MN 143

Anāthapiṇḍikovādasutta

As the great lay disciple Anāthapiṇḍika lies dying, Venerable Sāriputta visits him and gives a powerful teaching on non-attachment.

ฉบับหลวงอนาถปิณฑิโกวาทสูตร

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล อนาถบิณฑิกคฤหบดีป่วยทนทุกขเวทนา เป็นไข้หนัก จึงเรียกบุรุษคนหนึ่งมาสั่งว่า มาเถิดพ่อมหาจำเริญ พ่อจงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคยังที่ประทับ แล้วจงถวายบังคมพระบาทพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้าตามคำของเรา แล้วจงกราบทูลอย่างนี้ว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญอนาถบิณฑิกคฤหบดีป่วย ทนทุกขเวทนา เป็นไข้หนัก ขอถวายบังคมพระบาท พระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้า อนึ่ง จงเข้าไปหาท่านพระสารีบุตรยังที่อยู่ แล้ว จงกราบเท้าท่านพระสารีบุตรตามคำของเรา และเรียนอย่างนี้ว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ อนาถบิณฑิก คฤหบดีป่วย ทนทุกขเวทนา เป็นไข้หนัก ขอกราบเท้าท่านพระสารีบุตรด้วยเศียรเกล้า และ เรียนอย่างนี้อีกว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ โอกาสเหมาะแล้ว ขอท่านพระสารีบุตรจงอาศัยความ อนุเคราะห์ เข้าไปยังนิเวศน์ของอนาถบิณฑิกคฤหบดีเถิด บุรุษนั้นรับคำอนาถบิณฑิกคฤหบดีแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคยังที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ฯ

พอนั่งเรียบร้อยแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อนาถบิณฑิกคฤหบดีป่วย ทนทุกขเวทนา เป็นไข้หนัก ขอถวายบังคมพระผู้มีพระภาค ด้วยเศียรเกล้า ต่อนั้น เข้าไปหาท่านพระสารีบุตรยังที่อยู่ กราบท่านพระสารีบุตรแล้วนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง พอนั่งเรียบร้อยแล้วจึงเรียนท่านพระสารีบุตรดังนี้ว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ อนาถบิณฑิกคฤหบดีป่วย ทนทุกขเวทนา เป็นไข้หนัก ขอกราบเท้าท่านพระสารีบุตรด้วยเศียรเกล้า และสั่งมาอย่างนี้ว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ โอกาสเหมาะแล้ว ขอท่านพระสารีบุตรจงอาศัย ความอนุเคราะห์เข้าไปยังนิเวศน์ของอนาถบิณฑิกคฤหบดีเถิด ท่านพระสารีบุตรรับนิมนต์ด้วยดุษณีภาพ ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรนุ่งสบงทรงบาตรจีวร มีท่านพระอานนท์เป็นปัจฉาสมณะ เข้าไปยังนิเวศน์ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี แล้วนั่งบนอาสนะที่เขาแต่งตั้งไว้ ฯ

พอนั่งเรียบร้อยแล้ว จึงกล่าวกะอนาถบิณฑิกคฤหบดีดังนี้ว่าดูกรคฤหบดี ท่านพอทน พอเป็นไปได้หรือ ทุกขเวทนาทุเลา ไม่กำเริบ ปรากฏความทุเลาเป็นที่สุด ไม่ปรากฏความกำเริบละหรือ ฯ

อ. ข้าแต่พระสารีบุตรผู้เจริญ กระผมทนไม่ไหว เป็นไปไม่ไหว ทุกขเวทนาของกระผมหนัก กำเริบ ไม่ทุเลา ปรากฏความกำเริบเป็นที่สุด ไม่ปรากฏความทุเลาเลย ฯ

ข้าแต่พระสารีบุตรผู้เจริญ ลมเหลือประมาณกระทบขม่อมของกระผมอยู่ เหมือนบุรุษมีกำลังเอาของแหลมคมทิ่มขม่อมฉะนั้น กระผมจึงทนไม่ไหว เป็นไปไม่ไหว ทุกขเวทนาของกระผมหนัก กำเริบ ไม่ทุเลา ปรากฏมีความกำเริบเป็นที่สุด ไม่ปรากฏความทุเลาเลย ฯ

ข้าแต่พระสารีบุตรผู้เจริญ ลมเหลือประมาณเวียนศีรษะกระผมอยู่ เหมือนบุรุษมีกำลังให้การขันศีรษะด้วยชะเนาะมั่นฉะนั้น กระผมจึงทนไม่ไหว เป็นไปไม่ไหว ทุกขเวทนาของกระผมหนัก กำเริบ ไม่ทุเลา ปรากฏมีความกำเริบเป็นที่สุด ไม่ปรากฏความทุเลาเลย ฯ

ข้าแต่พระสารีบุตรผู้เจริญ ลมเหลือประมาณปั่นป่วนท้องของกระผมอยู่ เหมือนคนฆ่าโค หรือลูกมือคนฆ่าโคผู้ฉลาดเอามีดแล่โคอันคมคว้านท้อง ฉะนั้น กระผมจึงทนไม่ไหว เป็นไปไม่ไหว ทุกขเวทนาของกระผมหนักกำเริบ ไม่ทุเลา ปรากฏความกำเริบเป็นที่สุด ไม่ปรากฏความทุเลาเลย ฯ

ข้าแต่พระสารีบุตรผู้เจริญ ความร้อนในกายของกระผมเหลือประมาณ เหมือนบุรุษมีกำลัง ๒ คน จับบุรุษมีกำลังน้อยกว่าที่อวัยวะป้องกันตัวต่างๆ แล้ว นาบ ย่าง ในหลุม ถ่านเพลิง ฉะนั้นกระผมจึงทนไม่ไหว เป็นไปไม่ไหว ทุกขเวทนาของกระผมหนัก กำเริบ ไม่ทุเลา ปรากฏความกำเริบเป็นที่สุด ไม่ปรากฏความทุเลาเลย ฯ

สา. ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นจักษุ และวิญญาณที่อาศัยจักษุจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นโสต และวิญญาณที่อาศัยโสตจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นฆานะ และวิญญาณที่อาศัยฆานะจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นชิวหา และวิญญาณที่อาศัยชิวหาจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นกาย และวิญญาณที่อาศัยกายจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นมโน และวิญญาณที่อาศัยมโนจักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้อย่างนี้เถิด ฯ

ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นรูป และวิญญาณที่อาศัยรูปจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเสียง และวิญญาณที่อาศัยเสียงจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นกลิ่น และวิญญาณที่อาศัยกลิ่นจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นรส และวิญญาณที่อาศัยรสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นโผฏฐัพพะ และวิญญาณที่อาศัยโผฏฐัพพะจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นธรรมารมณ์ และวิญญาณที่อาศัยธรรมารมณ์จักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้อย่างนี้เถิด ฯ

ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นจักษุวิญญาณ และวิญญาณที่อาศัยจักษุวิญญาณจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นโสตวิญญาณ และวิญญาณที่อาศัยโสตวิญญาณจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นฆานวิญญาณ และวิญญาณที่อาศัยฆานวิญญาณจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นชิวหาวิญญาณ และวิญญาณที่อาศัยชิวหาวิญญาณจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นกายวิญญาณ และวิญญาณที่อาศัยกายวิญญาณจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นมโนวิญญาณ และวิญญาณที่อาศัยมโนวิญญาณจักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้อย่างนี้เถิด ฯ

ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นจักษุสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยจักษุสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นโสตสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยโสตสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นฆานสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยฆานสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นชิวหาสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยชิวหาสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นกายสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยกายสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นมโนสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยมโนสัมผัสจักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้อย่างนี้เถิด ฯ

ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเวทนาเกิดแต่จักษุสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยเวทนาเกิดแต่จักษุสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเวทนาเกิดแต่โสตสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยเวทนาเกิดแต่โสตสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเวทนาเกิดแต่ฆานสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยเวทนาเกิดแต่ฆานสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเวทนาเกิดแต่ชิวหาสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยเวทนาเกิดแต่ชิวหาสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเวทนาเกิดแต่กายสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยเวทนาเกิดแต่กายสัมผัสจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเวทนาเกิดแต่มโนสัมผัส และวิญญาณที่อาศัยเวทนาเกิดแต่มโนสัมผัสจักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้อย่างนี้เถิด ฯ

ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นปฐวีธาตุ และวิญญาณที่อาศัยปฐวีธาตุจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นอาโปธาตุ และวิญญาณที่อาศัยอาโปธาตุจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเตโชธาตุ และวิญญาณที่อาศัยเตโชธาตุจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นวาโยธาตุ และวิญญาณที่อาศัยวาโยธาตุจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นอากาสธาตุ และวิญญาณที่อาศัยอากาสธาตุจักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้อย่างนี้เถิด ฯ

ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นรูป และวิญญาณที่อาศัยรูปจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเวทนา และวิญญาณที่อาศัยเวทนาจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นสัญญา และวิญญาณที่อาศัยสัญญาจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นสังขาร และวิญญาณที่อาศัยสังขารจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นวิญญาณ และวิญญาณที่อาศัยวิญญาณจักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้อย่างนี้เถิด ฯ

ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นอากาสานัญจายตนฌาน และวิญญาณที่อาศัยอากาสานัญจายตนฌานจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นวิญญาณัญจายตนฌาน และวิญญาณที่อาศัยวิญญาณัญจายตนฌานจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นอากิญจัญญายตนฌาน และวิญญาณที่อาศัยอากิญจัญญายตนฌานจักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน และวิญญาณที่อาศัยเนวสัญญานาสัญญายตนฌานจักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้อย่างนี้เถิด ฯ

ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นโลกนี้ และวิญญาณที่อาศัยโลกนี้จักไม่มีแก่เรา
พึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า เราจักไม่ยึดมั่นโลกหน้า และวิญญาณที่อาศัยโลกหน้าจักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้อย่างนี้เถิด ฯ

ดูกรคฤหบดี เพราะฉะนั้นแล

ท่านพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า อารมณ์ใดที่เรา ได้เห็น ได้ฟัง ได้ทราบ ได้รู้แจ้ง ได้แสวงหา ได้พิจารณาด้วยใจแล้ว เราจักไม่ยึดมั่นอารมณ์แม้นั้น และวิญญาณที่อาศัยอารมณ์นั้นจักไม่มีแก่เรา

ดูกรคฤหบดี ท่านพึงสำเหนียกไว้ อย่างนี้เถิด ฯ

เมื่อท่านพระสารีบุตรกล่าวแล้วอย่างนี้ อนาถบิณฑิกคฤหบดีร้องไห้ น้ำตาไหล ขณะนั้นท่านพระอานนท์ได้กล่าวกะอนาถบิณฑิกคฤหบดีดังนี้ว่า ดูกรคฤหบดี ท่านยังอาลัยใจจดใจจ่ออยู่หรือ ฯ

อ. ข้าแต่พระอานนท์ผู้เจริญ กระผมมิได้อาลัย มิได้ใจจดใจจ่อ แต่ว่ากระผมได้นั่งใกล้พระศาสดา และหมู่ภิกษุที่น่าเจริญใจมาแล้วนาน ไม่เคยได้สดับธรรมีกถาเห็นปานนี้ ฯ

อา. ดูกรคฤหบดี ธรรมีกถาเห็นปานนี้ มิได้แจ่มแจ้งแก่คฤหัสถ์ผู้นุ่งผ้าขาว แต่แจ่มแจ้งแก่บรรพชิต ฯ

อ. ข้าแต่พระสารีบุตรผู้เจริญ ถ้าอย่างนั้น ขอธรรมีกถาเห็นปานนี้ จงแจ่มแจ้งแก่คฤหัสถ์ผู้นุ่งผ้าขาวบ้างเถิด เพราะมีกุลบุตรผู้เกิดมามีกิเลสธุลีในดวงตาน้อย จะเสื่อมคลายจากธรรม จะเป็นผู้ไม่รู้ธรรม โดยมิได้สดับ ฯ

ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรและท่านพระอานนท์กล่าวสอนอนาถบิณฑิกคฤหบดีด้วย โอวาทนี้แล้ว จึงลุกจากอาสนะหลีกไป ฯ

ต่อนั้น อนาถบิณฑิกคฤหบดีเมื่อท่านพระสารีบุตรและท่านพระอานนท์หลีกไปแล้วไม่นาน ก็ได้ทำกาลกิริยาเข้าถึงชั้นดุสิตแล ครั้งนั้น ล่วงปฐมยามไปแล้ว อนาถบิณฑิกเทพบุตรมีรัศมีงามส่องพระวิหารเชตวันให้สว่างทั่ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคยังที่ประทับ แล้วถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาค ยืน ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง พอยืนเรียบร้อยแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาเหล่านี้ว่า

พระเชตวันนี้มีประโยชน์ อันสงฆ์ผู้แสวงบุญอยู่อาศัยแล้ว
อันพระองค์ผู้เป็นธรรมราชาประทับ เป็นที่เกิดปีติแก่ข้าพระองค์
สัตว์ทั้งหลายย่อมบริสุทธิ์ด้วยธรรม ๕ อย่างนี้ คือ กรรม ๑ วิชชา ๑
ธรรม ๑ ศีล ๑ ชีวิตอุดม ๑ ไม่ใช่บริสุทธิ์ด้วยโคตร หรือด้วยทรัพย์
เพราะฉะนั้นแล บุคคลผู้เป็นบัณฑิต เมื่อเล็งเห็นประโยชน์ของตน
พึงเลือกเฟ้นธรรมโดยแยบคาย จะบริสุทธิ์ในธรรมนั้นได้ด้วยอาการนี้
พระสารีบุตรนั้นแล ย่อมบริสุทธิ์ได้ด้วยปัญญา ด้วยศีล และด้วยความสงบ
ความจริงภิกษุผู้ถึงฝั่งแล้ว จะอย่างยิ่งก็เท่าพระสารีบุตรนี้ ฯ

อนาถบิณฑิกเทวบุตรกล่าวดังนี้แล้ว พระศาสดาทรงพอพระทัย ต่อนั้น อนาถบิณฑิกเทวบุตรทราบว่า พระศาสดาทรงพอพระทัย จึงถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาค แล้วกระทำประทักษิณ หายตัวไป ณ ที่นั้นเอง ฯ

ครั้งนั้นแล พอล่วงราตรีนั้นไปแล้ว พระผู้มีพระภาคตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อคืนนี้ล่วงปฐมยามไปแล้ว มีเทวบุตรตนหนึ่ง มีรัศมีงามส่องพระวิหารเชตวันให้สว่างทั่ว เข้ามาหาเรายังที่อยู่ อภิวาทเราแล้ว ได้ยืน ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง พอยืนเรียบร้อยแล้ว ได้กล่าวกะเราด้วยคาถานี้ว่า

พระเชตวันนี้มีประโยชน์ อันสงฆ์ผู้แสวงบุญอยู่อาศัยแล้ว
อันพระองค์ผู้เป็นธรรมราชาประทับ เป็นที่เกิดปีติแก่ข้าพระองค์
สัตว์ทั้งหลายย่อมบริสุทธิ์ด้วยธรรม ๕ อย่างนี้ คือ กรรม ๑ วิชชา ๑
ธรรม ๑ ศีล ๑ ชีวิตอุดม ๑ ไม่ใช่บริสุทธิ์ด้วยโคตร หรือด้วยทรัพย์
เพราะฉะนั้นแล บุคคลผู้เป็นบัณฑิต เมื่อเล็งเห็นประโยชน์ของตน
พึงเลือกเฟ้นธรรมโดยแยบคาย จะบริสุทธิ์ในธรรมนั้นได้ด้วยอาการนี้
พระสารีบุตรนั้นแล ย่อมบริสุทธิ์ได้ด้วยปัญญา ด้วยศีล และด้วยความสงบ
ความจริงภิกษุผู้ถึงฝั่งแล้ว จะอย่างยิ่งก็เท่าพระสารีบุตรนี้ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เทวบุตรนั้นได้กล่าวดังนี้แล้ว รู้ว่าพระศาสดาทรงพอพระทัย จึงอภิวาทเรา แล้วกระทำประทักษิณ หายตัวไป ณ ที่นั้นแล ฯ

เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสแล้วอย่างนี้ ท่านพระอานนท์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาค ดังนี้ว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็เทวบุตรนั้น คงจักเป็นอนาถบิณฑิกเทวบุตรแน่ เพราะอนาถบิณฑิกคฤหบดีได้เป็นผู้เลื่อมใสแล้วในท่านพระสารีบุตร ฯ

พ. ดูกรอานนท์ ถูกแล้วๆ เท่าที่คาดคะเนนั้นแล เธอลำดับเรื่องถูกแล้ว เทวบุตรนั้นคือ อนาถบิณฑิกเทวบุตร มิใช่อื่น ฯ

พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระภาษิตนี้แล้ว ท่านพระอานนท์จึงชื่นชมยินดีพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคแล ฯ

จบ อนาถปิณฑิโกวาทสูตร ที่ ๑

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Majjhima Nikāya 143

    Middle Discourses 143

  2. Anāthapiṇḍikovādasutta

    Advice to Anāthapiṇḍika

  3. 1.1

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 1.2

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 2.1

    Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno.

    Now at that time the householder Anāthapiṇḍika was sick, suffering, gravely ill.

  6. 2.2

    Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati aññataraṁ purisaṁ āmantesi:

    Then he addressed a man,

  7. 2.3

    “ehi tvaṁ, ambho purisa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi:

    “Please, my man, go to the Buddha, and in my name bow with your head to his feet. Say to him:

  8. 2.4

    ‘anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

    ‘Sir, the householder Anāthapiṇḍika is sick, suffering, gravely ill.

  9. 2.5

    So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti.

    He bows with his head to your feet.’

  10. 2.6

    Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandāhi:

    Then go to Venerable Sāriputta, and in my name bow with your head to his feet. Say to him:

  11. 2.7

    ‘anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

    ‘Sir, the householder Anāthapiṇḍika is sick, suffering, gravely ill.

  12. 2.8

    So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandatī’ti.

    He bows with his head to your feet.’

  13. 2.9

    Evañca vadehi:

    And then say:

  14. 2.10

    ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.

    ‘Sir, please visit him at his home out of sympathy.’”

  15. 2.11

    “Evaṁ, bhante”ti kho so puriso anāthapiṇḍikassa gahapatissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso bhagavantaṁ etadavoca:

    “Yes, sir,” that man replied. He did as Anāthapiṇḍika asked.

  16. 2.12

    “anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

  17. 2.13

    So bhagavato pāde sirasā vandatī”ti.

  18. 2.14

    Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

  19. 2.15

    “anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

  20. 2.16

    So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandati;

  21. 2.17

    evañca vadeti:

  22. 2.18

    ‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.

  23. 2.19

    Adhivāsesi kho āyasmā sāriputto tuṇhībhāvena.

    Sāriputta consented with silence.

  24. 3.1

    Atha kho āyasmā sāriputto nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā ānandena pacchāsamaṇena yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā sāriputto anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ etadavoca:

    Then Venerable Sāriputta robed up and, taking his bowl and robe, went with Venerable Ānanda as his second monk to Anāthapiṇḍika’s home. He sat down on the seat spread out and said to Anāthapiṇḍika,

  25. 3.2

    “kacci te, gahapati, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ? Kacci te dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṁ paññāyati, no abhikkamo”ti?

    “I hope you’re keeping well, householder, I hope you’re all right. I hope your pain is fading, not growing; that its fading is evident, not its growing.”

  26. 4.1

    “Na me, bhante sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.

    “I’m not keeping well, Honorable Sāriputta, I’m not getting by. My pain is terrible and growing, not fading; its growing is evident, not its fading.

  27. 4.2

    Seyyathāpi, bhante sāriputta, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya; evameva kho me, bhante sāriputta, adhimattā vātā muddhani ūhananti.

    The winds piercing my head are so severe, it feels like a strong man drilling into my head with a sharp point.

  28. 4.3

    Na me, bhante sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.

  29. 4.4

    Seyyathāpi, bhante sāriputta, balavā puriso daḷhena varattakhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṁ dadeyya; evameva kho me, bhante sāriputta, adhimattā sīse sīsavedanā.

    The pain in my head is so severe, it feels like a strong man tightening a strong leather strap around my head.

  30. 4.5

    Na me, bhante sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.

  31. 4.6

    Seyyathāpi, bhante sāriputta, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya; evameva kho me, bhante sāriputta, adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.

    The winds slicing my belly are so severe, like a deft butcher or their apprentice were slicing open a cow’s belly with a sharp meat cleaver.

  32. 4.7

    Na me, bhante sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.

  33. 4.8

    Seyyathāpi, bhante sāriputta, dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ, samparitāpeyyuṁ; evameva kho me, bhante sāriputta, adhimatto kāyasmiṁ ḍāho.

    The burning in my body is so severe, it feels like two strong men grabbing a weaker man by the arms to burn and scorch him on a pit of glowing coals. That’s how severe the burning is in my body.

  34. 4.9

    Na me, bhante sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo”ti.

    I’m not keeping well, Honorable Sāriputta, I’m not getting by. My pain is terrible and growing, not fading; its growing is evident, not its fading.”

  35. 5.1

    “Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    “That’s why, householder, you should train like this:

  36. 5.2

    ‘na cakkhuṁ upādiyissāmi, na ca me cakkhunissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp the eye, and there shall be no consciousness of mine dependent on the eye.’

  37. 5.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  38. 5.4

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  39. 5.5

    ‘na sotaṁ upādiyissāmi, na ca me sotanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp the ear, and there shall be no consciousness of mine dependent on the ear.’ …

  40. 5.6

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  41. 5.7

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  42. 5.8

    ‘na ghānaṁ upādiyissāmi, na ca me ghānanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp the nose, and there shall be no consciousness of mine dependent on the nose.’ …

  43. 5.9

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  44. 5.10

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  45. 5.11

    ‘na jivhaṁ upādiyissāmi, na ca me jivhānissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp the tongue, and there shall be no consciousness of mine dependent on the tongue.’ …

  46. 5.12

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  47. 5.13

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  48. 5.14

    ‘na kāyaṁ upādiyissāmi, na ca me kāyanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp the body, and there shall be no consciousness of mine dependent on the body.’ …

  49. 5.15

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  50. 5.16

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  51. 5.17

    ‘na manaṁ upādiyissāmi, na ca me manonissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp the mind, and there shall be no consciousness of mine dependent on the mind.’

  52. 5.18

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  53. 6.1

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  54. 6.2

    ‘na rūpaṁ upādiyissāmi, na ca me rūpanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp sight, and there shall be no consciousness of mine dependent on sight.’ …

  55. 6.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  56. 6.4

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  57. 6.5

    ‘na saddaṁ upādiyissāmi …pe…

    ‘I shall not grasp sound …

  58. 6.6

    na gandhaṁ upādiyissāmi …

    smell …

  59. 6.7

    na rasaṁ upādiyissāmi …

    taste …

  60. 6.8

    na phoṭṭhabbaṁ upādiyissāmi …

    touch …

  61. 6.9

    na dhammaṁ upādiyissāmi, na ca me dhammanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    idea, and there shall be no consciousness of mine dependent on idea.’

  62. 6.10

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  63. 7.1

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  64. 7.2

    ‘na cakkhuviññāṇaṁ upādiyissāmi, na ca me cakkhuviññāṇanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp eye consciousness, and there shall be no consciousness of mine dependent on eye consciousness.’ …

  65. 7.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  66. 7.4

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  67. 7.5

    ‘na sotaviññāṇaṁ upādiyissāmi …

    ‘I shall not grasp ear consciousness …

  68. 7.6

    na ghānaviññāṇaṁ upādiyissāmi …

    nose consciousness …

  69. 7.7

    na jivhāviññāṇaṁ upādiyissāmi …

    tongue consciousness …

  70. 7.8

    na kāyaviññāṇaṁ upādiyissāmi …

    body consciousness …

  71. 7.9

    na manoviññāṇaṁ upādiyissāmi, na ca me manoviññāṇanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    mind consciousness, and there shall be no consciousness of mine dependent on mind consciousness.’

  72. 7.10

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  73. 8.1

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  74. 8.2

    ‘na cakkhusamphassaṁ upādiyissāmi, na ca me cakkhusamphassanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp eye contact …

  75. 8.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  76. 8.4

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  77. 8.5

    ‘na sotasamphassaṁ upādiyissāmi …

    ear contact …

  78. 8.6

    na ghānasamphassaṁ upādiyissāmi …

    nose contact …

  79. 8.7

    na jivhāsamphassaṁ upādiyissāmi …

    tongue contact …

  80. 8.8

    na kāyasamphassaṁ upādiyissāmi …

    body contact …

  81. 8.9

    na manosamphassaṁ upādiyissāmi, na ca me manosamphassanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    mind contact, and there shall be no consciousness of mine dependent on mind contact.’

  82. 8.10

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  83. 9.1

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  84. 9.2

    ‘na cakkhusamphassajaṁ vedanaṁ upādiyissāmi, na ca me cakkhusamphassajāvedanānissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp feeling born of eye contact …

  85. 9.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  86. 9.4

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  87. 9.5

    ‘na sotasamphassajaṁ vedanaṁ upādiyissāmi …

    feeling born of ear contact …

  88. 9.6

    na ghānasamphassajaṁ vedanaṁ upādiyissāmi …

    feeling born of nose contact …

  89. 9.7

    na jivhāsamphassajaṁ vedanaṁ upādiyissāmi …

    feeling born of tongue contact …

  90. 9.8

    na kāyasamphassajaṁ vedanaṁ upādiyissāmi …

    feeling born of body contact …

  91. 9.9

    na manosamphassajaṁ vedanaṁ upādiyissāmi, na ca me manosamphassajāvedanānissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    feeling born of mind contact, and there shall be no consciousness of mine dependent on the feeling born of mind contact.’

  92. 9.10

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  93. 10.1

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  94. 10.2

    ‘na pathavīdhātuṁ upādiyissāmi, na ca me pathavīdhātunissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp the earth element …

  95. 10.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  96. 10.4

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  97. 10.5

    ‘na āpodhātuṁ upādiyissāmi …

    water element …

  98. 10.6

    na tejodhātuṁ upādiyissāmi …

    fire element …

  99. 10.7

    na vāyodhātuṁ upādiyissāmi …

    air element …

  100. 10.8

    na ākāsadhātuṁ upādiyissāmi …

    space element …

  101. 10.9

    na viññāṇadhātuṁ upādiyissāmi, na ca me viññāṇadhātunissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    consciousness element, and there shall be no consciousness of mine dependent on the consciousness element.’

  102. 10.10

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  103. 11.1

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  104. 11.2

    ‘na rūpaṁ upādiyissāmi, na ca me rūpanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp form …

  105. 11.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  106. 11.4

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  107. 11.5

    ‘na vedanaṁ upādiyissāmi …

    feeling …

  108. 11.6

    na saññaṁ upādiyissāmi …

    perception …

  109. 11.7

    na saṅkhāre upādiyissāmi …

    choices …

  110. 11.8

    na viññāṇaṁ upādiyissāmi, na ca me viññāṇanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    consciousness, and there shall be no consciousness of mine dependent on consciousness.’

  111. 11.9

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  112. 12.1

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  113. 12.2

    ‘na ākāsānañcāyatanaṁ upādiyissāmi, na ca me ākāsānañcāyatananissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp the dimension of infinite space …

  114. 12.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

  115. 12.4

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

  116. 12.5

    ‘na viññāṇañcāyatanaṁ upādiyissāmi …

    the dimension of infinite consciousness …

  117. 12.6

    na ākiñcaññāyatanaṁ upādiyissāmi …

    the dimension of nothingness …

  118. 12.7

    na nevasaññānāsaññāyatanaṁ upādiyissāmi, na ca me nevasaññānāsaññāyatananissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    the dimension of neither perception nor non-perception, and there shall be no consciousness of mine dependent on the dimension of neither perception nor non-perception.’

  119. 12.8

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  120. 13.1

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  121. 13.2

    ‘na idhalokaṁ upādiyissāmi, na ca me idhalokanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp this world, and there shall be no consciousness of mine dependent on this world.’

  122. 13.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  123. 14.1

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  124. 14.2

    ‘na paralokaṁ upādiyissāmi, na ca me paralokanissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp the other world, and there shall be no consciousness of mine dependent on the other world.’

  125. 14.3

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabbaṁ.

    That’s how you should train.

  126. 14.4

    Tasmātiha te, gahapati, evaṁ sikkhitabbaṁ:

    You should train like this:

  127. 14.5

    ‘yampi me diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anupariyesitaṁ anucaritaṁ manasā tampi na upādiyissāmi, na ca me tannissitaṁ viññāṇaṁ bhavissatī’ti.

    ‘I shall not grasp whatever is seen, heard, thought, known, attained, sought, and explored by my mind, and my consciousness will not have that as support.’

  128. 14.6

    Evañhi te, gahapati, sikkhitabban”ti.

    That’s how you should train.”

  129. 15.1

    Evaṁ vutte, anāthapiṇḍiko gahapati parodi, assūni pavattesi.

    When he said this, Anāthapiṇḍika cried and burst out in tears.

  130. 15.2

    Atha kho āyasmā ānando anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ etadavoca:

    Venerable Ānanda said to him,

  131. 15.3

    “olīyasi kho tvaṁ, gahapati, saṁsīdasi kho tvaṁ, gahapatī”ti?

    “Are you failing, householder? Are you fading, householder?”

  132. 15.4

    “Nāhaṁ, bhante ānanda, olīyāmi, napi saṁsīdāmi;

    “No, Honorable Ānanda.

  133. 15.5

    api ca me dīgharattaṁ satthā payirupāsito manobhāvanīyā ca bhikkhū;

    But for a long time I have paid homage to the Buddha and the esteemed mendicants.

  134. 15.6

    na ca me evarūpī dhammī kathā sutapubbā”ti.

    Yet I have never before heard such a Dhamma talk.”

  135. 15.7

    “Na kho, gahapati, gihīnaṁ odātavasanānaṁ evarūpī dhammī kathā paṭibhāti;

    “Householder, such Dhamma talk does not strike when teaching white-clothed laypeople.

  136. 15.8

    pabbajitānaṁ kho, gahapati, evarūpī dhammī kathā paṭibhātī”ti.

    Rather, it strikes when teaching those gone forth.”

  137. 15.9

    “Tena hi, bhante sāriputta, gihīnampi odātavasanānaṁ evarūpī dhammī kathā paṭibhātu.

    “Well then, Honorable Sāriputta, let such Dhamma talk strike when teaching white-clothed laypeople as well!

  138. 15.10

    Santi hi, bhante, kulaputtā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti;

    There are gentlemen with little dust in their eyes. They’re in decline because they haven’t heard the teaching.

  139. 15.11

    bhavissanti dhammassa aññātāro”ti.

    There will be those who understand the teaching!”

  140. 16.1

    Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca ānando anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu.

    And when the venerables Sāriputta and Ānanda had given the householder Anāthapiṇḍika this advice they rose from their seats and left.

  141. 16.2

    Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati, acirapakkante āyasmante ca sāriputte āyasmante ca ānande, kālamakāsi tusitaṁ kāyaṁ upapajji.

    Not long after they had left, Anāthapiṇḍika passed away and was reborn in the host of joyful gods.

  142. 17.1

    Atha kho anāthapiṇḍiko devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

    Then, late at night, the glorious godling Anāthapiṇḍika, lighting up the entire Jeta’s Grove, went up to the Buddha, bowed, stood to one side,

  143. 17.2

    Ekamantaṁ ṭhito kho anāthapiṇḍiko devaputto bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:

    and addressed the Buddha in verse:

  144. 17.3

    “Idañhi taṁ jetavanaṁ,

    “This is indeed that Jeta’s Grove,

  145. 17.4

    isisaṅghanisevitaṁ;

    frequented by the Saṅgha of seers,

  146. 17.5

    Āvutthaṁ dhammarājena,

    where the King of Dhamma stayed:

  147. 17.6

    pītisañjananaṁ mama.

    it brings me joy!

  148. 17.7

    Kammaṁ vijjā ca dhammo ca,

    Deeds, knowledge, and principle;

  149. 17.8

    sīlaṁ jīvitamuttamaṁ;

    ethical conduct, an excellent livelihood;

  150. 17.9

    Etena maccā sujjhanti,

    by these are mortals purified,

  151. 17.10

    na gottena dhanena vā.

    not by clan or wealth.

  152. 17.11

    Tasmā hi paṇḍito poso,

    That’s why an astute person,

  153. 17.12

    sampassaṁ atthamattano;

    seeing what’s good for themselves,

  154. 17.13

    Yoniso vicine dhammaṁ,

    would examine the teaching rationally,

  155. 17.14

    evaṁ tattha visujjhati.

    that’s how they become purified in that.

  156. 17.15

    Sāriputtova paññāya,

    Sāriputta is full of wisdom,

  157. 17.16

    sīlena upasamena ca;

    ethics, and peace.

  158. 17.17

    Yopi pāraṅgato bhikkhu,

    Even a mendicant who has crossed over

  159. 17.18

    etāvaparamo siyā”ti.

    might at best equal him.”

  160. 18.1

    Idamavoca anāthapiṇḍiko devaputto.

    That is what the godling Anāthapiṇḍika said,

  161. 18.2

    Samanuñño satthā ahosi.

    and the Teacher concurred.

  162. 18.3

    Atha kho anāthapiṇḍiko devaputto:

    Then the godling Anāthapiṇḍika,

  163. 18.4

    “samanuñño me satthā”ti bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyi.

    knowing that the Teacher concurred, bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before vanishing right there.

  164. 19.1

    Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi:

    Then, when the night had passed, the Buddha told the mendicants all that had happened.

  165. 19.2

    “imaṁ, bhikkhave, rattiṁ aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

  166. 19.3

    Ekamantaṁ ṭhito kho so devaputto maṁ gāthāhi ajjhabhāsi:

  167. 19.4

    ‘Idañhi taṁ jetavanaṁ,

  168. 19.5

    isisaṅghanisevitaṁ;

  169. 19.6

    Āvutthaṁ dhammarājena,

  170. 19.7

    pītisañjananaṁ mama.

  171. 19.8

    Kammaṁ vijjā ca dhammo ca,

  172. 19.9

    sīlaṁ jīvitamuttamaṁ;

  173. 19.10

    Etena maccā sujjhanti,

  174. 19.11

    na gottena dhanena vā.

  175. 19.12

    Tasmā hi paṇḍito poso,

  176. 19.13

    sampassaṁ atthamattano;

  177. 19.14

    Yoniso vicine dhammaṁ,

  178. 19.15

    evaṁ tattha visujjhati.

  179. 19.16

    Sāriputtova paññāya,

  180. 19.17

    sīlena upasamena ca;

  181. 19.18

    Yopi pāraṅgato bhikkhu,

  182. 19.19

    etāvaparamo siyā’ti.

  183. 19.20

    Idamavoca, bhikkhave, so devaputto.

  184. 19.21

    ‘Samanuñño me satthā’ti maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyī”ti.

  185. 20.1

    Evaṁ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

    When he had spoken, Venerable Ānanda said to the Buddha:

  186. 20.2

    “so hi nūna so, bhante, anāthapiṇḍiko devaputto bhavissati.

    “Sir, that godling must surely have been Anāthapiṇḍika.

  187. 20.3

    Anāthapiṇḍiko, bhante, gahapati āyasmante sāriputte abhippasanno ahosī”ti.

    For the householder Anāthapiṇḍika was devoted to Venerable Sāriputta.”

  188. 20.4

    “Sādhu sādhu, ānanda.

    “Good, good, Ānanda.

  189. 20.5

    Yāvatakaṁ kho, ānanda, takkāya pattabbaṁ, anuppattaṁ taṁ tayā.

    You’ve reached the logical conclusion, as far as logic goes.

  190. 20.6

    Anāthapiṇḍiko so, ānanda, devaputto”ti.

    For that was indeed the godling Anāthapiṇḍika.”

  191. 20.7

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  192. 20.8

    Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.

    Satisfied, Venerable Ānanda approved what the Buddha said.

  193. 20.9

    Anāthapiṇḍikovādasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · mn143
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ