AN 10.20

Dutiyaariyāvāsasutta

Ten noble abodes in which the noble ones of the past, present and future abide, in detail.

ฉบับหลวงอริยวสสูตรที่ ๒

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้อ ๒๐สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่นิคมของชาวกุรุ ชื่อกัมมาสธรรม ใน แคว้นกุรุ ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่าดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ

เล่ม ๒๔ · หน้า ๒๙เหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรม เป็นที่อยู่แห่งพระอริยะ ที่พระอริยะอยู่แล้วก็ดีกำลังอยู่ก็ดี จักอยู่ก็ดี ๑๐ ประการนี้ ๑๐ ประการ เป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ละองค์ ๕ ได้แล้ว ๑ ประกอบด้วยองค์ ๖ ๑ รักษาแต่ อย่างเดียว ๑มีธรรมเป็นที่พักพิง ๔ ประการ ๑ มีปัจเจกสัจจะบรรเทาได้แล้ว ๑ มีการแสวงหา อันสละแล้วด้วยดี ๑ มีความดำริไม่ขุ่นมัว ๑ มีกายสังขารอันสงบระงับแล้ว ๑มีจิตหลุดพ้น แล้วด้วยดี ๑ มีปัญญาอันหลุดพ้นแล้วด้วยดี ๑ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ละองค์ ๕ ได้แล้วอย่างไร ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ ละกามฉันทะได้แล้ว ๑ เป็นผู้ละพยาบาทได้แล้ว ๑ เป็นผู้ละถีนมิทธะได้แล้ว ๑ เป็นผู้ละ อุทธัจจกุกกุจจะได้แล้ว ๑ เป็นผู้ละวิจิกิจฉาได้แล้ว๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ละองค์ ๕ ได้แล้วอย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ประกอบด้วยองค์ ๖ อย่างไร ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เห็นรูปด้วยจักษุแล้ว เป็นผู้ไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติมีสัมปชัญญะอยู่ ฟังเสียงด้วยหู … ดมกลิ่นด้วยจมูก … ลิ้มรสด้วยลิ้น … ถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกาย … รู้แจ้งธรรมด้วยใจแล้ว เป็นผู้ไม่ดีใจ ไม่เสียใจ มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะอยู่ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ ประกอบด้วยองค์ ๖อย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้รักษาแต่อย่างเดียวอย่างไร ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็น ผู้ประกอบด้วยใจอันรักษาด้วยสติ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้รักษาแต่อย่างเดียว อย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีธรรมเป็นที่พักพิง ๔ ประการอย่างไรภิกษุในธรรมวินัย นี้ พิจารณาแล้วย่อมเสพของอย่างหนึ่ง พิจารณาแล้วย่อมอดกลั้นของอย่างหนึ่ง พิจารณาแล้วย่อม เว้นของอย่างหนึ่ง พิจารณาแล้วย่อมบรรเทาของอย่างหนึ่ง ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีธรรม เป็นที่พักพิง ๔ ประการอย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีปัจเจกสัจจะบรรเทาแล้วอย่างไร ปัจเจกสัจจะเป็นอัน มากเหล่าใดเหล่าหนึ่งของสมณพราหมณ์เป็นอันมาก คือ สัจจะว่าโลกเที่ยงบ้าง โลกไม่เที่ยงบ้าง โลกมีที่สุดบ้าง โลกไม่มีที่สุดบ้าง ชีพก็อันนั้นสรีระก็อันนั้นบ้าง ชีพเป็นอื่น สรีระเป็นอื่น บ้าง สัตว์เมื่อตายไปย่อมเป็นอีกบ้างสัตว์เมื่อตายไปย่อมไม่เป็นอีกบ้าง สัตว์เมื่อตายไปย่อม เป็นอีกก็มี ย่อมไม่เป็นอีกก็มีบ้าง สัตว์เมื่อตายไปย่อมเป็นอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เป็นอีกก็หามิได้

เล่ม ๒๔ · หน้า ๓๐บ้าง สัจจะเหล่านั้นทั้งหมดเป็นของอันภิกษุในธรรมวินัยนี้บรรเทาได้แล้ว กำจัดออกแล้วสละ ได้แล้ว คลายได้แล้ว พ้นได้แล้ว ละได้แล้ว สลัดได้เฉพาะแล้ว ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ เป็นผู้มีปัจเจกสัจจะอันบรรเทาได้แล้วอย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีการแสวงหาอันสละได้แล้วด้วยดีอย่างไรภิกษุใน ธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ละการแสวงหากามได้แล้ว เป็นผู้ละการแสวงหาภพได้แล้วเป็นผู้สงบระงับ การแสวงหาพรหมจรรย์ได้แล้ว ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีการแสวงหาอันสละได้แล้วด้วย ดีอย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีความดำริไม่ขุ่นมัวอย่างไร ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็น ผู้ละความดำริในกามได้แล้ว เป็นผู้ละความดำริในพยาบาทได้แล้วเป็นผู้ละความดำริในวิหิงสา ได้แล้ว ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีความดำริไม่ขุ่นมัวอย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีกายสังขารสงบระงับแล้วอย่างไร ภิกษุในธรรม วินัยนี้ บรรลุจตุตถฌาน ไม่มีทุกข์ ไม่มีสุข เพราะละสุขละทุกข์และดับโสมนัสโทมนัส ก่อนๆ ได้ มีอุเบกขาเป็นเหตุให้สติบริสุทธิ์อยู่ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีกายสังขารอัน สงบระงับแล้ว อย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีจิตอันหลุดพ้นแล้วด้วยดีอย่างไร จิตของภิกษุใน ธรรมวินัยนี้ เป็นธรรมชาติหลุดพ้นแล้วจากราคะ หลุดพ้นแล้วจากโทสะ หลุดพ้นแล้วจากโมหะ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีจิตอันหลุดพ้นแล้วด้วยดี อย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้มีปัญญาหลุดพ้นแล้วด้วยดีอย่างไร ภิกษุในธรรมวินัย นี้ ย่อมรู้ชัดว่า ราคะเราละได้แล้ว ตัดรากได้ขาดแล้ว ทำให้เป็นเหมือนตาลยอดด้วน ทำให้ ไม่มี มีอันไม่เกิดขึ้นอีกต่อไปเป็นธรรมดา ย่อมรู้ชัดว่า โทสะเราละได้แล้ว ฯลฯ ย่อมรู้ชัดว่า โมหะเราละได้แล้ว ตัดรากได้ขาดแล้ว ทำให้เป็นเหมือนตาลยอดด้วน ทำให้ไม่มี มีอันไม่เกิด อีกต่อไปเป็นธรรมดา ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีปัญญาอันหลุดพ้นแล้วด้วยดีอย่างนี้แล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็พระอริยเจ้าเหล่าใดเหล่าหนึ่งในอดีตกาลอยู่อาศัยแล้วซึ่งธรรมเป็น ที่อยู่ของพระอริยเจ้า ๑๐ ประการเหล่านี้เทียว พระอริยเจ้าเหล่าใดเหล่าหนึ่งในอนาคตกาล จัก อยู่อาศัยซึ่งธรรมเป็นที่อยู่ของพระอริยเจ้า ๑๐ประการเหล่านี้เทียว พระอริยเจ้าเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ในปัจจุบันนี้ อยู่อาศัยซึ่งธรรมเป็นที่อยู่ของพระอริยเจ้า พระอริยเจ้าเหล่านั้นทั้งหมด ย่อมอยู่

เล่ม ๒๔ · หน้า ๓๑อาศัยซึ่งธรรมเป็นที่อยู่ของพระอริยเจ้า ๑๐ ประการเหล่านี้เทียว ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมเป็นที่ อยู่ของพระอริยเจ้า ที่พระอริยเจ้าอยู่อาศัยแล้วก็ดี กำลังอยู่อาศัยก็ดี จักอยู่อาศัยก็ดี๑๐ ประการ นี้แล ฯ

จบสูตรที่ ๑๐

จบนาถกรณวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. เสนาสนสูตร ๒. อังคสูตร

๓. สังโยชนสูตร ๔. ขีลสูตร

๕. อัปปมาทสูตร ๖. อาหุเนยยสูตร

๗. นาถสูตรที่ ๑ ๘. นาถสูตรที่ ๒

๙. อริยวสสูตรที่ ๑ ๑๐. อริยวสสูตรที่ ๒ ฯ

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Aṅguttara Nikāya 10.20

    Numbered Discourses 10.20

  2. 0.2

    2. Nāthavagga

    2. A Protector

  3. Dutiyaariyāvāsasutta

    Abodes of the Noble Ones (2nd)

  4. 1.1

    Ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.

    At one time the Buddha was staying in the land of the Kurus, near the Kuru town named Kammāsadamma.

  5. 1.2

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi …pe….

    There the Buddha addressed the mendicants:

  6. 2.1

    “Dasayime, bhikkhave, ariyāvāsā, ye ariyā āvasiṁsu vā āvasanti vā āvasissanti vā.

    “There are these ten abodes of the noble ones in which the noble ones of the past, present, and future abide.

  7. 2.2

    Katame dasa?

    What ten?

  8. 2.3

    Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti, chaḷaṅgasamannāgato, ekārakkho, caturāpasseno, paṇunnapaccekasacco, samavayasaṭṭhesano, anāvilasaṅkappo, passaddhakāyasaṅkhāro, suvimuttacitto, suvimuttapañño.

    A mendicant has given up five factors, possesses six factors, has a single guard, has four supports, has cast aside idiosyncratic interpretations of the truth, has totally given up searching, has unsullied intentions, has stilled the physical process, and is well freed in mind and well freed by wisdom.

  9. 3.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti?

    And how has a mendicant given up five factors?

  10. 3.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṁ pahīnaṁ hoti, uddhaccakukkuccaṁ pahīnaṁ hoti, vicikicchā pahīnā hoti.

    It’s when a mendicant has given up sensual desire, ill will, dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt.

  11. 3.3

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu pañcaṅgavippahīno hoti.

    That’s how a mendicant has given up five factors.

  12. 4.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti?

    And how does a mendicant possess six factors?

  13. 4.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.

    It’s when a mendicant, seeing a sight with their eyes, is neither happy nor sad. They remain equanimous, mindful and aware.

  14. 4.3

    Sotena saddaṁ sutvā …

    Hearing a sound with their ears …

  15. 4.4

    ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

    Smelling an odor with their nose …

  16. 4.5

    jivhāya rasaṁ sāyitvā …

    Tasting a flavor with their tongue …

  17. 4.6

    kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

    Encountering a touch with their body …

  18. 4.7

    manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.

    Knowing an idea with their mind, they’re neither happy nor sad. They remain equanimous, mindful and aware.

  19. 4.8

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu chaḷaṅgasamannāgato hoti.

    That’s how a mendicant possesses six factors.

  20. 5.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu ekārakkho hoti?

    And how does a mendicant have a single guard?

  21. 5.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhu satārakkhena cetasā samannāgato hoti.

    It’s when a mendicant’s heart is guarded by mindfulness.

  22. 5.3

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu ekārakkho hoti.

    That’s how a mendicant has a single guard.

  23. 6.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu caturāpasseno hoti?

    And how does a mendicant have four supports?

  24. 6.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhu saṅkhāyekaṁ paṭisevati, saṅkhāyekaṁ adhivāseti, saṅkhāyekaṁ parivajjeti, saṅkhāyekaṁ vinodeti.

    After appraisal, a mendicant uses some things, endures some things, avoids some things, and dispels some things.

  25. 6.3

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu caturāpasseno hoti.

    That’s how a mendicant has four supports.

  26. 7.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti?

    And how has a mendicant cast aside idiosyncratic interpretations of the truth?

  27. 7.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhuno yāni tāni puthusamaṇabrāhmaṇānaṁ puthupaccekasaccāni, seyyathidaṁ:

    Different ascetics and brahmins have different idiosyncratic interpretations of the truth. For example:

  28. 7.3

    ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā, ‘antavā loko’ti vā, ‘anantavā loko’ti vā, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti vā, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti vā, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā,

    the cosmos is eternal, or not eternal, or finite, or infinite; the soul and the body are one and the same, or the soul is one thing, the body another; after death, a realized one still exists, or no longer exists, or both still exists and no longer exists, or neither still exists nor no longer exists.

  29. 7.4

    sabbāni tāni nunnāni honti paṇunnāni cattāni vantāni muttāni pahīnāni paṭinissaṭṭhāni.

    A mendicant has cast out, cast aside, thrown out, discarded, let go of, given up, and relinquished all these.

  30. 7.5

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu paṇunnapaccekasacco hoti.

    That’s how a mendicant has cast aside idiosyncratic interpretations of the truth.

  31. 8.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti?

    And how has a mendicant totally given up searching?

  32. 8.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmesanā pahīnā hoti, bhavesanā pahīnā hoti, brahmacariyesanā paṭippassaddhā.

    It’s when they’ve given up searching for sensual pleasures, for continued existence, and for a spiritual life.

  33. 8.3

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu samavayasaṭṭhesano hoti.

    That’s how a mendicant has totally given up searching.

  34. 9.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti?

    And how does a mendicant have unsullied intentions?

  35. 9.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhuno kāmasaṅkappo pahīno hoti, byāpādasaṅkappo pahīno hoti, vihiṁsāsaṅkappo pahīno hoti.

    It’s when a mendicant has given up intentions of sensuality, malice, and cruelty.

  36. 9.3

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu anāvilasaṅkappo hoti.

    That’s how a mendicant has unsullied intentions.

  37. 10.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti?

    And how has a mendicant stilled the physical process?

  38. 10.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    It’s when, with the giving up of pleasure and pain and the disappearance of former happiness and sadness, they enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.

  39. 10.3

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu passaddhakāyasaṅkhāro hoti.

    That’s how a mendicant has stilled the physical process.

  40. 11.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu suvimuttacitto hoti?

    And how is a mendicant well freed in mind?

  41. 11.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhuno rāgā cittaṁ vimuttaṁ hoti, dosā cittaṁ vimuttaṁ hoti, mohā cittaṁ vimuttaṁ hoti.

    It’s when a mendicant’s mind is freed from greed, hate, and delusion.

  42. 11.3

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu suvimuttacitto hoti.

    That’s how a mendicant is well freed in mind.

  43. 12.1

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu suvimuttapañño hoti?

    And how is a mendicant well freed by wisdom?

  44. 12.2

    Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘rāgo me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo’ti pajānāti, doso me pahīno …pe… ‘moho me pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo’ti pajānāti.

    It’s when a mendicant understands: ‘I’ve given up greed, hate, and delusion, cut them off at the root, made them like a palm stump, obliterated them, so they’re unable to arise in the future.’

  45. 12.3

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu suvimuttapañño hoti.

    That’s how a mendicant’s mind is well freed by wisdom.

  46. 13.1

    Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṁ ariyā ariyāvāse āvasiṁsu, sabbe te imeva dasa ariyāvāse āvasiṁsu;

    Mendicants, whether in the past, future, or present, all noble ones abide in these same ten abodes of the noble ones.

  47. 13.2

    ye hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṁ ariyā ariyāvāse āvasissanti, sabbe te imeva dasa ariyāvāse āvasissanti;

  48. 13.3

    ye hi keci, bhikkhave, etarahi ariyā ariyāvāse āvasanti, sabbe te imeva dasa ariyāvāse āvasanti.

  49. 13.4

    Ime kho, bhikkhave, dasa ariyāvāsā, ye ariyā āvasiṁsu vā āvasanti vā āvasissanti vā”ti.

    These are the ten abodes of the noble ones in which the noble ones of the past, present, and future abide.”

  50. 13.5

    Dasamaṁ.

  51. 13.6

    Nāthavaggo dutiyo.

  52. 14.0

    Tassuddānaṁ

  53. 14.1

    Senāsanañca pañcaṅgaṁ,

  54. 14.2

    Saṁyojanākhilena ca;

  55. 14.3

    Appamādo āhuneyyo,

  56. 14.4

    Dve nāthā dve ariyāvāsāti.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · an10.20
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ