SN 2.30

Nānātitthiyasāvakasutta

A series of deities who had formerly been ascetics in the non-Buddhist sects came to the Buddha, speaking verses in praise—or occasional criticism—of their former teachers.

ฉบับหลวงนานาติตถิยสูตรที่ ๑๐

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นที่ให้เหยื่อแก่กระแต เขตพระนครราชคฤห์ ณ กาลครั้งหนึ่ง เมื่อปฐมยามล่วงแล้ว พวกเทพบุตรผู้เป็นสาวกเดียรถีย์ต่างๆ เป็นอันมาก คือ อสมเทพบุตร สหลีเทพบุตร นิกเทพบุตร กาโกฏกเทพบุตร เวฏัมพรีเทพบุตร มาณวคามิยเทพบุตร มีวรรณงามยิ่ง ยังพระวิหารเวฬุวันทั้งสิ้นให้สว่าง เข้าไปเฝ้าพระผูมีพระภาคถึงที่ประทับ ครั้นแล้วจึงอภิวาทพระผู้มีพระภาค แล้วยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ฯ

อสมเทพบุตร ครั้นยืนอยู่ ณ ส่วนที่ควรข้างหนึ่งแล้ว ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคปรารภถึงท่านปูรณะกัสสปว่า ครูปูรณะกัสสปเพียงแต่มองไม่เห็นบาปหรือบุญของตน ในเพราะเหตุที่สัตว์ถูกฟัน ถูกฆ่า ถูกโบย ถูกข่มเหง ในโลกนี้เท่านั้น ท่านบอกให้วางใจเสีย ท่านย่อมควรที่จะยกย่องว่าเป็นศาสดา ฯ

สหลีเทพบุตรได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคปรารภถึงท่านมักขลิโคศาลต่อไปว่า ครูมักขลิโคศาลสำรวมตนดีแล้ว เพราะรังเกียจบาปด้วยตบะ ละวาจาที่ก่อให้เกิดความทะเลาะกับคนเสีย เป็นผู้สม่ำเสมองดเว้นจากสิ่งที่มีโทษ พูดจริง ท่านมักขลิโคศาลจัดว่าเป็นผู้คงที่ไม่กระทำบาปโดยแท้ ฯ

นิกเทพบุตร ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคปรารภถึงท่านนิครนถ์นาฏบุตรต่อไปว่า ครูนิครนถ์นาฏบุตรเป็นผู้เกลียดบาป มีปัญญารักษาตัวรอด เห็นภัยในสงสาร เป็นผู้ระมัดระวังทั้ง ๔ ยามเปิดเผยสิ่งที่ตนเห็นแล้วและฟังแล้ว น่าจะไม่ใช่ผู้หยาบช้าโดยแท้ ฯ

อาโกฏกเทพบุตร ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคปรารภถึงพวกเดียรถีย์ต่างๆ ต่อไปอีกว่า ท่านปกุธะกัจจายนะ ท่านนิครนถ์นาฏบุตรและพวกท่านมักขลิโคศาล ท่านปูรณะกัสสปเหล่านี้ ล้วนแต่เป็นศาสดาของหมู่ บรรลุถึงที่สุดในสมณธรรมแล้ว ท่านเหล่านั้นคงเป็นผู้ไม่ไกลไปจากสัตบุรุษแน่นอน ฯ

เวฏัมพรีเทพบุตร ได้กล่าวตอบอาโกฏกเทพบุตรด้วยคาถาว่า สุนัขจิ้งจอกสัตว์เลวๆ ใคร่จะตีตนเสมอราชสีห์ แม้จะไม่ใช่สัตว์ขี้เรื้อน แต่ก็มีบางคราวที่ทำตนเทียมราชสีห์ ฯ ครูของหมู่บำเพ็ญตัวเป็นคนแนะหนทาง แต่พูดคำเท็จ มีมรรยาท น่ารังเกียจ จะเทียบกับสัตบุรุษไม่ได้ ฯ

ลำดับนั้น มารผู้ลามกเข้าสิงเวฏัมพรีเทพบุตรแล้วได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคว่า สัตว์เหล่าใดประกอบแล้ว ในความเกลียดบาปด้วยตบะรักษาความสงบสงัดอยู่ ติดอยู่ในรูป ปรารถนาเทวโลก สัตว์เหล่านั้นย่อมสั่งสอนชอบ เพื่อปรโลกโดยแท้ ฯ

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทราบว่านี้เป็นมารตัวร้ายกาจ จึงได้ทรงภาษิตคาถาตอบมารผู้ลามกว่า รูปใดๆ จะอยู่ในโลกนี้หรือโลกหน้า และจะอยู่ในอากาศ มีรัศมีรุ่งเรืองก็ตามที รูปทั้งหมดเหล่านั้น อันมารสรรเสริญแล้ว วางดักสัตว์ไว้แล้ว เหมือนเขาเอาเหยื่อล่อเพื่อฆ่าปลาฉะนั้น ฯ

ลำดับนั้น มาณวคามิยเทพบุตร ได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคปรารภถึงพระผู้มีพระภาคว่า ภูเขาวิปุละเขากล่าวกันว่าเป็นสูงเยี่ยมกว่าภูเขาที่ตั้งอยู่ในพระนครราชคฤห์ เสตบรรพตเป็นเลิศกว่าภูเขาที่ตั้งอยู่ในป่าหิมวันต์ พระอาทิตย์เป็นเลิศกว่าสิ่งที่ไปในอากาศ มหาสมุทรเป็นเลิศกว่าห้วงน้ำทั้งหลาย พระจันทร์เป็นเลิศกว่าดวงดาวทั้งหลาย พระพุทธเจ้าโลกกล่าวว่าเป็นเลิศกว่าประชุมชนทั้งโลก พร้อมทั้งเทวโลก ฯ

จบ นานาติตถิยวรรค ที่ ๓

รวมพระสูตรในนานาติตถิยวรรคที่๓ นี้ มี ๑๐ สูตร คือ สิวสูตรที่ ๑ เขมสูตรที่ ๒ เสรีสูตรที่ ๓ ฆฏิการสูตรที่ ๔ ชันตุสูตรที่ ๕ โรหิตัสสสูตรที่ ๖ นันทสูตรที่ ๗ นันทิวิสาลสูตรที่ ๘ สุสิมสูตรที่ ๙ และนานาติตถิยสูตรที่ ๑๐ ฯ
จบ เทวปุตตสังยุตต์

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Saṁyutta Nikāya 2.30

    Linked Discourses 2.30

  2. 0.2

    3. Nānātitthiyavagga

    3. Various Sectarians

  3. Nānātitthiyasāvakasutta

    The Disciples of Various Monastics of Other Religions

  4. 1.1

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  5. 1.2

    ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

    At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground.

  6. 1.3

    Atha kho sambahulā nānātitthiyasāvakā devaputtā asamo ca sahali ca nīko ca ākoṭako ca vegabbhari ca māṇavagāmiyo ca abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ veḷuvanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.

    Then, late at night, several glorious godlings lit up the entire Bamboo Grove. They were Asama, Sahalī, Niṅka, Ākoṭaka, Veṭambarī, and Māṇavagāmiya, and all of them were disciples of various monastics of other religions. They went up to the Buddha, bowed, and stood to one side.

  7. 1.4

    Ekamantaṁ ṭhito kho asamo devaputto pūraṇaṁ kassapaṁ ārabbha bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:

    Standing to one side, the godling Asama spoke this verse about Pūraṇa Kassapa in the Buddha’s presence:

  8. 2.1

    “Idha chinditamārite,

    “In injuring and killing here,

  9. 2.2

    Hatajānīsu kassapo;

    in beating and extortion,

  10. 2.3

    Na pāpaṁ samanupassati,

    Kassapa saw no evil,

  11. 2.4

    Puññaṁ vā pana attano;

    nor any merit for oneself.

  12. 2.5

    Sa ve vissāsamācikkhi,

    What he taught should truly be trusted,

  13. 2.6

    Satthā arahati mānanan”ti.

    he’s worthy of esteem as Teacher.”

  14. 3.1

    Atha kho sahali devaputto makkhaliṁ gosālaṁ ārabbha bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:

    Then the godling Sahalī spoke this verse about the bamboo-staffed ascetic Gosāla in the Buddha’s presence:

  15. 4.1

    “Tapojigucchāya susaṁvutatto,

    “Through fervent mortification in disgust of sin he became well restrained.

  16. 4.2

    Vācaṁ pahāya kalahaṁ janena;

    He gave up quarreling with people.

  17. 4.3

    Samosavajjā virato saccavādī,

    Refraining from false speech, he spoke the truth.

  18. 4.4

    Na hi nūna tādisaṁ karoti pāpan”ti.

    Surely such a man does no wrong!”

  19. 5.1

    Atha kho nīko devaputto nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ ārabbha bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:

    Then the godling Niṅka spoke this verse about the Jain ascetic of the Ñātika clan in the Buddha’s presence:

  20. 6.1

    “Jegucchī nipako bhikkhu,

    “Disgusted at sin, an alert mendicant,

  21. 6.2

    Cātuyāmasusaṁvuto;

    well restrained in the fourfold constraint;

  22. 6.3

    Diṭṭhaṁ sutañca ācikkhaṁ,

    explaining what is seen and heard:

  23. 6.4

    Na hi nūna kibbisī siyā”ti.

    surely he can be no sinner!”

  24. 7.1

    Atha kho ākoṭako devaputto nānātitthiye ārabbha bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:

    Then the godling Ākoṭaka spoke this verse about various sectarian teachers in the Buddha’s presence:

  25. 8.1

    “Pakudhako kātiyāno nigaṇṭho,

    “Pakudhaka Kātiyāna and the Jain ascetic,

  26. 8.2

    Ye cāpime makkhalipūraṇāse;

    as well as this bamboo-staffed ascetic and Pūraṇa:

  27. 8.3

    Gaṇassa satthāro sāmaññappattā,

    Teachers of communities, attained ascetics,

  28. 8.4

    Na hi nūna te sappurisehi dūre”ti.

    surely they weren’t far from truly good men!”

  29. 9.1

    Atha kho vegabbhari devaputto ākoṭakaṁ devaputtaṁ gāthāya paccabhāsi:

    Then the godling Veṭambarī replied to the godling Ākoṭaka in verse:

  30. 10.1

    “Sahācaritena chavo sigālo,

    “Though the wretched jackal howls along,

  31. 10.2

    Na kotthuko sīhasamo kadāci;

    it never equals the lion.

  32. 10.3

    Naggo musāvādī gaṇassa satthā,

    A nude liar with suspicious conduct,

  33. 10.4

    Saṅkassarācāro na sataṁ sarikkho”ti.

    though they teach a community, is not like the good.”

  34. 11.1

    Atha kho māro pāpimā begabbhariṁ devaputtaṁ anvāvisitvā bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:

    Then Māra the Wicked took possession of the godling Veṭambarī and spoke this verse in the Buddha’s presence:

  35. 12.1

    “Tapojigucchāya āyuttā,

    “Those dedicated to mortification in disgust of sin,

  36. 12.2

    pālayaṁ pavivekiyaṁ;

    safeguarding their seclusion,

  37. 12.3

    Rūpe ca ye niviṭṭhāse,

    entrenched in form,

  38. 12.4

    devalokābhinandino;

    they rejoice in the heavenly realm.

  39. 12.5

    Te ve sammānusāsanti,

    Indeed, those mortals give correct instructions

  40. 12.6

    paralokāya mātiyā”ti.

    regarding the next world.”

  41. 13.1

    Atha kho bhagavā “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā, māraṁ pāpimantaṁ gāthāya paccabhāsi:

    Then the Buddha, knowing that this was Māra the Wicked, replied to him in verse:

  42. 14.1

    “Ye keci rūpā idha vā huraṁ vā,

    “Whatever forms there are in this life or the next,

  43. 14.2

    Ye cantalikkhasmiṁ pabhāsavaṇṇā;

    and those of shining beauty in the sky,

  44. 14.3

    Sabbeva te te namucippasatthā,

    all of these you praise, Namuci,

  45. 14.4

    Āmisaṁva macchānaṁ vadhāya khittā”ti.

    like bait tossed out for catching fish.”

  46. 15.1

    Atha kho māṇavagāmiyo devaputto bhagavantaṁ ārabbha bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi:

    Then the godling Māṇavagāmiya spoke this verse about the Buddha in his presence:

  47. 16.1

    “Vipulo rājagahīyānaṁ,

    “Of all the mountains of Rājagaha,

  48. 16.2

    giri seṭṭho pavuccati;

    Vepulla’s said to be the best.

  49. 16.3

    Seto himavataṁ seṭṭho,

    Seta is the best of the Himalayan peaks,

  50. 16.4

    ādicco aghagāminaṁ.

    and the sun, of travelers in space.

  51. 17.1

    Samuddo udadhinaṁ seṭṭho,

    The ocean is the best of seas,

  52. 17.2

    nakkhattānaṁva candimā;

    and the moon, of lights that shine at night.

  53. 17.3

    Sadevakassa lokassa,

    But in all the world with its gods,

  54. 17.4

    buddho aggo pavuccatī”ti.

    the Buddha is declared foremost.”

  55. 17.5

    Nānātitthiyavaggo tatiyo.

  56. 18.0

    Tassuddānaṁ

  57. 18.1

    Sivo khemo ca serī ca,

  58. 18.2

    Ghaṭī jantu ca rohito;

  59. 18.3

    Nando nandivisālo ca,

  60. 18.4

    Susimo nānātitthiyena te dasāti.

  61. 18.5

    Devaputtasaṁyuttaṁ samattaṁ.

    The Linked Discourses on Godlings are complete.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · sn2.30
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ