AN 8.29

Akkhaṇasutta

Eight lost opportunities for spiritual practice.

ฉบับหลวงอักขณสูตร

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้อ ๑๑๙ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับ ย่อมกล่าวว่า โลกได้ขณะจึงทำกิจๆ

แต่เขาไม่รู้ขณะหรือมิใช่ขณะ ดูกรภิกษุทั้งหลาย กาลมิใช่ขณะมิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์ ๘ ประการนี้ ๘ ประการเป็นไฉน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ตถาคตอุบัติขึ้นแล้วในโลกนี้ เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึก ไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นผู้ เบิกบานแล้วเป็นผู้จำแนกธรรม และธรรมอันพระผู้มีพระภาคย่อมทรงแสดง นำความสงบมาให้

เล่ม ๒๓ · หน้า ๑๗๔เป็นไปเพื่อปรินิพพาน ให้ถึงการตรัสรู้ อันพระสุคตเจ้าประกาศแล้ว แต่บุคคลผู้นี้เข้าถึงนรกเสีย

ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้มิใช่ขณะ มิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ข้อที่ ๑ ฯ

อีกประการหนึ่ง ตถาคตอุบัติขึ้นในโลก ฯลฯ เป็นผู้จำแนกธรรม และธรรมอันพระผู้มี พระภาคย่อมทรงแสดง … แต่บุคคลผู้นี้เข้าถึงกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานเสีย ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้มิใช่ ขณะ มิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ข้อที่ ๒ ฯ

อีกประการหนึ่ง ฯลฯ แต่บุคคลนี้เข้าถึงปิตติวิสัยเสีย ดูกรภิกษุทั้งหลายนี้ มิใช่ขณะ มิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ข้อที่ ๓ ฯ

อีกประการหนึ่ง ฯลฯ แต่บุคคลนี้เข้าถึงเทพนิกายผู้มีอายุยืน ชั้นใดชั้นหนึ่งเสีย ดูกร ภิกษุทั้งหลาย นี้มิใช่ขณะ มิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ข้อที่ ๔ ฯ

อีกประการหนึ่ง ฯลฯ แต่บุคคลนี้กลับมาเกิดในปัจจันตชนบทและอยู่ในพวกมิลักขะ ไม่รู้ดีรู้ชอบ อันเป็นสถานที่ไม่มีภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาไปมา ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้มิใช่ขณะ มิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ข้อที่ ๕ ฯ

อีกประการหนึ่ง ฯลฯ แต่บุคคลนี้กลับมาเกิดในมัชฌิมชนบท แต่เขาเป็นมิจฉาทิฐิ มีความเห็นวิปริตว่า ทานที่ให้แล้วไม่มีผล ยัญที่บูชาแล้วไม่มีผลการบวงสรวงไม่มีผล ผลวิบาก แห่งกรรมดี กรรมชั่วไม่มี โลกนี้ไม่มี โลกหน้าไม่มี มารดาไม่มี บิดาไม่มี สัตว์ทั้งหลาย ที่ผุดเกิดขึ้นไม่มี สมณพราหมณ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ กระทำให้แจ้งซึ่งโลกนี้และโลกหน้าด้วย ปัญญาอันยิ่งเอง แล้วสั่งสอนประชุมชนให้รู้ตาม ไม่มีในโลก ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้มิใช่ขณะ

มิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ข้อที่ ๖ ฯ

อีกประการหนึ่ง ฯลฯ แต่บุคคลนี้กลับมาเกิดในมัชฌิมชนบท แต่เขามีปัญญาทราม

บ้าใบ้ ไม่สามารถรู้อรรถแห่งสุภาษิตและทุพภาษิต ดูกรภิกษุทั้งหลายนี้มิใช่ขณะ มิใช่สมัย ในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ข้อที่ ๗ ฯ

อีกประการหนึ่ง ตถาคตอุบัติแล้วในโลก เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึง พร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึก ไม่มีผู้อื่น ยิ่งกว่า เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลายเป็นผู้เบิกบานแล้ว เป็นผู้จำแนกธรรม ธรรมอัน นำความสงบมาให้ เป็นไปเพื่อปรินิพพาน ให้ถึงการตรัสรู้ อันพระสุคตเจ้าทรงประกาศแล้ว

เล่ม ๒๓ · หน้า ๑๗๕แต่พระตถาคตมิได้แสดง ถึงบุคคลผู้นี้จะเกิดในมัชฌิมชนบทและมีปัญญา ไม่บ้าใบ้ ทั้งสามารถ จะรู้อรรถแห่งสุภาษิตและทุพภาษิต ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้มิใช่ขณะ มิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติ พรหมจรรย์ข้อที่ ๘ ดูกรภิกษุทั้งหลาย กาลอันมิใช่ขณะ มิใช่สมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ ๘ ประการนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ส่วนขณะและสมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ มีประการเดียว ประการเดียวเป็นไฉน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ตถาคตอุบัติขึ้นแล้วในโลกนี้ เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษ ที่ควรฝึก ไม่มีผู้อื่นยิ่งไปกว่า เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นผู้เบิกบานแล้ว เป็นผู้จำแนกธรรมและธรรมอันตถาคตทรงแสดง เป็นธรรมนำความสงบมาให้ เป็นไปเพื่อ ปรินิพพานให้ถึงการตรัสรู้ พระสุคตเจ้าทรงประกาศแล้ว และบุคคลนี้เกิดในมัชฌิมชนบท ทั้งมีปัญญา ไม่บ้าใบ้ สามารถเพื่อจะรู้อรรถแห่งสุภาษิตและทุพภาษิตได้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย

นี้เป็นขณะและสมัยในการอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ประการเดียว ฯ

ชนเหล่าใด เกิดในมนุษยโลกแล้ว เมื่อพระตถาคตทรง

ประกาศสัทธรรม ไม่เข้าถึงขณะ ชนเหล่านั้นเชื่อว่าล่วงขณะ

ชนเป็นอันมาก กล่าวเวลาที่เสียไปว่า กระทำอันตรายแก่ตน

พระตถาคตเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลก ในกาลบางครั้งบางคราว

การที่พระตถาคตเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลก ๑ การได้กำเนิด

เป็นมนุษย์ ๑ การแสดงสัทธรรม ๑ ที่จะพร้อมกันเข้าได้

หาได้ยากในโลก ชนผู้ใคร่ต่อประโยชน์ จึงควรพยายามใน

กาลดังกล่าวมานั้น ที่ตนพอจะรู้จะเข้าใจสัทธรรมได้ ขณะ

อย่าล่วงเลยท่านทั้งหลายไปเสีย เพราะบุคคลที่ปล่อยเวลาให้

ล่วงไปพากันยัดเยียดในนรก ย่อมเศร้าโศกอยู่ หากเขา

จะไม่สำเร็จอริยมรรค อันเป็นธรรมตรงต่อสัทธรรมในโลก

นี้ได้ เขาผู้มีประโยชน์อันล่วงเสียแล้ว จักเดือดร้อนสิ้น

เล่ม ๒๓ · หน้า ๑๗๖กาลนาน เหมือนพ่อค้าผู้ปล่อยให้ประโยชน์ล่วงไป เดือดร้อน

อยู่ ฉะนั้น คนผู้ถูกอวิชชาหุ้มห่อไว้ พรากจากสัทธรรม

จักเสวยแต่สงสาร คือ ชาติและมรณะสิ้นกาลนาน ส่วน

ชนเหล่าใดได้อัตภาพเป็นมนุษย์แล้ว เมื่อพระตถาคตประกาศ

สัทธรรม ได้กระทำแล้ว จักกระทำ หรือกระทำอยู่ ตาม

พระดำรัสของพระศาสดา ชนเหล่านั้นชื่อว่าได้ประสบขณะ

คือ การประพฤติพรหมจรรย์อันยอดเยี่ยมในโลก ชนเหล่า

ใดดำเนินไปตามมรรคา ที่พระตถาคตเจ้าทรงประกาศแล้ว

สำรวมในศีลสังวรที่พระตถาคตเจ้าผู้มีจักษุเป็นเผ่าพันธุ์แห่ง

พระอาทิตย์ ทรงแสดงแล้ว คุ้มครองอินทรีย์ มีสติ

ทุกเมื่อ ไม่ชุ่มด้วยกิเลส ตัดอนุสัยทั้งปวงอันแล่นไปตาม

กระแสบ่วงมาร ชนเหล่านั้นแล บรรลุความสิ้นอาสวะ

ถึงฝั่ง คือ นิพพานในโลกแล้ว ฯ

จบสูตรที่ ๙

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Aṅguttara Nikāya 8.29

    Numbered Discourses 8.29

  2. 0.2

    3. Gahapativagga

    3. Householders

  3. Akkhaṇasutta

    Lost Opportunities

  4. 1.1

    “‘Khaṇakicco loko, khaṇakicco loko’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati, no ca kho so jānāti khaṇaṁ vā akkhaṇaṁ vā.

    “‘Now is the time! Now is the time!’ So says an unlearned ordinary person. But they don’t know whether it’s time or not.

  5. 1.2

    Aṭṭhime, bhikkhave, akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya.

    Mendicants, there are eight lost opportunities for spiritual practice.

  6. 1.3

    Katame aṭṭha?

    What eight?

  7. 1.4

    Idha, bhikkhave, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito;

    Firstly, a Realized One has arisen in the world—perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed. He teaches the Dhamma leading to peace, extinguishment, awakening, as proclaimed by the Holy One.

  8. 1.5

    ayañca puggalo nirayaṁ upapanno hoti.

    But an individual has been reborn in hell.

  9. 1.6

    Ayaṁ, bhikkhave, paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

    This is the first lost opportunity for spiritual practice.

  10. 2.1

    Puna caparaṁ, bhikkhave, tathāgato ca loke uppanno hoti …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito;

    Furthermore, a Realized One has arisen in the world … He teaches the Dhamma leading to peace, extinguishment, awakening, as proclaimed by the Holy One.

  11. 2.2

    ayañca puggalo tiracchānayoniṁ upapanno hoti …pe….

    But an individual has been reborn in the animal realm. This is the second lost opportunity …

  12. 3.1

    Puna caparaṁ, bhikkhave …pe…

    Furthermore, a Realized One has arisen in the world …

  13. 3.2

    ayañca puggalo pettivisayaṁ upapanno hoti …pe….

    But an individual has been reborn in the ghost realm. This is the third lost opportunity …

  14. 4.1

    Puna caparaṁ, bhikkhave …pe…

    Furthermore, a Realized One has arisen in the world …

  15. 4.2

    ayañca puggalo aññataraṁ dīghāyukaṁ devanikāyaṁ upapanno hoti …pe….

    But an individual has been reborn in one of the long-lived orders of gods. This is the fourth lost opportunity …

  16. 5.1

    Puna caparaṁ, bhikkhave …pe…

    Furthermore, a Realized One has arisen in the world …

  17. 5.2

    ayañca puggalo paccantimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti aviññātāresu milakkhesu, yattha natthi gati bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ …pe….

    But an individual has been reborn in the borderlands, among uneducated foreigners, where monks, nuns, laymen, and laywomen do not go. This is the fifth lost opportunity …

  18. 6.1

    Puna caparaṁ, bhikkhave …pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano:

    Furthermore, a Realized One has arisen in the world … And an individual is reborn in a central country. But they have wrong view and distorted perspective:

  19. 6.2

    ‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammā paṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti …pe….

    ‘There’s no meaning in giving, sacrifice, or offerings. There’s no fruit or result of good and bad deeds. There’s no afterlife. There’s no such thing as mother and father, or beings that are reborn spontaneously. And there’s no ascetic or brahmin who is rightly comported and rightly practiced, and who describes the afterlife after realizing it with their own insight.’ This is the sixth lost opportunity …

  20. 7.1

    Puna caparaṁ, bhikkhave …pe…

    Furthermore, a Realized One has arisen in the world …

  21. 7.2

    ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo appaṭibalo subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṁ.

    And an individual is reborn in a central country. But they’re witless, dull, idiotic, and unable to distinguish what is well said from what is poorly said.

  22. 7.3

    Ayaṁ, bhikkhave, sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

    This is the seventh lost opportunity for spiritual practice.

  23. 8.1

    Puna caparaṁ, bhikkhave, tathāgato ca loke anuppanno hoti arahaṁ sammāsambuddho …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.

    Furthermore, a Realized One has not arisen in the world …

  24. 8.2

    Dhammo ca na desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo paṭibalo subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṁ.

    So he doesn’t teach the Dhamma leading to peace, extinguishment, awakening, as proclaimed by the Holy One. And an individual is reborn in a central country. And they’re wise, bright, clever, and able to distinguish what is well said from what is poorly said.

  25. 8.3

    Ayaṁ, bhikkhave, aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

    This is the eighth lost opportunity for spiritual practice.

  26. 9.1

    Ime kho, bhikkhave, aṭṭha akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya.

    There are these eight lost opportunities for spiritual practice.

  27. 10.1

    Ekova kho, bhikkhave, khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāya.

    Mendicants, there is just one opportunity for spiritual practice.

  28. 10.2

    Katamo eko?

    What is that one?

  29. 10.3

    Idha, bhikkhave, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.

    It’s when a Realized One has arisen in the world, perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.

  30. 10.4

    Dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo paṭibalo subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṁ.

    He teaches the Dhamma leading to peace, extinguishment, awakening, as proclaimed by the Holy One. And an individual is reborn in a central country. And they’re wise, bright, clever, and able to distinguish what is well said from what is poorly said.

  31. 10.5

    Ayaṁ, bhikkhave, ekova khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāyāti.

    This is the one opportunity for spiritual practice.

  32. 11.1

    Manussalābhaṁ laddhāna,

    When you’ve gained the human state,

  33. 11.2

    saddhamme suppavedite;

    and the true teaching has been so well proclaimed,

  34. 11.3

    Ye khaṇaṁ nādhigacchanti,

    those who don’t seize the moment

  35. 11.4

    atināmenti te khaṇaṁ.

    are wasting their time.

  36. 12.1

    Bahū hi akkhaṇā vuttā,

    For many wrong times are spoken of,

  37. 12.2

    maggassa antarāyikā;

    which obstruct the path.

  38. 12.3

    Kadāci karahaci loke,

    Only on rare occasions

  39. 12.4

    uppajjanti tathāgatā.

    do Realized Ones arise.

  40. 13.1

    Tayidaṁ sammukhībhūtaṁ,

    If you find yourself in their presence,

  41. 13.2

    yaṁ lokasmiṁ sudullabhaṁ;

    so hard to find in the world,

  42. 13.3

    Manussapaṭilābho ca,

    and if you’ve gained a human birth,

  43. 13.4

    saddhammassa ca desanā;

    and the teaching of the Dhamma;

  44. 13.5

    Alaṁ vāyamituṁ tattha,

    that’s enough to make an effort,

  45. 13.6

    attakāmena jantunā.

    for a personage who desires self-knowledge.

  46. 14.1

    Kathaṁ vijaññā saddhammaṁ,

    How is the true teaching to be understood

  47. 14.2

    khaṇo ve mā upaccagā;

    so that the moment doesn’t pass you by?

  48. 14.3

    Khaṇātītā hi socanti,

    For if you miss your moment

  49. 14.4

    nirayamhi samappitā.

    you’ll grieve when sent to hell.

  50. 15.1

    Idha ce naṁ virādheti,

    If you fail to achieve

  51. 15.2

    saddhammassa niyāmataṁ;

    certainty regarding the true teaching

  52. 15.3

    Vāṇijova atītattho,

    you’ll regret it for a long time,

  53. 15.4

    cirattaṁ anutapissati.

    like the merchant in the story of the past.

  54. 16.1

    Avijjānivuto poso,

    A man shrouded by ignorance,

  55. 16.2

    saddhammaṁ aparādhiko;

    a failure in the true teaching,

  56. 16.3

    Jātimaraṇasaṁsāraṁ,

    will long undergo

  57. 16.4

    ciraṁ paccanubhossati.

    transmigration through birth and death.

  58. 17.1

    Ye ca laddhā manussattaṁ,

    Those who’ve gained the human state

  59. 17.2

    saddhamme suppavedite;

    when the true teaching has been so well proclaimed,

  60. 17.3

    Akaṁsu satthu vacanaṁ,

    and have completed what the Teacher taught—

  61. 17.4

    karissanti karonti vā.

    or will do so, or are doing so now—

  62. 18.1

    Khaṇaṁ paccaviduṁ loke,

    have realized the right time in the world

  63. 18.2

    brahmacariyaṁ anuttaraṁ;

    for the supreme spiritual life.

  64. 18.3

    Ye maggaṁ paṭipajjiṁsu,

    You should live guarded, ever mindful,

  65. 18.4

    tathāgatappaveditaṁ.

    not festering with defilements,

  66. 19.1

    Ye saṁvarā cakkhumatā,

    among those restrained ones

  67. 19.2

    desitādiccabandhunā;

    who have practiced the path

  68. 19.3

    Tesu gutto sadā sato,

    proclaimed by the Realized One, the Clear-eyed One,

  69. 19.4

    vihare anavassuto.

    and taught by the Kinsman of the Sun.

  70. 20.1

    Sabbe anusaye chetvā,

    Having cut off all underlying tendencies

  71. 20.2

    māradheyyaparānuge;

    that follow those drifting in Māra’s dominion,

  72. 20.3

    Te ve pāraṅgatā loke,

    they’re the ones in this world
    who’ve truly crossed over,

  73. 20.4

    ye pattā āsavakkhayan”ti.

    having reached the ending of defilements.”

  74. 20.5

    Navamaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · an8.29
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ