Mahāpurisasutta
Sāriputta asks the Buddha what is a great man, and the Buddha says it is someone whose mind has been freed by developing the four kinds of mindfulness meditation.
ฉบับหลวงมหาปุริสสูตร · ว่าด้วยผู้เป็นมหาบุรุษ
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
สาวัตถีนิทาน. ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า มหาบุรุษๆ ดังนี้ บุคคลจะเป็นมหาบุรุษได้ด้วย เหตุเท่าไรหนอแล? พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรสารีบุตร เราเรียกว่า มหาบุรุษ เพราะเป็นผู้มีจิตหลุดพ้น เราไม่เรียกว่า มหาบุรุษ เพราะเป็นผู้มีจิตยังไม่หลุดพ้น.
ข้อ ๗๒๕ดูกรสารีบุตร ก็บุคคลเป็นผู้มีจิตหลุดพ้นอย่างไร? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสีย เมื่อเธอพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ จิตย่อมคลายกำหนัด ย่อมหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ถือมั่น ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ … ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ … ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสีย เมื่อพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ จิตย่อมคลายกำหนัด ย่อมหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ถือมั่น ดูกรสารีบุตร บุคคลเป็นผู้มีจิตหลุดพ้นอย่างนี้แล เราเรียกว่า มหาบุรุษ เพราะเป็นผู้มีจิตหลุดพ้น เราไม่เรียกว่า มหาบุรุษ เพราะเป็นผู้มีจิตยังไม่หลุดพ้น.
จบ สูตรที่ ๑
- 0.1
Saṁyutta Nikāya 47.11
Linked Discourses 47.11
- 0.2
2. Nālandavagga
2. At Nāḷandā
Mahāpurisasutta
A Great Man
- 1.1
Sāvatthinidānaṁ.
At Sāvatthī.
- 1.2
Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
Then Sāriputta went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:
- 1.3
“‘mahāpuriso, mahāpuriso’ti, bhante, vuccati.
“Sir, they speak of ‘a great man’.
- 1.4
Kittāvatā nu kho, bhante, mahāpuriso hotī”ti?
How is a great man defined?”
- 1.5
“Vimuttacittattā khvāhaṁ, sāriputta, ‘mahāpuriso’ti vadāmi.
“Sāriputta, someone whose mind is free is a great man, I say.
- 1.6
Avimuttacittattā ‘no mahāpuriso’ti vadāmi.
If their mind is not free, I say they’re not a great man.
- 2.1
Kathañca, sāriputta, vimuttacitto hoti?
And how does someone have a free mind?
- 2.2
Idha, sāriputta, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
- 2.3
Tassa kāye kāyānupassino viharato cittaṁ virajjati, vimuccati anupādāya āsavehi.
As they meditate observing an aspect of the body, their mind becomes dispassionate, and is freed from the defilements by not grasping.
- 2.4
Vedanāsu …pe…
They meditate observing an aspect of feelings …
- 2.5
citte …pe…
mind …
- 2.6
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
- 2.7
Tassa dhammesu dhammānupassino viharato cittaṁ virajjati, vimuccati anupādāya āsavehi.
As they meditate observing an aspect of principles, their mind becomes dispassionate, and is freed from the defilements by not grasping.
- 2.8
Evaṁ kho, sāriputta, vimuttacitto hoti.
That’s how someone has a free mind.
- 2.9
Vimuttacittattā khvāhaṁ, sāriputta, ‘mahāpuriso’ti vadāmi.
Someone whose mind is free is a great man, I say.
- 2.10
Avimuttacittattā ‘no mahāpuriso’ti vadāmī”ti.
If their mind is not free, I say they’re not a great man.”
- 2.11
Paṭhamaṁ.
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
sn47.11 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- การเทียบฉบับ
- มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ