings who initiate activity?”
- 2.4
“Evaṁ, bho”.
“Yes, sir.”
- 2.5
“Yaṁ kho, brāhmaṇa, ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyanti, ayaṁ sattānaṁ attakāro ayaṁ parakāro.
“Since there is an element of initiative, and sentient beings who initiate activity are found, sentient beings act of their own volition or that of another.
- 3.1
Taṁ kiṁ maññasi, brāhmaṇa, atthi nikkamadhātu …pe…
What do you think, brahmin, is there an element of persistence …
- 3.2
atthi parakkamadhātu …
exertion …
- 3.3
atthi thāmadhātu …
strength …
- 3.4
atthi ṭhitidhātu …
endurance …
- 3.5
atthi upakkamadhātū”ti?
exertion?”
- 3.6
“Evaṁ, bho”.
“Yes, sir.”
- 3.7
“Upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyantī”ti?
“Since this is so, do we find sentient beings who have exertion?”
- 3.8
“Evaṁ, bho”.
“Yes, sir.”
- 3.9
“Yaṁ kho, brāhmaṇa, upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyanti, ayaṁ sattānaṁ attakāro ayaṁ parakāro.
“Since there is an element of exertion, and sentient beings who have exertion are found, sentient beings act of their own volition or that of another.
- 4.1
Māhaṁ, brāhmaṇa, evaṁvādiṁ evaṁdiṭṭhiṁ addasaṁ vā assosiṁ vā.
Brahmin, may I never see or hear of anyone holding such a doctrine or view!
- 4.2
Kathañhi nāma sayaṁ abhikkamanto sayaṁ paṭikkamanto evaṁ vakkhati:
How on earth can someone who comes and goes on his own say that
- 4.3
‘natthi attakāro natthi parakāro’”ti.
one does not act of one’s own volition, nor does one act of another’s volition?”
- 5.1
“Abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
“Excellent, worthy Gotama! Excellent! …
- 5.2
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
From this day forth, may the worthy Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”
- 5.3
Aṭṭhamaṁ.
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
an6.38 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- การเทียบฉบับ
- มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ