AN 4.36

Doṇasutta

The brahmin Doṇa is filled with wonder when he sees the Buddha’s footprints.

ฉบับหลวงโทณสูตร

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้อ ๓๖สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเสด็จดำเนินทางไกลในระหว่างเมืองอุกกัฏฐะและ เมืองเสตัพยะ แม้โทณพราหมณ์ก็เดินทางไกลในระหว่างเมืองอุกกัฏฐะและเมืองเสตัพยะ โทณ พราหมณ์ได้เห็นรอยกงจักรในรอยพระบาทของพระผู้มีพระภาคมีซี่ตั้งพัน ประกอบด้วยกงและดุม

บริบูรณ์ด้วยอาการทั้งปวงครั้นเห็นแล้วจึงรำพึงว่า อัศจรรย์จริงหนอท่านผู้เจริญ สิ่งไม่เคยมีมามี ขึ้น รอยเท้าเหล่านี้ชะรอยจักไม่ใช่รอยเท้ามนุษย์ ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเสด็จแวะออก

เล่ม ๒๑ · หน้า ๓๘จากทาง ประทับนั่งที่โคนไม้ต้นหนึ่ง ทรงคู้บัลลังก์ ตั้งพระกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า ครั้ง นั้น โทณพราหมณ์ติดตามรอยพระบาทของพระผู้มีพระภาค ได้เห็นพระผู้มีพระภาคประทับนั่งที่โคน ไม้แห่งหนึ่ง น่าพอใจ ควรแก่ความเลื่อมใส มีพระอินทรีย์อันสงบ มีพระทัยอันสงบ ถึงความ ฝึกฝนและความสงบอันยอดเยี่ยมมีตนอันฝึกแล้วคุ้มครองแล้ว มีอินทรีย์อันรักษาแล้ว เป็นผู้ ประเสริฐ ครั้นเห็นแล้ว จึงเข้าไปเฝ้าถึงที่ประทับ แล้วทูลถามว่า ท่านผู้เจริญเป็นเทวดาหรือพระผู้มี พระภาคตรัสตอบว่า ดูกรพราหมณ์ เรามิใช่เป็นเทวดา ฯ

โท. ท่านผู้เจริญเป็นคนธรรพ์หรือ ฯ

พ. ดูกรพราหมณ์ เรามิใช่เป็นคนธรรพ์ ฯ

โท. ท่านผู้เจริญเป็นยักษ์หรือ ฯ

พ. ดูกรพราหมณ์ เรามิใช่เป็นยักษ์ ฯ

โท. ท่านผู้เจริญเป็นมนุษย์ใช่ไหม ฯ

พ. ดูกรพราหมณ์ เรามิใช่เป็นมนุษย์

โท. เราถามท่านว่า เป็นเทวดาหรือ ท่านตอบว่าไม่ใช่ เราถามว่าเป็นคนธรรพ์หรือ ท่านตอบว่าไม่ใช่ เราถามว่าเป็นยักษ์หรือ ท่านตอบว่าไม่ใช่ เราถามว่าเป็นมนุษย์หรือ ท่านก็ ตอบว่าไม่ใช่ ถ้าอย่างนั้นท่านผู้เจริญเป็นอะไรแน่ ฯ

พ. ดูกรพราหมณ์ เราพึงเป็นเทวดา เพราะยังละอาสวะเหล่าใดไม่ได้ อาสวะเหล่านั้น เราละได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว กระทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนกระทำให้ไม่มี ไม่ให้เกิดขึ้นอีก ต่อไปเป็นธรรมดา ดูกรพราหมณ์ เราพึงเป็นคนธรรพ์ … เราพึงเป็นยักษ์ … เราพึงเป็นมนุษย์ เพราะ ยังละอาสวะเหล่าใดไม่ได้อาสวะเหล่านั้น เราละได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว กระทำให้เป็นดุจตาล ยอดด้วนกระทำให้ไม่มี ไม่ให้เกิดขึ้นอีกต่อไปเป็นธรรมดา ดูกรพราหมณ์ เปรียบเหมือนดอก อุบล ดอกปทุม หรือดอกบัวขาว เกิดในน้ำ เจริญในน้ำ ตั้งอยู่พ้นน้ำ แต่น้ำมิได้แปดเปื้อน แม้ฉันใด ดูกรพราหมณ์ เราก็ฉันนั้นเหมือนกัน เกิดในโลกเติบโตขึ้นในโลก อยู่ครอบงำโลก อันโลกมิได้แปดเปื้อน ดูกรพราหมณ์ ท่านจงทรงจำเราไว้ว่าเป็นพระพุทธเจ้า ฯ

ความบังเกิดเป็นเทวดา หรือคนธรรพ์ ผู้เที่ยวไปในเวหา

พึงมีแก่เราด้วยอาสวะใด เราพึงถึงความเป็นยักษ์ และ

เข้าถึงความเป็นมนุษย์ด้วยอาสวะใด อาสวะเหล่านั้นของ

เรา สิ้นไปแล้ว เรากำจัดเสียแล้ว กระทำให้ปราศจาก

เล่ม ๒๑ · หน้า ๓๙เครื่องผูกพัน ดอกบัวตั้งอยู่พ้นน้ำ ย่อมไม่แปดเปื้อน

ด้วยน้ำ ฉันใดเราก็ย่อมไม่แปดเปื้อนด้วยโลก ฉันนั้น

ดูกรพราหมณ์ เพราะฉะนั้น เราจึงเป็นพระพุทธเจ้า ฯ

จบสูตรที่ ๖

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Aṅguttara Nikāya 4.36

    Numbered Discourses 4.36

  2. 0.2

    4. Cakkavagga

    4. Situations

  3. Doṇasutta

    Doṇa

  4. 1.1

    Ekaṁ samayaṁ bhagavā antarā ca ukkaṭṭhaṁ antarā ca setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti.

    At one time the Buddha was traveling along the road between Ukkaṭṭhā and Setavyā,

  5. 1.2

    Doṇopi sudaṁ brāhmaṇo antarā ca ukkaṭṭhaṁ antarā ca setabyaṁ addhānamaggappaṭipanno hoti.

    as was the brahmin Doṇa.

  6. 1.3

    Addasā kho doṇo brāhmaṇo bhagavato pādesu cakkāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni;

    Doṇa saw that the Buddha’s footprints had thousand-spoked wheels, with rims and hubs, complete in every detail.

  7. 1.4

    disvānassa etadahosi:

    It occurred to him,

  8. 1.5

    “acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.

    “Oh lord, how incredible, how amazing!

  9. 1.6

    Na vatimāni manussabhūtassa padāni bhavissantī”ti.

    Surely these couldn’t be the footprints of a human being?”

  10. 1.7

    Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle nisīdi pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

    The Buddha had left the road and sat at the root of a tree cross-legged, setting his body straight, and bringing mindfulness to the present.

  11. 1.8

    Atha kho doṇo brāhmaṇo bhagavato padāni anugacchanto addasa bhagavantaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ pāsādikaṁ pasādanīyaṁ santindriyaṁ santamānasaṁ uttamadamathasamathamanuppattaṁ dantaṁ guttaṁ saṁyatindriyaṁ nāgaṁ.

    Then Doṇa, following the Buddha’s footprints, saw him sitting at the tree root—impressive and inspiring, with peaceful faculties and heart, attained to the highest self-control and serenity, like an elephant with tamed, guarded, and controlled faculties.

  12. 1.9

    Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:

    He went up to the Buddha and said to him:

  13. 2.1

    “Devo no bhavaṁ bhavissatī”ti?

    “Sir, might you be a god?”

  14. 2.2

    “Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī”ti.

    “I will not be a god, brahmin.”

  15. 2.3

    “Gandhabbo no bhavaṁ bhavissatī”ti?

    “Might you be a centaur?”

  16. 2.4

    “Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī”ti.

    “I will not be a centaur.”

  17. 2.5

    “Yakkho no bhavaṁ bhavissatī”ti?

    “Might you be a spirit?”

  18. 2.6

    “Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī”ti.

    “I will not be a spirit.”

  19. 2.7

    “Manusso no bhavaṁ bhavissatī”ti?

    “Might you be a human?”

  20. 2.8

    “Na kho ahaṁ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī”ti.

    “I will not be a human.”

  21. 3.1

    “‘Devo no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:

    “When asked whether you might be a god, centaur, spirit, or human,

  22. 3.2

    ‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, devo bhavissāmī’ti vadesi.

    you answer that you will not be any of these.

  23. 3.3

    ‘Gandhabbo no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:

  24. 3.4

    ‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, gandhabbo bhavissāmī’ti vadesi.

  25. 3.5

    ‘Yakkho no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:

  26. 3.6

    ‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, yakkho bhavissāmī’ti vadesi.

  27. 3.7

    ‘Manusso no bhavaṁ bhavissatī’ti, iti puṭṭho samāno:

  28. 3.8

    ‘na kho ahaṁ, brāhmaṇa, manusso bhavissāmī’ti vadesi.

  29. 3.9

    Atha ko carahi bhavaṁ bhavissatī”ti?

    So what then might you be?”

  30. 4.1

    “Yesaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, āsavānaṁ appahīnattā devo bhaveyyaṁ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

    “Brahmin, if I had not given up defilements I might have become a god … a centaur … a spirit … or a human. But I have given up those defilements, cut them off at the root, made them like a palm stump, obliterated them so they are unable to arise in the future.

  31. 4.2

    Yesaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, āsavānaṁ appahīnattā gandhabbo bhaveyyaṁ … yakkho bhaveyyaṁ … manusso bhaveyyaṁ, te me āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

  32. 4.3

    Seyyathāpi, brāhmaṇa, uppalaṁ vā padumaṁ vā puṇḍarīkaṁ vā udake jātaṁ udake saṁvaḍḍhaṁ udakā accuggamma tiṭṭhati anupalittaṁ udakena;

    Suppose there was a blue water lily, or a pink or white lotus. Though it sprouted and grew in the water, it would rise up above the water and stand with no water clinging to it.

  33. 4.4

    evamevaṁ kho ahaṁ, brāhmaṇa, loke jāto loke saṁvaḍḍho lokaṁ abhibhuyya viharāmi anupalitto lokena.

    In the same way, though I was born and grew up in the world, I live having mastered the world, unsullied by the world.

  34. 4.5

    Buddhoti maṁ, brāhmaṇa, dhārehīti.

    Remember me, brahmin, as a Buddha.

  35. 5.1

    Yena devūpapatyassa,

    I could have been reborn as a god,

  36. 5.2

    gandhabbo vā vihaṅgamo;

    or as a centaur flying through the sky.

  37. 5.3

    Yakkhattaṁ yena gaccheyyaṁ,

    I could have become a spirit,

  38. 5.4

    manussattañca abbaje;

    or returned as a human.

  39. 5.5

    Te mayhaṁ āsavā khīṇā,

    But I’ve ended those defilements,

  40. 5.6

    viddhastā vinaḷīkatā.

    they’re blown away and mown down.

  41. 6.1

    Puṇḍarīkaṁ yathā vaggu,

    Like a graceful lotus,

  42. 6.2

    Toyena nupalippati;

    to which water does not cling,

  43. 6.3

    Nupalippāmi lokena,

    the world doesn’t cling to me,

  44. 6.4

    Tasmā buddhosmi brāhmaṇā”ti.

    and so, brahmin, I am a Buddha.”

  45. 6.5

    Chaṭṭhaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · an4.36
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ