SN 12.60

Nidānasutta

When Ānanda suggests that dependent origination is simple, the Buddha rebukes him. The opening of this is similar to DN 15 Mahānidāna.

ฉบับหลวงนิทานสูตร

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่นิคมของหมู่ชนชาวเมืองกุรุ อันมีชื่อว่า กัมมาสทัมมะ แคว้นกุรุรัฐ ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง เมื่อท่านนั่งเรียบร้อยแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า น่าอัศจรรย์ พระเจ้าข้า ไม่เคยมีมา พระเจ้าข้า คือปฏิจจสมุปบาทนี้ เป็นธรรมลึกซึ้งเพียงไร ทั้งมีกระแสความลึกซึ้ง แต่ถึงอย่างนั้น ก็ปรากฏเหมือนเป็นธรรมง่ายๆ แก่ข้าพระองค์ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรอานนท์ เธออย่ากล่าวอย่างนี้ ดูกรอานนท์ เธออย่ากล่าวอย่างนี้ ปฏิจจสมุปบาทนี้เป็นธรรมลึกซึ้ง ทั้งมีกระแสความลึกซึ้ง เพราะไม่รู้ ไม่ตรัสรู้ ไม่แทงตลอดธรรมนี้ หมู่สัตว์นี้จึงเป็นเหมือนเส้นด้ายที่ยุ่ง เป็นเหมือนกลุ่มเส้นด้ายที่เป็นปม เป็นเหมือนหญ้ามุงกระต่ายและหญ้าปล้อง ย่อมไม่ผ่านพ้นอบาย ทุคติ วินิบาต สงสาร ฯ

ดูกรอานนท์ เมื่อภิกษุเห็นความพอใจเนืองๆ ในธรรมทั้งหลายอันเป็นปัจจัยแห่งอุปาทานอยู่ ตัณหาย่อมเจริญ เพราะตัณหาเป็นปัจจัย จึงมีอุปาทาน เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย จึงมีชาติ เพราะชาติเป็นปัจจัย จึงมีชราและมรณะ โสกปริเทวทุกขโทมนัสและอุปายาส ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้ ฯ

ดูกรอานนท์ ต้นไม้ใหญ่มีรากหยั่งลงและแผ่ไปข้างๆ รากทั้งหมดนั้นย่อมดูดโอชารสไปเบื้องบน ก็เมื่อเป็นอย่างนี้ ต้นไม้ใหญ่นั้นมีอาหารอย่างนั้น มีเชื้ออย่างนั้น พึงเป็นอยู่ตลอดกาลนาน แม้ฉันใด อานนท์ เมื่อภิกษุเห็นความพอใจเนืองๆ ในธรรมทั้งหลายอันเป็นปัจจัยแห่งอุปาทานอยู่ตัณหาย่อมเจริญ ฉันนั้นเหมือนกัน เพราะตัณหาเป็นปัจจัย จึงมีอุปาทาน เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย จึงมีภพ ฯลฯ ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้ ฯ

ดูกรอานนท์ เมื่อภิกษุเห็นโทษเนืองๆ ในธรรมทั้งหลายอันเป็นปัจจัยแห่งอุปาทานอยู่ ตัณหาย่อมดับ เพราะตัณหาดับ อุปาทานจึงดับเพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ ฯลฯ

ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้ ฯ

ดูกรอานนท์ ต้นไม้ใหญ่ยืนต้นอย่างนั้น ทีนั้นบุรุษเอาจอบและภาชนะมาตัดต้นไม้นั้นที่โคนต้นแล้ว ขุดลงไป ครั้นขุดลงไปแล้ว คุ้ยเอารากใหญ่เล็กแม้เท่าก้านแฝกขึ้น บุรุษนั้นทอนต้นไม้นั้นเป็นท่อนเล็กท่อนใหญ่แล้ว พึงผ่า ครั้นผ่าแล้วเจียกเป็นชิ้นๆ ครั้นเจียกให้เป็นชิ้นๆ แล้ว พึงผึ่งลมตากแดด ครั้นผึ่งลมตากแดดแล้ว พึงเอาไฟเผา ครั้นเอาไฟเผาแล้ว พึงทำให้เป็นเขม่า ครั้นทำให้เป็นเขม่าแล้ว พึงโปรยที่ลมแรงหรือลอยในแม่น้ำมีกระแสอันเชี่ยว ก็เมื่อเป็นอย่างนี้ ต้นไม้ใหญ่นั้นถูกตัดเอารากขึ้นแล้ว ถูกทำให้เป็นดังตาลยอดด้วน ถึงความไม่มี ไม่เกิดอีกต่อไป แม้ฉันใด อานนท์ เมื่อภิกษุเห็นโทษเนืองๆ ในธรรมทั้งหลาย อันเป็นปัจจัยแห่งอุปาทานอยู่ ตัณหาย่อมดับ ฉันนั้นเหมือนกัน เพราะตัณหาดับ อุปาทานจึงดับ เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ เพราะภพดับ ชาติจึงดับ เพราะชาติดับ ชราและมรณะโสกปริเทวทุกขโทมนัสและอุปายาสจึงดับ ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้ ฯ

จบสูตรที่ ๑๐

จบ ๑๐

พระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. ปริวีมังสนสูตร ๒. อุปาทานสูตร ๓. สังโยชนสูตรที่ ๑ ๔. สังโยชนสูตรที่ ๒ ๕. มหารุกขสูตรที่ ๑ ๖. มหารุกขสูตรที่ ๒ ๗. ตรุณสูตร ๘. นามรูปสูตร ๙. วิญญาณสูตร ๑๐. นิทานสูตร ฯ

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Saṁyutta Nikāya 12.60

    Linked Discourses 12.60

  2. 0.2

    6. Dukkhavagga

    6. Suffering

  3. Nidānasutta

    Causation

  4. 1.1

    Ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.

    At one time the Buddha was staying in the land of the Kurus, near the Kuru town named Kammāsadamma.

  5. 1.2

    Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

    Then Venerable Ānanda went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:

  6. 1.3

    “acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.

    “It’s incredible, sir! It’s amazing,

  7. 1.4

    Yāva gambhīro cāyaṁ, bhante, paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca, atha ca pana me uttānakuttānako viya khāyatī”ti.

    in that this dependent origination is deep and appears deep, yet to me it seems as plain as can be.”

  8. 2.1

    “Mā hevaṁ, ānanda, mā hevaṁ, ānanda.

    “Not so, Ānanda! Not so, Ānanda!

  9. 2.2

    Gambhīro cāyaṁ, ānanda, paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca.

    This dependent origination is deep and appears deep.

  10. 2.3

    Etassa, ānanda, dhammassa ananubodhā appaṭivedhā evamayaṁ pajā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ saṁsāraṁ nātivattati.

    It is because of not understanding and not penetrating this teaching that this population has become tangled like string, knotted like a ball of thread, and matted like rushes and reeds, and it doesn’t escape the places of loss, the bad places, the underworld, transmigration.

  11. 3.1

    Upādāniyesu, ānanda, dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati.

    There are things that fuel grasping. When you concentrate on the gratification provided by these things, your craving grows.

  12. 3.2

    Taṇhāpaccayā upādānaṁ;

    Craving is a requirement for grasping.

  13. 3.3

    upādānapaccayā bhavo;

    Grasping is a requirement for continued existence.

  14. 3.4

    bhavapaccayā jāti;

    Continued existence is a requirement for rebirth.

  15. 3.5

    jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.

    Rebirth is a requirement for old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress to come to be.

  16. 3.6

    Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

    That is how this entire mass of suffering originates.

  17. 4.1

    Seyyathāpi, ānanda, mahārukkho.

    Suppose there was a great tree.

  18. 4.2

    Tassa yāni ceva mūlāni adhogamāni, yāni ca tiriyaṅgamāni, sabbāni tāni uddhaṁ ojaṁ abhiharanti.

    And its roots going downwards and across all draw the sap upwards.

  19. 4.3

    Evañhi so, ānanda, mahārukkho tadāhāro tadupādāno ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya.

    Fed and fuelled by that, the great tree would stand for a long time.

  20. 4.4

    Evameva kho, ānanda, upādāniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati.

    In the same way, there are things that fuel grasping. When you concentrate on the gratification provided by these things, your craving grows.

  21. 4.5

    Taṇhāpaccayā upādānaṁ;

    Craving is a requirement for grasping.

  22. 4.6

    upādānapaccayā bhavo …pe…

    Grasping is a requirement for continued existence. …

  23. 4.7

    evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

    That is how this entire mass of suffering originates.

  24. 5.1

    Upādāniyesu, ānanda, dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati.

    There are things that fuel grasping. When you concentrate on the drawbacks of these things, your craving ceases.

  25. 5.2

    Taṇhānirodhā upādānanirodho;

    When craving ceases, grasping ceases.

  26. 5.3

    upādānanirodhā bhavanirodho …pe…

    When grasping ceases, continued existence ceases. …

  27. 5.4

    evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.

    That is how this entire mass of suffering ceases.

  28. 6.1

    Seyyathāpi, ānanda, mahārukkho.

    Suppose there was a great tree.

  29. 6.2

    Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṁ ādāya.

    Then a person comes along with a spade and basket.

  30. 6.3

    So taṁ rukkhaṁ mūle chindeyya, mūle chetvā palikhaṇeyya, palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya antamaso usīranāḷimattānipi.

    They’d cut the tree down at the roots, dig them up, and pull them out, down to the fibers and stems.

  31. 6.4

    So taṁ rukkhaṁ khaṇḍākhaṇḍikaṁ chindeyya.

    Then they’d split the tree apart, cut up the parts, and chop it into splinters. They’d dry the splinters in the wind and sun, burn them with fire, and reduce them to ashes. Then they’d winnow the ashes in a strong wind, or float them away down a swift stream.

  32. 6.5

    Khaṇḍākhaṇḍikaṁ chinditvā phāleyya;

  33. 6.6

    phāletvā sakalikaṁ sakalikaṁ kareyya, sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā vātātape visoseyya, vātātape visosetvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahetvā masiṁ kareyya, masiṁ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya, nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya.

  34. 6.7

    Evañhi so, ānanda, mahārukkho ucchinnamūlo assa tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.

    In this way the great tree is cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and unable to arise in the future.

  35. 6.8

    Evameva kho, ānanda, upādāniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati.

    In the same way, there are things that fuel grasping. When you concentrate on the drawbacks of these things, your craving ceases.

  36. 6.9

    Taṇhānirodhā upādānanirodho;

    When craving ceases, grasping ceases.

  37. 6.10

    upādānanirodhā bhavanirodho;

    When grasping ceases, continued existence ceases.

  38. 6.11

    bhavanirodhā jātinirodho;

    When continued existence ceases, rebirth ceases.

  39. 6.12

    jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.

    When rebirth ceases, old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress cease.

  40. 6.13

    Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.

    That is how this entire mass of suffering ceases.”

  41. 6.14

    Dasamaṁ.

  42. 6.15

    Dukkhavaggo chaṭṭho.

  43. 7.0

    Tassuddānaṁ

  44. 7.1

    Parivīmaṁsanupādānaṁ,

  45. 7.2

    dve ca saṁyojanāni ca;

  46. 7.3

    Mahārukkhena dve vuttā,

  47. 7.4

    taruṇena ca sattamaṁ;

  48. 7.5

    Nāmarūpañca viññāṇaṁ,

  49. 7.6

    nidānena ca te dasāti.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · sn12.60
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ