MN 134

Lomasakaṅgiyabhaddekarattasutta

A monk who does not know the verses from MN 131 is encouraged by a deity to learn them.

ฉบับหลวงโลมสกังคิยภัทเทกรัตตสูตร

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี สมัยนั้นแล ท่านพระโลมสกังคิยะอยู่ที่พระวิหารนิโครธาราม เขตพระนครกบิลพัสดุ์ ในสักกชนบท ครั้งนั้นแลล่วงปฐมยามไปแล้ว จันทนเทวบุตรมีรัศมีงามยิ่ง ส่องพระวิหารนิโครธารามให้สว่างทั่ว เข้าไปหาท่านพระโลมสกังคิยะยังที่อยู่ แล้วได้ยืน ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ฯ

จันทนเทวบุตรพอยืนเรียบร้อยแล้ว จึงกล่าวกะท่านพระโลมสกังคิยะดังนี้ว่า ดูกรภิกษุ ท่านทรงจำอุเทศและวิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญได้ไหม ฯ

ท่านพระโลมสังกังคิยะกล่าวว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ เราทรงจำไม่ได้ ก็ท่านทรงจำได้หรือ ฯ

จ. ดูกรภิกษุ แม้ข้าพเจ้าก็ทรงจำไม่ได้ และท่านทรงจำคาถาแสดงราตรีหนึ่งเจริญ ได้ไหม ฯ

โล. ดูกรท่านผู้มีอายุ เราทรงจำไม่ได้ ก็ท่านทรงจำได้หรือ ฯ

จ. ดูกรภิกษุ ข้าพเจ้าทรงจำได้ ฯ

โล. ดูกรท่านผู้มีอายุ ก็ท่านทรงจำได้อย่างไรเล่า ฯ

จ. ดูกรภิกษุ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ปัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ ที่ควงไม้ปาริจฉัตตกะ ในหมู่เทวดาชั้นดาวดึงส์ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้ตรัสอุเทศและวิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญแก่เทวดาชั้นดาวดึงส์ว่า

บุคคลไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว ไม่ควรมุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึง
สิ่งใดล่วงไปแล้ว สิ่งนั้นก็เป็นอันละไปแล้ว และสิ่งที่ยังไม่มาถึง ก็เป็นอันยังไม่ถึง
ก็บุคคลใดเห็นแจ้งธรรมปัจจุบัน ไม่ง่อนแง่น ไม่คลอนแคลนในธรรมนั้นๆ ได้
บุคคลนั้นพึงเจริญธรรมนั้นเนืองๆ ให้ปรุโปร่งเถิด
พึงทำความเพียรเสียในวันนี้แหละ ใครเล่าจะพึงรู้ความตายในวันพรุ่ง
เพราะว่าความผัดเพี้ยนกับมัจจุราชผู้มีเสนาใหญ่นั้น ย่อมไม่มีแก่เราทั้งหลาย
พระมุนีผู้สงบย่อมเรียกบุคคลผู้มีปรกติเป็นอยู่อย่างนี้
มีความเพียร ไม่เกียจคร้านทั้งกลางวันและกลางคืน นั้นแลว่า ผู้มีราตรีหนึ่งเจริญ ฯ

ดูกรภิกษุ ข้าพเจ้าทรงจำคาถาแสดงราตรีหนึ่งเจริญได้อย่างนี้แล ขอท่านจงร่ำเรียนและทรงจำอุเทศและวิภังค์ของบุรุษผู้มีราตรีหนึ่งเจริญเถิด เพราะอุเทศและวิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญ ประกอบด้วยประโยชน์เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ จันทนเทวบุตรกล่าวดังนี้แล้ว จึงหายไป ณ ที่นั้นเอง ฯ

ครั้งนั้นแล ท่านพระโลมสกังคิยะ พอล่วงราตรีนั้นไปแล้วจึงเก็บเสนาสนะ ถือบาตรจีวรมุ่งจาริกไปยังพระนครสาวัตถี เมื่อจาริกไปโดยลำดับถึงพระนครสาวัตถี ได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคยังที่ประทับ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี ครั้นแล้วจึงถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง พอนั่งเรียบร้อยแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่งข้าพระองค์อยู่ที่พระวิหารนิโครธาราม เขตพระนครกบิลพัสดุ์ ในสักกชนบท ขณะนั้น ล่วงปฐมยามไปแล้วเทวบุตรตนหนึ่ง มีรัศมีงามยิ่ง ส่องพระวิหารนิโครธารามให้สว่างทั่ว เข้าไปหาข้าพระองค์ยังที่อยู่ แล้วได้ยืน ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง พอยืนเรียบร้อยแล้วได้กล่าวกะข้าพระองค์ดังนี้ว่า ดูกรภิกษุ ท่านทรงจำอุเทศและวิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญได้ไหม ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อเทวบุตรนั้นกล่าวแล้วอย่างนี้ ข้าพระองค์ได้กล่าวกะเทวบุตรนั้นดังนี้ว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ เราทรงจำไม่ได้ ก็ท่านทรงจำได้หรือ เทวบุตรนั้นกล่าวว่า ดูกรภิกษุ แม้ข้าพเจ้าก็ทรงจำไม่ได้และท่านทรงจำคาถาแสดงราตรีหนึ่งเจริญได้ไหม ข้าพระองค์ตอบว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ เราทรงจำไม่ได้ ก็ท่านทรงจำได้หรือ เทวบุตรนั้นกล่าวว่า ดูกรภิกษุ ข้าพเจ้าทรงจำได้ ข้าพระองค์ถามว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ ท่านทรงจำได้อย่างไรเล่า เทวบุตรนั้นกล่าวว่า ดูกรภิกษุ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ปัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ ที่ควงไม้ปาริจฉัตตกะ ในหมู่เทวดาชั้นดาวดึงส์ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้ตรัสอุเทศและวิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญแก่เทวดาชั้นดาวดึงส์ว่า

บุคคลไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว ฯลฯ
พระมุนีผู้สงบย่อมเรียกบุคคล ... นั้นแลว่า ผู้มีราตรีหนึ่งเจริญ

ดูกรภิกษุ ข้าพเจ้าทรงจำคาถาแสดงราตรีเจริญได้อย่างนี้แล ท่านจงร่ำเรียนและทรงจำอุเทศและ วิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญเถิด เพราะอุเทศและ วิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญ ประกอบด้วยประโยชน์ เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เทวบุตรนั้นกล่าวดังนี้แล้ว จึงหายไป ณ ที่นั้นเอง ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคได้โปรดแสดงอุเทศ และวิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญแก่ข้าพระองค์เถิด ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุ ก็เธอรู้จักเทวดานั้นหรือไม่ ฯ

ท่านพระโลมสกังคิยะกราบทูลว่า ไม่รู้จักเลย พระพุทธเจ้าข้า ฯ

พ. ดูกรภิกษุ เทวบุตรนั้นชื่อว่าจันทนะ จันทนเทวบุตรย่อมมุ่งประโยชน์ใส่ใจ เอาใจ ฝักใฝ่สิ่งทั้งปวง เงี่ยโสตลงฟังธรรม ดูกรภิกษุ ถ้าเช่นนั้น เธอจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวต่อไป ภิกษุนั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคว่าชอบแล้ว พระพุทธเจ้าข้า ฯ

พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสดังนี้ว่า

บุคคลไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว ไม่ควรมุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึง
สิ่งใดล่วงไปแล้ว สิ่งนั้นก็เป็นอันละไปแล้ว และสิ่งที่ยังไม่มาถึง ก็เป็นอันยังไม่ถึง
ก็บุคคลใดเห็นแจ้งธรรมปัจจุบัน ไม่ง่อนแง่น ไม่คลอนแคลนในธรรมนั้นๆ ได้
บุคคลนั้นพึงเจริญธรรมนั้นเนืองๆ ให้ปรุโปร่งเถิด
พึงทำความเพียรเสียในวันนี้แหละ ใครเล่าจะพึงรู้ความตายในวันพรุ่ง
เพราะว่าความผัดเพี้ยนกับมัจจุราชผู้มีเสนาใหญ่นั้น ย่อมไม่มีแก่เราทั้งหลาย
พระมุนีผู้สงบย่อมเรียกบุคคลผู้มีปรกติเป็นอยู่อย่างนี้
มีความเพียร ไม่เกียจคร้านทั้งกลางวันและกลางคืน นั้นแลว่า ผู้มีราตรีหนึ่งเจริญ ฯ

ดูกรภิกษุ ก็บุคคลย่อมคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้วอย่างไร คือ รำพึงถึงความเพลิดเพลินในเรื่องนั้นๆ ว่า เราได้มีรูปอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้วได้มีเวทนาอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว ได้มีสัญญาอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว ได้มีสังขารอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว ได้มีวิญญาณอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว ดูกรภิกษุ อย่างนี้แล ชื่อว่าคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว ฯ

ดูกรภิกษุ ก็บุคคลไม่คำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้วอย่างไร คือ ไม่รำพึงถึงความเพลิดเพลินในเรื่องนั้นๆ ว่า เราได้มีรูปอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้วได้มีเวทนาอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว ได้มีสัญญาอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว ได้มีสังขารอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว ได้มีวิญญาณอย่างนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว ดูกรภิกษุ อย่างนี้แล ชื่อว่าไม่คำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว ฯ

ดูกรภิกษุ ก็บุคคลย่อมมุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึงอย่างไร คือ รำพึงถึงความเพลิดเพลินในเรื่องนั้นๆ ว่า ขอเราพึงมีรูปอย่างนี้ในกาลอนาคต พึงมีเวทนาอย่างนี้ในกาลอนาคต พึงมีสัญญาอย่างนี้ในกาลอนาคต พึงมีสังขารอย่างนี้ในกาลอนาคต ดูกรภิกษุ อย่างนี้แล ชื่อว่ามุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึง ฯ

ดูกรภิกษุ ก็บุคคลจะไม่มุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึงอย่างไร คือ ไม่รำพึงถึงความเพลิดเพลินในเรื่องนั้นๆ ว่า ขอเราพึงมีรูปอย่างนี้ในกาลอนาคต พึงมีเวทนาอย่างนี้ในกาลอนาคต พึงมีสัญญาอย่างนี้ในกาลอนาคต พึงมีสังขารอย่างนี้ในกาลอนาคต พึงมีวิญญาณอย่างนี้ในกาลอนาคต ดูกรภิกษุ อย่างนี้แล ชื่อว่าไม่มุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึง ฯ

ดูกรภิกษุ ก็บุคคลย่อมง่อนแง่นในธรรมปัจจุบันอย่างไร คือ ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับแล้วในโลกนี้ เป็นผู้ไม่ได้เห็นพระอริยะ ไม่ฉลาดในธรรมของพระอริยะ ไม่ได้ฝึกในธรรมของพระอริยะ ไม่ได้เห็นสัตบุรุษ ไม่ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ไม่ได้ฝึกในธรรมของสัตบุรุษ ย่อมเล็งเห็นรูปโดยความเป็นอัตตาบ้างเล็งเห็นอัตตาว่ามีรูปบ้าง เล็งเห็นรูปในอัตตาบ้าง เล็งเห็นอัตตาในรูปบ้าง ย่อมเล็งเห็นเวทนาโดยความเป็นอัตตาบ้าง ฯลฯ ย่อมเล็งเห็นสัญญาโดยความเป็นอัตตาบ้าง ฯลฯ ย่อมเล็งเห็นสังขารโดยความเป็นอัตตาบ้าง ฯลฯ ย่อมเล็งเห็นวิญญาณโดยความเป็นอัตตาบ้าง เล็งเห็นอัตตาว่ามีวิญญาณบ้าง เล็งเห็นวิญญาณในอัตตาบ้าง เล็งเห็นอัตตาในวิญญาณบ้าง ดูกรภิกษุ อย่างนี้แล ชื่อว่าง่อนแง่นในธรรมปัจจุบัน ฯ

ดูกรภิกษุ ก็บุคคลย่อมไม่ง่อนแง่นในธรรมปัจจุบันอย่างไร คือ อริยสาวกผู้ สดับแล้วในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ได้เห็นพระอริยะ ฉลาดในธรรมของพระอริยะ ฝึกดีแล้วในธรรมของพระอริยะ ได้เห็นสัตบุรุษฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ฝึกดีแล้วในธรรมของสัตบุรุษ ย่อมไม่เล็งเห็นรูปโดยความเป็นอัตตาบ้าง ไม่เล็งเห็นอัตตาว่ามีรูปบ้าง ไม่เล็งเห็นรูปในอัตตาบ้าง ไม่เล็งเห็นอัตตาในรูปบ้าง ย่อมไม่เล็งเห็นเวทนาโดยความเป็นอัตตาบ้าง ฯลฯ ย่อมไม่เล็งเห็นสัญญาโดยความเป็นอัตตาบ้าง ฯลฯ ย่อมไม่เล็งเห็นสังขารโดยความเป็นอัตตาบ้าง ฯลฯ ย่อมไม่เล็งเห็นวิญญาณโดยความเป็นอัตตาบ้าง ไม่เล็งเห็นอัตตาว่ามีวิญญาณบ้าง ไม่เล็งเห็นวิญญาณในอัตตาบ้าง ไม่เล็งเห็นอัตตาในวิญญาณบ้าง ดูกรภิกษุ อย่างนี้แลชื่อว่าไม่ง่อนแง่นในธรรม ปัจจุบัน ฯ

บุคคลไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว ฯลฯ
พระมุนีผู้สงบย่อมเรียกบุคคล ... นั้นแลว่า ผู้มีราตรีหนึ่งเจริญ

พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระภาษิตนี้แล้ว ท่านพระโลมสกังคิยะจึงชื่นชมยินดีพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคแล ฯ

จบ โลมสกังคิยภัทเทกรัตตสูตร ที่ ๔

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Majjhima Nikāya 134

    Middle Discourses 134

  2. Lomasakaṅgiyabhaddekarattasutta

    Lomasakaṅgiya and One Fine Night

  3. 1.1

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 1.2

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 1.3

    Tena kho pana samayena āyasmā lomasakaṅgiyo sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.

    Now at that time Venerable Lomasakaṅgiya was staying in the Sakyan country at Kapilavatthu in the Banyan Tree Monastery.

  6. 2.1

    Atha kho candano devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ nigrodhārāmaṁ obhāsetvā yenāyasmā lomasakaṅgiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho candano devaputto āyasmantaṁ lomasakaṅgiyaṁ etadavoca:

    Then, late at night, the glorious godling Candana, lighting up the entire Banyan Tree Monastery, went up to the Venerable Lomasakaṅgiya, and stood to one side. Standing to one side, he said to Lomasakaṅgiya:

  7. 2.2

    “dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti?

    “Mendicant, do you remember the summary recital and the analysis of the one who has one fine night?”

  8. 2.3

    “Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

    “No, reverend, I do not.

  9. 2.4

    Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti?

    Do you?”

  10. 2.5

    “Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

    “I also do not.

  11. 2.6

    Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā”ti?

    But do you remember just the verses on the one who has one fine night?”

  12. 2.7

    “Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.

    “I do not.

  13. 2.8

    Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā”ti?

    Do you?”

  14. 2.9

    “Dhāremi kho ahaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā”ti.

    “I do.”

  15. 2.10

    “Yathā kathaṁ pana tvaṁ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā”ti?

    “How do you remember the verses on the one who has one fine night?”

  16. 2.11

    “Ekamidaṁ, bhikkhu, samayaṁ bhagavā devesu tāvatiṁsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ.

    “This one time, the Buddha was staying among the gods of the thirty-three at the root of the Orchid Tree on the stone spread with a cream rug.

  17. 2.12

    Tatra bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi:

    There he taught the summary recital and the analysis of the one who has one fine night to the gods of the thirty-three:

  18. 3.1

    ‘Atītaṁ nānvāgameyya,

    ‘Don’t run back to the past,

  19. 3.2

    nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;

    don’t anticipate the future.

  20. 3.3

    Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,

    What’s past is left behind,

  21. 3.4

    appattañca anāgataṁ.

    the future has not arrived;

  22. 3.5

    Paccuppannañca yo dhammaṁ,

    and any present phenomenon

  23. 3.6

    tattha tattha vipassati;

    you clearly discern in every case.

  24. 3.7

    Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,

    The unfaltering, the unshakable:

  25. 3.8

    taṁ vidvā manubrūhaye.

    having known that, foster it.

  26. 3.9

    Ajjeva kiccamātappaṁ,

    Today’s the day to keenly work—

  27. 3.10

    ko jaññā maraṇaṁ suve;

    who knows, tomorrow may bring death!

  28. 3.11

    Na hi no saṅgaraṁ tena,

    For there is no bargain to be struck

  29. 3.12

    mahāsenena maccunā.

    with Death and his mighty horde.

  30. 3.13

    Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,

    One who keenly meditates like this,

  31. 3.14

    ahorattamatanditaṁ;

    tireless all night and day:

  32. 3.15

    Taṁ ve bhaddekarattoti,

    that’s who has one fine night—

  33. 3.16

    santo ācikkhate munī’ti.

    so declares the peaceful sage.’

  34. 4.1

    Evaṁ kho ahaṁ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.

    That’s how I remember the verses of the one who has one fine night.

  35. 4.2

    Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;

    Learn the summary recital and the analysis of the one who has one fine night, mendicant,

  36. 4.3

    pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;

    memorize it,

  37. 4.4

    dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

    and remember it.

  38. 4.5

    Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako”ti.

    It is beneficial and relevant to the fundamentals of the spiritual life.”

  39. 4.6

    Idamavoca candano devaputto.

    That is what the godling Candana said

  40. 4.7

    Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.

    before vanishing right there.

  41. 5.1

    Atha kho āyasmā lomasakaṅgiyo tassā rattiyā accayena senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi.

    Then Lomasakaṅgiya set his lodgings in order and, taking his bowl and robe, set out for Sāvatthī.

  42. 5.2

    Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi jetavanaṁ anāthapiṇḍikassa ārāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavantaṁ etadavoca:

    Eventually he came to Sāvatthī and Jeta’s Grove. He went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. Then he added:

  43. 5.3

    “Ekamidāhaṁ, bhante, samayaṁ sakkesu viharāmi kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.

  44. 5.4

    Atha kho, bhante, aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ nigrodhārāmaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, bhante, so devaputto maṁ etadavoca:

  45. 5.5

    ‘dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti?

  46. 5.6

    Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, taṁ devaputtaṁ etadavocaṁ:

  47. 5.7

    ‘na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

  48. 5.8

    Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti?

  49. 5.9

    ‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

  50. 5.10

    Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti?

  51. 5.11

    ‘Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.

  52. 5.12

    Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti?

  53. 5.13

    ‘Dhāremi kho ahaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti.

  54. 5.14

    ‘Yathā kathaṁ pana tvaṁ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti?

  55. 5.15

    ‘Ekamidaṁ, bhikkhu, samayaṁ bhagavā devesu tāvatiṁsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ.

  56. 5.16

    Tatra kho bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi:

  57. 5.17

    “Atītaṁ nānvāgameyya,

  58. 5.18

    …pe…

  59. 5.19

    Taṁ ve bhaddekarattoti,

  60. 5.20

    santo ācikkhate munī”ti.

  61. 5.21

    Evaṁ kho ahaṁ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.

  62. 5.22

    Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;

  63. 5.23

    pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca;

  64. 5.24

    dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.

  65. 5.25

    Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’ti.

  66. 5.26

    Idamavoca, bhante, so devaputto.

  67. 5.27

    Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi.

  68. 5.28

    Sādhu me, bhante, bhagavā bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca desetū”ti.

    “Sir, please teach me the summary recital and the analysis of the one who has one fine night.”

  69. 6.1

    “Jānāsi pana tvaṁ, bhikkhu, taṁ devaputtan”ti?

    “But mendicant, do you know that god?”

  70. 6.2

    “Na kho ahaṁ, bhante, jānāmi taṁ devaputtan”ti.

    “I do not, sir.”

  71. 6.3

    “Candano nāma so, bhikkhu, devaputto.

    “That godling was named Candana.

  72. 6.4

    Candano, bhikkhu, devaputto aṭṭhiṁ katvā manasikatvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti.

    Candana pays attention, applies the mind, concentrates wholeheartedly, and actively listens to the teaching.

  73. 6.5

    Tena hi, bhikkhu, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

    Well then, mendicant, listen and apply your mind well, I will speak.”

  74. 6.6

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato paccassosi.

    “Yes, sir,” Lomasakaṅgiya replied.

  75. 6.7

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  76. 7.1

    “Atītaṁ nānvāgameyya,

    “Don’t run back to the past,

  77. 7.2

    nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;

    don’t anticipate the future.

  78. 7.3

    Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,

    What’s past is left behind,

  79. 7.4

    appattañca anāgataṁ.

    the future has not arrived;

  80. 7.5

    Paccuppannañca yo dhammaṁ,

    and any present phenomenon

  81. 7.6

    tattha tattha vipassati;

    you clearly discern in every case.

  82. 7.7

    Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,

    The unfaltering, the unshakable:

  83. 7.8

    taṁ vidvā manubrūhaye.

    having known that, foster it.

  84. 7.9

    Ajjeva kiccamātappaṁ,

    Today’s the day to keenly work—

  85. 7.10

    ko jaññā maraṇaṁ suve;

    who knows, tomorrow may bring death!

  86. 7.11

    Na hi no saṅgaraṁ tena,

    For there is no bargain to be struck

  87. 7.12

    mahāsenena maccunā.

    with Death and his mighty horde.

  88. 7.13

    Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,

    One who keenly meditates like this,

  89. 7.14

    ahorattamatanditaṁ;

    tireless all night and day:

  90. 7.15

    Taṁ ve bhaddekarattoti,

    that’s who has one fine night—

  91. 7.16

    santo ācikkhate muni.

    so declares the peaceful sage.

  92. 8-13.1

    Kathañca, bhikkhu, atītaṁ anvāgameti …pe…

    And how do you run back to the past? …”

  93. 8-13.2

    evaṁ kho, bhikkhu, atītaṁ anvāgameti.

  94. 8-13.3

    Kathañca, bhikkhu, atītaṁ nānvāgameti …pe…

  95. 8-13.4

    evaṁ kho, bhikkhu, atītaṁ nānvāgameti.

  96. 8-13.5

    Kathañca, bhikkhu, anāgataṁ paṭikaṅkhati …pe…

  97. 8-13.6

    evaṁ kho, bhikkhu, anāgataṁ paṭikaṅkhati.

  98. 8-13.7

    Kathañca, bhikkhu, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati …pe…

  99. 8-13.8

    evaṁ kho, bhikkhu, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati.

  100. 8-13.9

    Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati …pe…

  101. 8-13.10

    evaṁ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati.

  102. 8-13.11

    Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati …pe…

  103. 8-13.12

    evaṁ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati.

  104. 14.1

    Atītaṁ nānvāgameyya,

  105. 14.2

    nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;

  106. 14.3

    Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,

  107. 14.4

    appattañca anāgataṁ.

  108. 14.5

    Paccuppannañca yo dhammaṁ,

  109. 14.6

    tattha tattha vipassati;

  110. 14.7

    Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,

  111. 14.8

    taṁ vidvā manubrūhaye.

  112. 14.9

    Ajjeva kiccamātappaṁ,

  113. 14.10

    ko jaññā maraṇaṁ suve;

  114. 14.11

    Na hi no saṅgaraṁ tena,

  115. 14.12

    mahāsenena maccunā.

  116. 14.13

    Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,

  117. 14.14

    ahorattamatanditaṁ;

  118. 14.15

    Taṁ ve bhaddekarattoti,

  119. 14.16

    santo ācikkhate munī”ti.

  120. 14.17

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  121. 14.18

    Attamano āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.

    Satisfied, Venerable Lomasakaṅgiya approved what the Buddha said.

  122. 14.19

    Lomasakaṅgiyabhaddekarattasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · mn134
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ