Makkaṭasutta
The parable of the foolish monkey who gets trapped in tar when it ventures outside its ancestral territory. And what is a mendicant’s ancestral territory? The four kinds of mindfulness meditation.
ฉบับหลวงมักกฏสูตร · ว่าด้วยอารมณ์อันมิใช่โคจร
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
ข้อ ๗๐๑ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถิ่นแห่งขุนเขาชื่อหิมพานต์ อันไปได้ยาก ขรุขระ ไม่เป็นที่เที่ยวไปทั้งของฝูงลิง ทั้งของหมู่มนุษย์มีอยู่ ถิ่นแห่งขุนเขาชื่อหิมพานต์ อันไปได้ยาก ขรุขระ เป็นที่เที่ยวของฝูงลิงเท่านั้น ไม่ใช่ของหมู่มนุษย์มีอยู่ ภูมิภาคแห่งขุนเขาชื่อหิมพานต์ ราบเรียบ น่ารื่นรมย์ เป็นที่เที่ยวไปทั้งของฝูงลิงทั้งของหมู่มนุษย์ มีอยู่ ณ ที่นั้น พวกพรานวางตังไว้ในทางเดินของฝูงลิงเพื่อดักลิง ในลิงเหล่านั้นลิงเหล่าใดไม่โง่ ไม่ลอกแลก ลิงเหล่านั้นเห็นดังนั้นย่อมหลีกออกห่าง ส่วนลิงใดโง่ ลอกแลก ลิงตัวนั้นเข้าไปใกล้ตังนั้น เอามือจับ มือก็ติดตัง มันจึงเอามือข้างที่สองจับ ด้วยคิดว่าจักปลดมือออก มือข้างที่สองก็ติดตังอีก มันจึงเอาเท้าจับ ด้วยคิดว่าจักปลดมือทั้งสองออกเท้าก็ติดตังอีก มันจึงเอาเท้าข้างที่สองจับ ด้วยคิดว่าจักปลดมือทั้งสองและเท้าออก เท้าที่สองก็ติดตังอีก มันจึงเอาปากกัด ด้วยคิดว่าจักปลดมือทั้งสองและเท้าทั้งสองออก ปากก็ติดตังอีก ลิงตัวนั้นถูกตรึง ๕ ประการอย่างนี้แล นอนถอนใจ ถึงความพินาศ ยุบยับแล้ว อันพรานจะพึงกระทำได้ตามความปรารถนา พรานแทงลิงตัวนั้นแล้วจึงยกขึ้นไว้ในที่นั้นเอง ไม่ละทิ้ง หลีกไปตามความปรารถนา ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรื่องลิงเที่ยวไปในถิ่นอื่น อันมิใช่ที่ควรเที่ยวไป ย่อมเป็นเช่นนี้แหละ.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแหละ เธอทั้งหลายอย่าเที่ยวไปในอารมณ์อื่น อันมิใช่โคจร เมื่อเธอทั้งหลายเที่ยวไปในอารมณ์อื่น อันมิใช่โคจร มารได้ช่อง มารจักได้อารมณ์ ก็อารมณ์อื่นอันมิใช่โคจรของภิกษุ คืออะไร? คือ กามคุณ ๕ กามคุณ ๕ เป็นไฉน? คือ รูปที่พึงรู้ด้วยจักษุอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ น่ารัก ชักให้ใคร่ ชวนให้กำหนัด
เล่ม ๑๙ · หน้า ๑๖๙เสียงที่พึงรู้ด้วยหู … กลิ่นที่พึงรู้ด้วยจมูก … รสที่พึงรู้ด้วยลิ้น … โผฏฐัพพะที่พึงรู้ด้วยกายอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ น่ารัก ชักให้ใคร่ ชวนให้กำหนัด ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้คืออารมณ์อื่นอันมิใช่โคจรของภิกษุ.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเที่ยวไปในอารมณ์ซึ่งเป็นของบิดาตน อันเป็นโคจร เมื่อเธอทั้งหลายเที่ยวไปในอารมณ์ซึ่งเป็นของบิดาตน อันเป็นโคจร มารจักไม่ได้อารมณ์ ก็อารมณ์อันเป็นของบิดาตนอันเป็นโคจรของภิกษุ คืออะไร? คือ สติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ เป็นไฉน? ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ พึงกำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสีย ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ … ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ … ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ พึงกำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสีย ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้คืออารมณ์ซึ่งเป็นของบิดาตน อันเป็นโคจรของภิกษุ.
จบ สูตรที่ ๗
- 0.1
Saṁyutta Nikāya 47.7
Linked Discourses 47.7
- 0.2
1. Ambapālivagga
1. In Ambapālī’s Mango Grove
Makkaṭasutta
A Monkey
- 1.1
“Atthi, bhikkhave, himavato pabbatarājassa duggā visamā desā, yattha neva makkaṭānaṁ cārī na manussānaṁ.
“Mendicants, in the Himalayas there are regions that are rugged and impassable. In some such regions, neither monkeys nor humans can go,
- 1.2
Atthi, bhikkhave, himavato pabbatarājassa duggā visamā desā, yattha makkaṭānañhi kho cārī, na manussānaṁ.
while in others, monkeys can go but not humans.
- 1.3
Atthi, bhikkhave, himavato pabbatarājassa samā bhūmibhāgā ramaṇīyā, yattha makkaṭānañceva cārī manussānañca.
There are also level, pleasant places where both monkeys and humans can go.
- 1.4
Tatra, bhikkhave, luddā makkaṭavīthīsu lepaṁ oḍḍenti makkaṭānaṁ bādhanāya.
There hunters set snares of tar on the monkey trails to catch the monkeys.
- 2.1
Tatra, bhikkhave, ye te makkaṭā abālajātikā alolajātikā, te taṁ lepaṁ disvā ārakā parivajjanti.
The monkeys who are not foolhardy and reckless see the tar and avoid it from afar.
- 2.2
Yo pana so hoti makkaṭo bālajātiko lolajātiko, so taṁ lepaṁ upasaṅkamitvā hatthena gaṇhāti.
But a foolish and reckless monkey goes up to the tar and grabs it with a hand.
- 2.3
So tattha bajjhati.
He gets stuck there.
- 2.4
‘Hatthaṁ mocessāmī’ti dutiyena hatthena gaṇhāti.
Thinking to free his hand, he grabs it with his other hand.
- 2.5
So tattha bajjhati.
He gets stuck there.
- 2.6
‘Ubho hatthe mocessāmī’ti pādena gaṇhāti.
Thinking to free both hands, he grabs it with a foot.
- 2.7
So tattha bajjhati.
He gets stuck there.
- 2.8
‘Ubho hatthe mocessāmi pādañcā’ti dutiyena pādena gaṇhāti.
Thinking to free both hands and foot, he grabs it with his other foot.
- 2.9
So tattha bajjhati.
He gets stuck there.
- 2.10
‘Ubho hatthe mocessāmi pāde cā’ti tuṇḍena gaṇhāti.
Thinking to free both hands and feet, he grabs it with his snout.
- 2.11
So tattha bajjhati.
He gets stuck there.
- 2.12
Evañhi so, bhikkhave, makkaṭo pañcoḍḍito thunaṁ seti anayaṁ āpanno byasanaṁ āpanno yathākāmakaraṇīyo luddassa.
And so the monkey, trapped at five points, just lies there screeching. He’d meet with tragedy and disaster, and the hunter can do what he wants with him.
- 2.13
Tamenaṁ, bhikkhave, luddo vijjhitvā tasmiṁyeva kaṭṭhakataṅgāre avassajjetvā yena kāmaṁ pakkamati.
The hunter spears him on that very banana tree, pries him off, and goes wherever he wants.
- 2.14
Evaṁ so taṁ, bhikkhave, hoti yo agocare carati paravisaye.
That’s what happens when you roam out of your territory into the domain of others.
- 3.1
Tasmātiha, bhikkhave, mā agocare carittha paravisaye.
So, mendicants, don’t roam out of your own territory into the domain of others.
- 3.2
Agocare, bhikkhave, carataṁ paravisaye lacchati māro otāraṁ, lacchati māro ārammaṇaṁ.
If you roam out of your own territory into the domain of others, Māra will find a vulnerability and get an opportunity.
- 3.3
Ko ca, bhikkhave, bhikkhuno agocaro paravisayo?
And what is not a mendicant’s own territory but the domain of others?
- 3.4
Yadidaṁ—
- 3.5
pañca kāmaguṇā.
It’s the five kinds of sensual stimulation.
- 3.6
Katame pañca?
What five?
- 3.7
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,
Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
- 3.8
sotaviññeyyā saddā …pe…
Sounds known by the ear …
- 3.9
ghānaviññeyyā gandhā …pe…
Smells known by the nose …
- 3.10
jivhāviññeyyā rasā …pe…
Tastes known by the tongue …
- 3.11
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
- 3.12
Ayaṁ, bhikkhave, bhikkhuno agocaro paravisayo.
This is not a mendicant’s own territory but the domain of others.
- 4.1
Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye.
You should roam inside your own territory, the domain of your fathers.
- 4.2
Gocare, bhikkhave, carataṁ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṁ, na lacchati māro ārammaṇaṁ.
If you roam inside your own territory, the domain of your fathers, Māra won’t find a vulnerability and get an opportunity.
- 4.3
Ko ca, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo?
And what is a mendicant’s own territory, the domain of the fathers?
- 4.4
Yadidaṁ—
- 4.5
cattāro satipaṭṭhānā.
It’s the four kinds of mindfulness meditation.
- 4.6
Katame cattāro?
What four?
- 4.7
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
- 4.8
vedanāsu …pe…
They meditate observing an aspect of feelings …
- 4.9
citte …pe…
mind …
- 4.10
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.
- 4.11
Ayaṁ, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo”ti.
This is a mendicant’s own territory, the domain of the fathers.”
- 4.12
Sattamaṁ.
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
sn47.7 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- การเทียบฉบับ
- มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ