SN 11.5

Subhāsitajayasutta

The demon lord Vepacitti proposes to Sakka that they engage in a battle of wits in debate rather than war. Vepacitti speaks in praise of forceful punishment, while Sakka stands up for patience and forgiveness.

ฉบับหลวงสุภาษิตชยสูตรที่ ๕

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้อ ๕สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล ฯลฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว สงครามระหว่างพวกเทวดากับอสูรได้ประชิดกันแล้ว ดูกรภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล ท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้ตรัสกะท้าวสักกะจอมเทวดาว่า แน่จอมเทวดา เราจงเอาชนะกันด้วยการกล่าวคำสุภาษิตเถิด ฯ

ท้าวสักกะจอมเทวดาตรัสว่า แน่ะท้าวเวปจิตติ ตกลงเราจงเอาชนะกันด้วยการกล่าวคำสุภาษิต ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล พวกเทวดาและพวกอสูรได้ร่วมกันตั้งผู้ตัดสิน ว่าผู้ตัดสินเหล่านี้จักรู้ทั่วถึงคำสุภาษิต คำทุพภาษิต ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้นแล ท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้ตรัสกะท้าวสักกจอมเทวดาว่า แน่ะจอมเทวดา ท่านจงตรัสคาถา ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อท้าวเวปจิตติตรัสเช่นนี้ ท้าวสักกะจอมเทวดาได้ตรัสกะท้าวเวปจิตติจอมอสูรว่า แน่ะท้าวเวปจิตติในเทวโลกนี้ท่านเป็นเทพมาก่อน ท่านจงกล่าวคาถาเถิด ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อท้าวสักกะตรัสเช่นนี้แล้ว ท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้ตรัสคาถานี้ว่า พวกคนพาลยิ่งกริ้วโกรธถ้าหากบุคคลไม่ตัดรอนเสีย ฉะนั้นนักปราชญ์ผู้มีปัญญาจึงควรกำจัดคนพาลเสียด้วยอาญาอันรุนแรง ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้ตรัสคาถาแล้ว เหล่าอสูรพากันอนุโมทนา พวกเทวดาต่างก็พากันนิ่ง ดูกรภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้นแลท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้กล่าวกะท้าวสักกะจอมเทวดาว่า แน่ะจอมเทวดา ท่านจงกล่าวคาถาเถิด ฯ

ข้อ ๘๘๐ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อท้าวเวปจิตติตรัสเช่นนี้แล้ว ท้าวสักกะจอมเทวดาได้ตรัสคาถานี้ว่า ฯ

ผู้ใดรู้ว่าผู้อื่นโกรธแล้วเป็นผู้มีสติระงับไว้ได้ เราเห็นว่าการระงับไว้ได้ของผู้นั้นเป็นเครื่องตัดรอนคนพาล ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็เมื่อท้าวสักกะจอมเทวดาได้ภาษิตคาถาแล้ว พวกเทวดาพากันอนุโมทนา เหล่าอสูรต่างก็นิ่ง ดูกรภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้นแล ท้าวสักกะจอมเทวดาตรัสกะท้าวเวปจิตติจอมอสูรว่า ดูกรท้าวเวปจิตติ ท่านจงตรัสคาถาเถิด ฯ

เล่ม ๑๕ · หน้า ๒๖๙ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อท้าวสักกะตรัสเช่นนี้ ท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้ตรัสคาถานี้ว่า

ดูกรท้าววาสวะ เราเห็นโทษของการอดกลั้นนี่แหละ เพราะว่าเมื่อใดคนพาลสำคัญเห็นผู้นั้นว่า ผู้นี้อดกลั้นต่อเราเพราะความกลัว เมื่อนั้นคนพาลผู้ทรามปัญญายิ่งข่มขี่ผู้นั้น เหมือนโคยิ่งข่มขี่โคตัวแพ้ที่หนีไป ฉะนั้น ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อท้าวเวปจิตติจอมอสูรภาษิตคาถาแล้ว เหล่าอสูรพากันอนุโมทนา พวกเทวดาต่างก็นิ่ง ดูกรภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้นแล ท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้ตรัสกะท้าวสักกะจอมเทวดาว่า แน่ะจอมเทวดา ท่านจงตรัสคาถาเถิด ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อท้าวเวปจิตติจอมอสูรตรัสเช่นนี้ ท้าวสักกะจอมเทวดาได้ตรัสคาถาเหล่านี้ว่า

บุคคลจงสำคัญเห็นว่า ผู้นี้อดกลั้นต่อเราเพราะความกลัวหรือหาไม่ก็ตามที ประโยชน์ทั้งหลายมีประโยชน์ของตนเป็นอย่างยิ่ง ประโยชน์ยิ่งกว่าขันติไม่มี ผู้ใดแลเป็นคนมีกำลังอดกลั้นต่อคนทุรพลไว้ได้ ความอดกลั้นไว้ได้ของผู้นั้นบัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่าเป็นขันติอย่างยิ่ง คนทุรพลย่อมจะอดทนอยู่เป็นนิตย์ บัณฑิตทั้งหลายเรียกกำลังของผู้ที่มีกำลังอย่างคนพาลว่ามิใช่กำลัง ไม่มีผู้ใดที่จะกล่าวโต้ต่อผู้ที่มีกำลังอันธรรมคุ้มครองแล้วได้เลย เพราะความโกรธนั้นโทษอันลามกจึงมีแก่ผู้ที่โกรธตอบผู้ที่โกรธแล้ว บุคคลผู้ไม่โกรธตอบผู้ที่โกรธแล้ว ย่อมชื่อว่าชนะสงครามซึ่งเอาชนะได้ยาก ผู้ใดรู้ว่าผู้อื่นโกรธแล้วเป็นผู้มีสติระงับไว้ได้ ผู้นั้นชื่อว่าประพฤติประโยชน์แก่ทั้งสองฝ่าย คือทั้งฝ่ายตนและคนอื่น คนผู้ที่ไม่ฉลาดในธรรม ย่อมสำคัญเห็นผู้ที่รักษาประโยชน์ของทั้งสองฝ่าย คือของตนและคนอื่น ว่าเป็นคนโง่ ดังนี้ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อท้าวสักกะจอมเทวดาได้ภาษิตคาถาเหล่านี้แล้ว พวกเทวดาพากันอนุโมทนา เหล่าอสูรต่างก็นิ่ง ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล ผู้ตัดสินทั้งของพวกเทวดาและพวกอสูรได้ กล่าวคำนี้ว่า ท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้ตรัสคาถาทั้งหลายแล้วแล แต่คาถาเหล่านั้นมีความเกี่ยวเกาะด้วยอาชญา มีความเกี่ยวเกาะด้วยศาตรา เพราะเหตุเช่นนี้ จึงมีความหมายมั่น ความแก่งแย่ง ความทะเลาะวิวาท ท้าวสักกะจอมเทวดาได้ตรัสคาถาทั้งหลายแล้วแล ก็คาถาเหล่านั้นไม่เกี่ยวเกาะด้วยอาชญา ไม่เกี่ยวเกาะด้วยศาตรา เพราะเหตุเช่นนี้ จึงมีความไม่หมายมั่น ความไม่แก่งแย่ง ความไม่ทะเลาะวิวาท ท้าวสักกะจอมเทวดาชนะเพราะได้ตรัสคำสุภาษิต ฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ชัยชนะด้วยการกล่าวคำสุภาษิตได้เป็นของท้าวสักกะจอมเทวดา ด้วยประการฉะนี้แล ฯ

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Saṁyutta Nikāya 11.5

    Linked Discourses 11.5

  2. 0.2

    1. Paṭhamavagga

    Chapter One

  3. Subhāsitajayasutta

    Victory by Good Speech

  4. 1.1

    Sāvatthinidānaṁ.

    At Sāvatthī.

  5. 1.2

    “Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi.

    “Once upon a time, mendicants, a battle was fought between the gods and the titans.

  6. 1.3

    Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca:

    Then Vepacitti, lord of titans, said to Sakka, lord of gods,

  7. 1.4

    ‘hotu, devānaminda, subhāsitena jayo’ti.

    ‘Lord of gods, let there be victory by fine words!’

  8. 1.5

    ‘Hotu, vepacitti, subhāsitena jayo’ti.

    ‘Vepacitti, let there be victory by fine words!’

  9. 1.6

    Atha kho, bhikkhave, devā ca asurā ca pārisajje ṭhapesuṁ:

    Then the gods and the titans appointed a panel of judges, saying,

  10. 1.7

    ‘ime no subhāsitadubbhāsitaṁ ājānissantī’ti.

    ‘These will understand our good and bad statements.’

  11. 1.8

    Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca:

    Then Vepacitti, lord of titans, said to Sakka, lord of gods,

  12. 1.9

    ‘bhaṇa, devānaminda, gāthan’ti.

    ‘Lord of gods, recite a verse!’

  13. 1.10

    Evaṁ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṁ asurindaṁ etadavoca:

    When he said this, Sakka said to him,

  14. 1.11

    ‘tumhe khvettha, vepacitti, pubbadevā.

    ‘Vepacitti, you are the elder gods here.

  15. 1.12

    Bhaṇa, vepacitti, gāthan’ti.

    Recite a verse.’

  16. 1.13

    Evaṁ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṁ gāthaṁ abhāsi:

    So Vepacitti spoke this verse:

  17. 2.1

    ‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṁ,

    ‘Fools would vent even more

  18. 2.2

    no cassa paṭisedhako;

    if there’s no one to put a stop to them.

  19. 2.3

    Tasmā bhusena daṇḍena,

    So an intelligent person should stop

  20. 2.4

    dhīro bālaṁ nisedhaye’ti.

    a fool with forceful punishment.’

  21. 3.1

    Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṁsu, devā tuṇhī ahesuṁ.

    The titans applauded Vepacitti’s verse, while the gods kept silent.

  22. 3.2

    Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca:

    Then Vepacitti said to Sakka,

  23. 3.3

    ‘bhaṇa, devānaminda, gāthan’ti.

    ‘Lord of gods, recite a verse!’

  24. 3.4

    Evaṁ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imaṁ gāthaṁ abhāsi:

    So Sakka spoke this verse:

  25. 4.1

    ‘Etadeva ahaṁ maññe,

    ‘I think that this is the only way

  26. 4.2

    bālassa paṭisedhanaṁ;

    to put a stop to a fool,

  27. 4.3

    Paraṁ saṅkupitaṁ ñatvā,

    when you know that the other is upset,

  28. 4.4

    yo sato upasammatī’ti.

    be mindful and stay calm.’

  29. 5.1

    Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāya, devā anumodiṁsu, asurā tuṇhī ahesuṁ.

    The gods applauded Sakka’s verse, while the titans kept silent.

  30. 5.2

    Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṁ asurindaṁ etadavoca:

    Then Sakka said to Vepacitti,

  31. 5.3

    ‘bhaṇa, vepacitti, gāthan’ti.

    ‘Vepacitti, recite a verse!’

  32. 5.4

    Evaṁ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṁ gāthaṁ abhāsi:

    So Vepacitti spoke this verse:

  33. 6.1

    ‘Etadeva titikkhāya,

    ‘In this mere endurance, Vāsava,

  34. 6.2

    vajjaṁ passāmi vāsava;

    I see a flaw.

  35. 6.3

    Yadā naṁ maññati bālo,

    When a fool thinks,

  36. 6.4

    bhayā myāyaṁ titikkhati;

    “He endures me out of fear,”

  37. 6.5

    Ajjhāruhati dummedho,

    the simpleton will go after you even harder,

  38. 6.6

    gova bhiyyo palāyinan’ti.

    like a cow chasing someone who runs away.’

  39. 7.1

    Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṁsu, devā tuṇhī ahesuṁ.

    The titans applauded Vepacitti’s verse, while the gods kept silent.

  40. 7.2

    Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca:

    Then Vepacitti said to Sakka,

  41. 7.3

    ‘bhaṇa, devānaminda, gāthan’ti.

    ‘Lord of gods, recite a verse!’

  42. 7.4

    Evaṁ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imā gāthāyo abhāsi:

    So Sakka spoke this verse:

  43. 8.1

    ‘Kāmaṁ maññatu vā mā vā,

    ‘Let him think this if he wishes, or not—

  44. 8.2

    bhayā myāyaṁ titikkhati;

    “He endures me out of fear.”

  45. 8.3

    Sadatthaparamā atthā,

    For the highest goal, one’s own,

  46. 8.4

    khantyā bhiyyo na vijjati.

    naught better than patience is found.

  47. 9.1

    Yo have balavā santo,

    When a strong person

  48. 9.2

    dubbalassa titikkhati;

    endures a weakling,

  49. 9.3

    Tamāhu paramaṁ khantiṁ,

    they call that the ultimate patience,

  50. 9.4

    niccaṁ khamati dubbalo.

    for a weakling must always be patient.

  51. 10.1

    Abalaṁ taṁ balaṁ āhu,

    The strength of folly

  52. 10.2

    yassa bālabalaṁ balaṁ;

    is really just weakness, they say.

  53. 10.3

    Balassa dhammaguttassa,

    But no one can challenge a person

  54. 10.4

    paṭivattā na vijjati.

    who’s strong, guarded by the teaching.

  55. 11.1

    Tasseva tena pāpiyo,

    When you get angry at an angry person

  56. 11.2

    yo kuddhaṁ paṭikujjhati;

    you just make things worse for yourself.

  57. 11.3

    Kuddhaṁ appaṭikujjhanto,

    When you don’t get angry at an angry person

  58. 11.4

    saṅgāmaṁ jeti dujjayaṁ.

    you win a battle hard to win.

  59. 12.1

    Ubhinnamatthaṁ carati,

    When you know that the other is angry,

  60. 12.2

    attano ca parassa ca;

    you act for the good of both

  61. 12.3

    Paraṁ saṅkupitaṁ ñatvā,

    yourself and the other

  62. 12.4

    yo sato upasammati.

    if you’re mindful and stay calm.

  63. 13.1

    Ubhinnaṁ tikicchantānaṁ,

    People inexpert in the teaching

  64. 13.2

    attano ca parassa ca;

    consider one who heals both

  65. 13.3

    Janā maññanti bāloti,

    oneself and the other

  66. 13.4

    ye dhammassa akovidā’ti.

    to be a fool.’

  67. 14.1

    Bhāsitāsu kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāsu, devā anumodiṁsu, asurā tuṇhī ahesuṁ.

    The gods applauded Sakka’s verses, while the titans kept silent.

  68. 14.2

    Atha kho, bhikkhave, devānañca asurānañca pārisajjā etadavocuṁ:

    Then the panel of judges consisting of both gods and titans said this,

  69. 14.3

    ‘bhāsitā kho vepacittinā asurindena gāthāyo.

    ‘The verses spoken by Vepacitti

  70. 14.4

    Tā ca kho sadaṇḍāvacarā sasatthāvacarā, iti bhaṇḍanaṁ iti viggaho iti kalaho.

    evoke punishment and violence. That’s how you get fights, arguments, and quarrels.

  71. 14.5

    Bhāsitā kho sakkena devānamindena gāthāyo.

    The verses spoken by Sakka

  72. 14.6

    Tā ca kho adaṇḍāvacarā asatthāvacarā, iti abhaṇḍanaṁ iti aviggaho iti akalaho.

    don’t evoke punishment and violence. That’s how you stay free of fights, arguments, and quarrels.

  73. 14.7

    Sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo’ti.

    Sakka, lord of gods, wins victory by fine words!’

  74. 14.8

    Iti kho, bhikkhave, sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo ahosī”ti.

    And that’s how Sakka came to win victory by fine words.”

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · sn11.5
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500PDM-1.0
English translation — Bhikkhu SujatoCC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวงPublic domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ