SN 3.24

Issattasutta

“Where should I give” and “Where is a gift is most fruitful” are two different questions.

ฉบับหลวงอิสสัตถสูตรที่ ๔

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

สาวัตถีนิทาน ฯ

พระเจ้าปเสนทิโกศลประทับนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทาน บุคคลพึงให้ในที่ไหนหนอแล ฯ

พ. ดูกรมหาบพิตร จิตย่อมเลื่อมใสในที่ใด พึงให้ในที่นั้นแล ฯ

ป. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ และทานที่ให้แล้วในที่ไหนจึงมีผลมาก ฯ

พ. ดูกรมหาบพิตร ทานพึงให้ในที่ไหนนั่นเป็นข้อหนึ่ง และทานที่ให้แล้วในที่ไหนจึงมีผลมาก นั่นเป็นอีกข้อหนึ่ง ดูกรมหาบพิตร ทานที่ให้แล้วแก่ผู้มีศีลแลมีผลมาก ทานที่ให้แล้วในผู้ทุศีลหามีผลมากไม่ ดูกรมหาบพิตร และด้วยเหตุนั้นอาตมภาพจักย้อนถามมหาบพิตรในปัญหากรรมข้อนั้นบ้าง มหาบพิตรพอพระทัยอย่างใด พึงพยากรณ์อย่างนั้น ฯ

มหาบพิตรจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ณ ที่นี้การยุทธพึงปรากฏเฉพาะหน้าแด่พระองค์ สงครามพึงปะทะกัน ถ้าว่ากุมารที่เป็นกษัตริย์ผู้ไมได้ศึกษา ไม่ได้หัดมือ ไม่ได้รับความชำนาญ ไม่ได้ประลองการยิง เป็นคนขลาด เป็นคนมักสั่น เป็นคนมักสะดุ้ง เป็นคนมักวิ่งหนี พึงมาอาสาไซร้ พระองค์พึงทรงชุบเลี้ยงบุรุษนั้นหรือ และพระองค์พึงทรงต้องการบุรุษเช่นนั้นหรือ ฯ

ป. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ไม่พึงชุบเลี้ยงบุรุษเช่นนั้น และข้าพระองค์ไม่ต้องการบุรุษเช่นนั้นเลย ฯ

พ. ถ้าว่ากุมารที่เป็นพราหมณ์ ผู้ไม่ได้ศึกษา ฯลฯ พึงมาอาสาไซร้ ฯลฯ ถ้าว่ากุมารที่เป็นแพศย์ ผู้ไม่ได้ศึกษา ฯลฯ พึงมาอาสาไซร้ ฯลฯ ถ้าว่ากุมารที่เป็นศูทร ผู้ไม่ได้ศึกษา ฯลฯ พึงมาอาสาไซร้ พระองค์พึงทรงชุบเลี้ยงบุรุษนั้นหรือ และพระองค์พึงทรงต้องการบุรุษเช่นนั้นหรือ ฯ

ป. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ไม่พึงชุบเลี้ยงบุรุษนั้น และข้า พระองค์ไม่พึงต้องการบุรุษเช่นนั้นแล ฯ

ข้อ ๔๐๘พ. ดูกรมหาบพิตร พระองค์จะทรงสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ณ ที่นี้การยุทธพึงปรากฏแก่พระองค์ สงครามพึงปะทะกัน ถ้าว่ากุมารที่เป็นกษัตริย์ ผู้ศึกษาดีแล้ว ได้หัดมือแล้ว ได้รับความชำนาญแล้ว ได้ประลองการยิงมาแล้ว ไม่เป็นคนขลาด ไม่เป็นคนสั่น ไม่เป็นคนสะดุ้ง ไม่เป็นคนมักวิ่งหนี พึงมาอาสาไซร้ พระองค์พึงทรงชุบเลี้ยงบุรุษนั้นหรือ และพระองค์พึงทรงมีพระประสงค์บุรุษเช่นนั้นหรือ ฯ

ป. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ หม่อมฉันพึงชุบเลี้ยงบุรุษนั้น และหม่อมฉันพึงต้องการบุรุษเช่นนั้น ฯ

พ. ถ้าว่ากุมารที่เป็นพราหมณ์ ผู้ศึกษาดีแล้ว ฯลฯ พึงมาอาสาไซร้ ฯลฯ ถ้าว่ากุมารที่เป็นแพศย์ ผู้ศึกษาดีแล้ว ฯลฯ พึงมาอาสาไซร้ ฯลฯ ถ้าว่ากุมารที่เป็นศูทร ผู้ศึกษาดีแล้ว ฯลฯ พึงมาอาสาไซร้ พระองค์จะพึงทรงชุบเลี้ยงบุรุษนั้นหรือ และพระองค์จะพึงทรงมีพระประสงค์บุรุษเช่นนั้นหรือ

ป. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ หม่อมฉันพึงชุบเลี้ยงบุรุษนั้น และหม่อมฉันพึงต้องการบุรุษ เช่นนั้น ฯ

พ. ฉันนั้นนั่นแล มหาบพิตร แม้หากว่า กุลบุตรออกจากเรือนตระกูลไรๆ เป็นผู้บวชหาเรือนมิได้ และกุลบุตรนั้นเป็นผู้มีองค์ ๕ อันละได้แล้ว เป็นผู้ประกอบแล้วด้วยองค์ ๕ ทานที่ให้แล้วในกุลบุตรนั้น ย่อมเป็นทานมีผลมาก องค์ ๕ อันกุลบุตรนั้นละได้แล้วเป็นไฉน กามฉันทะอันกุลบุตรนั้นละได้แล้ว พยาบาทอันกุลบุตรนั้นละได้แล้ว ถีนมิทธะอันกุลบุตรนั้นละได้แล้ว อุทธัจจกุกกุจจะอันกุลบุตรนั้นละได้แล้ว วิจิกิจฉาอันกุลบุตรนั้นละได้แล้ว องค์ ๕ เหล่านี้อันกุลบุตรนั้นละได้แล้ว กุลบุตรนั้นเป็นผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เป็นไฉน กุลบุตรนั้นเป็นผู้ประกอบแล้วด้วยศีลขันธ์ อันเป็นของพระอเสขะ เป็นผู้ประกอบแล้วด้วยสมาธิขันธ์ อันเป็นของพระอเสขะ เป็นผู้ประกอบแล้วด้วยปัญญาขันธ์ อันเป็นของพระอเสขะ เป็นผู้ประกอบแล้วด้วยวิมุตติขันธ์ อันเป็นของพระอเสขะ เป็นผู้ประกอบแล้วด้วยวิมุตติญาณทัสสนขันธ์ อันเป็นของพระอเสขะ กุลบุตรนั้นเป็นผู้ประกอบแล้วด้วยองค์ ๕ เหล่านี้ ทานที่ให้แล้วในกุลบุตรผู้มีองค์ ๕ อันละได้แล้ว ผู้ประกอบแล้วด้วยองค์ ๕ ดังนี้ ย่อมมีผลมาก ฯ

ข้อ ๔๑๐พระผู้มีพระภาคผู้พระสุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณ์ภาษิตนี้จบลงแล้ว จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า ศิลปะการยิงแม่น กำลังเข้มแข็ง และความกล้าหาญมีอยู่ในชายหนุ่มผู้ใด พระราชาผู้ทรงพระประสงค์ด้วยการยุทธพึงทรงชุบเลี้ยงชายหนุ่มเช่นนั้น ไม่พึงทรงชุบเลี้ยงชายหนุ่มผู้ไม่กล้าหาญ เพราะเหตุแห่งชาติ ฉันใด ฯ ธรรมะคือขันติและโสรัจจะ ตั้งอยู่แล้วในบุคคลใด บุคคลพึงบูชาบุคคลนั้น ผู้มีปัญญามีความประพฤติเยี่ยงพระอริยะแม้มีชาติทราม ฉันนั้นเหมือนกัน ฯ พึงสร้างอาศรมอันเป็นที่รื่นรมย์ ยังผู้พหูสูตทั้งหลายให้สำนักอยู่ ณ ที่นั้น พึงสร้างบ่อน้ำไว้ในป่าที่กันดารน้ำ และสะพานในที่เป็นหล่ม พึงถวายข้าว น้ำ ของเคี้ยว ผ้า และเสนาสนะในท่านผู้ซื่อตรงทั้งหลาย ด้วยน้ำใจอันผ่องใสเมฆมีสายฟ้าแลบแปลบปลาบ (เมฆอันประกอบด้วยถ่องแถวแห่งสายฟ้า) มียอดตั้งร้อยกระหึ่มอยู่ ยังแผ่นดินให้โชกชุ่มอยู่ ย่อมยังที่ดอนและที่ลุ่มให้เต็ม แม้ฉันใด ฯ ทายกผู้มีศรัทธาเป็นบัณฑิตได้ฟังแล้ว ย่อมจัดหาโภชนาหารมาเลี้ยงวณิพกด้วยข้าวน้ำให้อิ่มหนำ บันเทิงใจ เที่ยวไปในโรงทาน สั่งว่า ท่านทั้งหลายจงให้ ท่านทั้งหลายจงให้ดังนี้ และทายกนั้นบันลือเสียง เหมือนเสียงกระหึ่มแห่งเมฆเมื่อฝนกำลังตก ฉะนั้น ธารแห่งบุญอันไพบูลย์นั้น ย่อมยังทายกผู้ให้ให้ชุ่มชื่น ฯ

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Saṁyutta Nikāya 3.24

    Linked Discourses 3.24

  2. 0.2

    3. Tatiyavagga

    3. Kosala

  3. Issattasutta

    Archery

  4. 1.1

    Sāvatthinidānaṁ.

    At Sāvatthī.

  5. 1.2

    Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:

    Seated to one side, King Pasenadi said to the Buddha,

  6. 1.3

    “kattha nu kho, bhante, dānaṁ dātabban”ti?

    “Sir, where should a gift be given?”

  7. 1.4

    “Yattha kho, mahārāja, cittaṁ pasīdatī”ti.

    “Wherever your heart feels inspired, Great King.”

  8. 1.5

    “Kattha pana, bhante, dinnaṁ mahapphalan”ti?

    “But sir, where is a gift very fruitful?”

  9. 1.6

    “Aññaṁ kho etaṁ, mahārāja, kattha dānaṁ dātabbaṁ, aññaṁ panetaṁ kattha dinnaṁ mahapphalanti?

    “Where a gift should be given is one thing, Great King, but where a gift is very fruitful is another.

  10. 1.7

    Sīlavato kho, mahārāja, dinnaṁ mahapphalaṁ, no tathā dussīle.

    A gift is very fruitful when it’s given to an ethical person, not so much to an unethical person.

  11. 1.8

    Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā, te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.

    Well then, Great King, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.

  12. 1.9

    Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

    What do you think, Great King?

  13. 1.10

    idha tyassa yuddhaṁ paccupaṭṭhitaṁ saṅgāmo samupabyūḷho.

    Suppose you were at war, ready to fight a battle.

  14. 1.11

    Atha āgaccheyya khattiyakumāro asikkhito akatahattho akatayoggo akatūpāsano bhīru chambhī utrāsī palāyī.

    Then along comes an aristocrat youth who is untrained, inexpert, unfit, inexperienced. And he’s fearful, scared, nervous, quick to flee.

  15. 1.12

    Bhareyyāsi taṁ purisaṁ, attho ca te tādisena purisenā”ti?

    Would you employ such a man? Would he be of any use to you?”

  16. 1.13

    “Nāhaṁ, bhante, bhareyyaṁ taṁ purisaṁ, na ca me attho tādisena purisenā”ti.

    “No, sir, I would have no use for such a man.”

  17. 1.14

    “Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro asikkhito …pe…

    “What about a brahmin youth,

  18. 1.15

    atha āgaccheyya vessakumāro asikkhito …pe…

    a peasant youth,

  19. 1.16

    atha āgaccheyya suddakumāro asikkhito …pe…

    or a menial youth who was similar?”

  20. 1.17

    na ca me attho tādisena purisenā”ti.

    “No, sir, I would have no use for such a man.”

  21. 2.1

    “Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,

    “What do you think, Great King?

  22. 2.2

    idha tyassa yuddhaṁ paccupaṭṭhitaṁ saṅgāmo samupabyūḷho.

    Suppose you were at war, ready to fight a battle.

  23. 2.3

    Atha āgaccheyya khattiyakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī.

    Then along comes an aristocrat youth who is trained, expert, fit, experienced. And he’s fearless, brave, bold, standing his ground.

  24. 2.4

    Bhareyyāsi taṁ purisaṁ, attho ca te tādisena purisenā”ti?

    Would you employ such a man? Would he be of any use to you?”

  25. 2.5

    “Bhareyyāhaṁ, bhante, taṁ purisaṁ, attho ca me tādisena purisenā”ti.

    “Yes, sir, I would have a use for such a man.”

  26. 2.6

    “Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro …pe…

    “What about a brahmin youth,

  27. 2.7

    atha āgaccheyya vessakumāro …pe…

    a peasant youth,

  28. 2.8

    atha āgaccheyya suddakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī.

    or a menial youth who was similar?

  29. 2.9

    Bhareyyāsi taṁ purisaṁ, attho ca te tādisena purisenā”ti?

    Would you employ such a man? Would he be of any use to you?”

  30. 2.10

    “Bhareyyāhaṁ, bhante, taṁ purisaṁ, attho ca me tādisena purisenā”ti.

    “Yes, sir, I would have a use for such a man.”

  31. 3.1

    “Evameva kho, mahārāja, yasmā kasmā cepi kulā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato, tasmiṁ dinnaṁ mahapphalaṁ hoti.

    “In the same way, a gift to anyone who has given up five factors and possesses five factors is very fruitful, no matter what family they’ve gone forth from.

  32. 3.2

    Katamāni pañcaṅgāni pahīnāni honti?

    What are the five factors they’ve given up?

  33. 3.3

    Kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṁ pahīnaṁ hoti, uddhaccakukkuccaṁ pahīnaṁ hoti, vicikicchā pahīnā hoti.

    Sensual desire, ill will, dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt.

  34. 3.4

    Imāni pañcaṅgāni pahīnāni honti.

    These are the five factors they’ve given up.

  35. 3.5

    Katamehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti?

    What are the five factors they possess?

  36. 3.6

    Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti.

    The entire spectrum of an adept’s ethics, immersion, wisdom, freedom, and knowledge and vision of freedom.

  37. 3.7

    Imehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti.

    These are the five factors they possess.

  38. 3.8

    Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṁ mahapphalan”ti.

    I say that a gift to anyone who has given up these five factors and possesses these five factors is very fruitful.”

  39. 3.9

    Idamavoca bhagavā …pe…

    That is what the Buddha said.

  40. 3.10

    satthā:

    Then the Holy One, the Teacher, went on to say:

  41. 4.1

    “Issattaṁ balavīriyañca,

    “Any youth skilled at archery,

  42. 4.2

    yasmiṁ vijjetha māṇave;

    powerful and vigorous,

  43. 4.3

    Taṁ yuddhattho bhare rājā,

    would be employed by a king going to war—

  44. 4.4

    nāsūraṁ jātipaccayā.

    one is not a coward by reason of birth.

  45. 5.1

    Tatheva khantisoraccaṁ,

    Just so, whoever is settled

  46. 5.2

    dhammā yasmiṁ patiṭṭhitā;

    in the qualities of patience and gentleness,

  47. 5.3

    Ariyavuttiṁ medhāviṁ,

    an intelligent person with noble conduct,

  48. 5.4

    hīnajaccampi pūjaye.

    should be venerated even if they’re low born.

  49. 6.1

    Kāraye assame ramme,

    You should build lovely hermitages

  50. 6.2

    vāsayettha bahussute;

    and settle learned people in them.

  51. 6.3

    Papañca vivane kayirā,

    You should set up water supplies in barren regions

  52. 6.4

    dugge saṅkamanāni ca.

    and passages in places hard to travel.

  53. 7.1

    Annaṁ pānaṁ khādanīyaṁ,

    Food, drink, edibles,

  54. 7.2

    vatthasenāsanāni ca;

    clothes, and lodgings

  55. 7.3

    Dadeyya ujubhūtesu,

    should be given to the upright ones,

  56. 7.4

    vippasannena cetasā.

    with a clear and confident heart.

  57. 8.1

    Yathā hi megho thanayaṁ,

    The thundering rain cloud,

  58. 8.2

    vijjumālī satakkaku;

    its hundred peaks wreathed in lightning,

  59. 8.3

    Thalaṁ ninnañca pūreti,

    pours down over the rich earth,

  60. 8.4

    abhivassaṁ vasundharaṁ.

    soaking the uplands and valleys.

  61. 9.1

    Tatheva saddho sutavā,

    So too an astute person,

  62. 9.2

    abhisaṅkhacca bhojanaṁ;

    faithful and learned,

  63. 9.3

    Vanibbake tappayati,

    should prepare a meal to satisfy

  64. 9.4

    annapānena paṇḍito.

    supplicants with food and drink.

  65. 10.1

    Āmodamāno pakireti,

    Rejoicing, they strew gifts about,

  66. 10.2

    detha dethāti bhāsati;

    saying, ‘Give! Give!’

  67. 10.3

    Taṁ hissa gajjitaṁ hoti,

    For that is their thunder,

  68. 10.4

    devasseva pavassato;

    like rain sent from the heavens.

  69. 10.5

    Sā puññadhārā vipulā,

    That stream of merit so abundant

  70. 10.6

    dātāraṁ abhivassatī”ti.

    showers down on the giver.”

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · sn3.24
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ