Parosahassasutta
Seeing the Buddha speak on the Dhamma, and the rapt attention of the Saṅgha, Vaṅgīsa comes out with verses in his praise. When asked if the verses were spontaneous, he replies that they were, and the Buddha invites him to speak further.
ฉบับหลวงปโรสหัสสสูตรที่ ๘
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
ข้อ ๘สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี กับภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ ๑,๒๕๐ รูป ฯ ก็โดยสมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคทรงชี้แจงให้ภิกษุทั้งหลายเห็นแจ้ง ให้สมาทาน อาจหาญ ร่าเริง ด้วยธรรมีกถาอันประกอบด้วยนิพพาน ฯ ฝ่ายภิกษุเหล่านั้นได้ทำธรรมนั้นให้สำเร็จประโยชน์ ใส่ใจกำหนดด้วยจิตทั้งปวง เงี่ยโสตลงฟังธรรม ฯ
ข้อ ๗๔๘ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะมีความคิดดังนี้ว่า พระผู้มีพระภาคนี้ทรงแนะนำ ทรงชักชวนภิกษุทั้งหลายให้อาจหาญ ให้ร่าเริง ด้วยธรรมีกถาอันประกอบด้วยนิพพาน ฝ่ายภิกษุเหล่านั้นก็ทำธรรมนั้นให้สำเร็จประโยชน์ ใส่ใจกำหนดด้วยจิตทั้งปวง เงี่ยโสตลงฟังธรรมนั้น อย่ากระนั้นเลย เราควรจะสรรเสริญพระผู้มีพระภาคในที่เฉพาะพระพักตร์ด้วยคาถาทั้งหลายอันสมควรเถิด ฯ
ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะลุกขึ้นจากอาสนะ ทำผ้าห่มเฉวียงบ่าข้างหนึ่งแล้ว ประนมอัญชลีเฉพาะพระผู้มีพระภาคแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า ข้าแต่พระผู้มีพระภาค เนื้อความนี้ย่อมแจ่มแจ้งกะข้าพระองค์ ข้าแต่พระสุคตเนื้อความนี้ย่อมแจ่มแจ้งกะข้าพระองค์ ฯ พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า เนื้อความนั่นจงแจ่มแจ้งกะเธอเถิด วังคีสะ ฯ
ข้อ ๗๔๙ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะได้กราบทูลสรรเสริญพระผู้มีพระภาคในที่เฉพาะพระพักตร์ ด้วยคาถาทั้งหลายอันสมควรว่า
ภิกษุมากกว่าพันย่อมนั่งห้อมล้อมพระสุคตผู้ทรงแสดงธรรมอันปราศจาก ธุลีคือพระนิพพาน ธรรมอันหาภัยแต่ไหนมิได้ ภิกษุทั้งหลายย่อมฟังธรรมอันปราศจากมลทิน ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแล้ว พระสัมพุทธเจ้าผู้อันหมู่ภิกษุห้อมล้อมแล้ว ย่อมงามจริงหนอ ข้าแต่ พระผู้มีพระภาคพระองค์เป็นผู้ทรงนามว่าพญาช้างอันประเสริฐ เป็นพระฤาษีที่ ๗ แห่งพระฤาษีทั้งหลาย เป็นผู้ดุจมหาเมฆยังฝนให้ตกในพระสาวก ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงแกล้วกล้าใหญ่ วังคีสะสาวกของพระองค์ออกจากที่พักกลางวันด้วยความใคร่เพื่อเฝ้าพระศาสดา ขอถวายบังคมพระบาท ดังนี้ ฯ
พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า วังคีสะ คาถาเหล่านี้เธอตรึกตรองไว้ก่อนหรือ หรือว่าแจ่มแจ้งกะเธอโดยฉับพลัน ฯ ท่านพระวังคีสะกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คาถาเหล่านี้ข้าพระองค์มิได้ตรึกตรองไว้ก่อนเลย แต่ย่อมแจ่มแจ้งกะข้าพระองค์โดยทันทีเทียวแล ฯ
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า วังคีสะ คาถาทั้งหลายที่เธอไม่ได้ตรึกตรองไว้ในกาลก่อน จงแจ่มแจ้งกะเธอยิ่งกว่าประมาณเถิด ฯ
ท่านพระวังคีสะทูลรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคว่า ได้พระเจ้าข้า แล้วได้ทูลสรรเสริญพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาทั้งหลายซึ่งตนไม่ได้ตรึกตรองไว้ในกาลก่อนโดยยิ่งกว่าประมาณว่า
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์ใดทรงครอบงำหนทางผิดตั้งร้อยของมารเสียได้ ทรงทำลายกิเลสเครื่องตรึงใจเพียงดังตะปูทั้งหลายเสียได้เสด็จเที่ยวไป ท่านทั้งหลายจงดูพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้ทรงทำการแก้เครื่องผูกเสียได้ ผู้อันกิเลสอาศัยไม่ได้แล้ว ผู้ทรงจำแนกธรรมเป็นส่วนๆ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์ใดได้ทรงบอกทางมีอย่างต่างๆ เพื่อเป็นเครื่องข้ามโอฆะ เมื่อหนทางนั้นซึ่งเป็นทางไม่ตายอันพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นตรัสบอกแล้ว พระสาวกทั้งหลายเป็นผู้เห็นธรรมไม่ง่อนแง่น ตั้งมั่นแล้ว พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์ใดทรงทำความรุ่งเรืองแทงตลอดซึ่งธรรมแล้ว ได้ทรงเห็นธรรมเป็นที่ก้าวล่วงทิฐิทั้งปวง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นครั้นทรงทราบแล้วและทรงกระทำให้แจ้ง(ธรรมนั้น) แล้ว ได้ทรงแสดงฐานะทั้ง ๑๐ อันเลิศ ความประมาทอะไรในธรรมอันพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแล้วด้วยดีอย่างนี้ จักมีแก่ผู้รู้ทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล บุคคลพึงเป็นผู้ไม่ประมาท น้อมใจศึกษาในพระศาสนาของพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นทุกเมื่อ ดังนี้ ฯ
- 0.1
Saṁyutta Nikāya 8.8
Linked Discourses 8.8
- 0.2
1. Vaṅgīsavagga
1. With Vaṅgīsa
Parosahassasutta
Over a Thousand
- 1.1
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery, together with a large Saṅgha of 1,250 mendicants.
- 1.2
Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.
Now at that time the Buddha was educating, encouraging, firing up, and inspiring the mendicants with a Dhamma talk about extinguishment.
- 1.3
Te ca bhikkhū aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṁ suṇanti.
And those mendicants were paying attention, applying the mind, concentrating wholeheartedly, and actively listening.
- 1.4
Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi:
Then Venerable Vaṅgīsa thought,
- 1.5
“ayaṁ kho bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.
“The Buddha is educating, encouraging, firing up, and inspiring the mendicants with a Dhamma talk about extinguishment.
- 1.6
Te ca bhikkhū aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṁ suṇanti.
And those mendicants are paying attention, applying the mind, concentrating wholeheartedly, and actively listening.
- 1.7
Yannūnāhaṁ bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyyan”ti.
Why don’t I extoll him in his presence with fitting verses?”
- 2.1
Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
Then Venerable Vaṅgīsa rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha, and said,
- 2.2
“paṭibhāti maṁ, bhagavā, paṭibhāti maṁ, sugatā”ti.
“I feel inspired to speak, Blessed One! I feel inspired to speak, Holy One!”
- 2.3
“Paṭibhātu taṁ, vaṅgīsā”ti bhagavā avoca.
“Then speak as you feel inspired,” said the Buddha.
- 2.4
Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi:
Then Vaṅgīsa extolled the Buddha in his presence with fitting verses:
- 3.1
“Parosahassaṁ bhikkhūnaṁ,
“Over a thousand mendicants
- 3.2
sugataṁ payirupāsati;
revere the Holy One
- 3.3
Desentaṁ virajaṁ dhammaṁ,
as he teaches the immaculate Dhamma,
- 3.4
nibbānaṁ akutobhayaṁ.
extinguishment, fearing nothing from any quarter.
- 4.1
Suṇanti dhammaṁ vimalaṁ,
They listen to the immaculate Dhamma
- 4.2
sammāsambuddhadesitaṁ;
taught by the fully awakened Buddha;
- 4.3
Sobhati vata sambuddho,
the Buddha shines
- 4.4
bhikkhusaṅghapurakkhato.
at the fore of the mendicant Saṅgha.
- 5.1
Nāganāmosi bhagavā,
Blessed One, your name is ‘Giant’,
- 5.2
isīnaṁ isisattamo;
seventh of the seers.
- 5.3
Mahāmeghova hutvāna,
You are like a great cloud
- 5.4
sāvake abhivassati.
that rains on your disciples.
- 6.1
Divāvihārā nikkhamma,
I left my day’s meditation
- 6.2
satthudassanakamyatā;
out of desire to see the Teacher.
- 6.3
Sāvako te mahāvīra,
Great hero, your disciple Vaṅgīsa
- 6.4
pāde vandati vaṅgiso”ti.
bows at your feet.”
- 7.1
“Kiṁ nu te, vaṅgīsa, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, udāhu ṭhānasova taṁ paṭibhantī”ti?
“Vaṅgīsa, had you previously composed these verses, or did they spring to mind in the moment?”
- 7.2
“Na kho me, bhante, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, atha kho ṭhānasova maṁ paṭibhantī”ti.
“They sprang to mind in the moment, sir.”
- 7.3
“Tena hi taṁ, vaṅgīsa, bhiyyoso mattāya pubbe aparivitakkitā gāthāyo paṭibhantū”ti.
“Well then, Vaṅgīsa, speak some more spontaneously inspired verses.”
- 7.4
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā vaṅgīso bhagavato paṭissutvā bhiyyoso mattāya bhagavantaṁ pubbe aparivitakkitāhi gāthāhi abhitthavi:
“Yes, sir,” replied Vaṅgīsa. Then he extolled the Buddha with some more spontaneously inspired verses, not previously composed:
- 8.1
“Ummaggapathaṁ mārassa abhibhuyya,
“Having overcome Māra’s wrong path,
- 8.2
Carasi pabhijja khilāni;
you wander with hard-heartedness dissolved.
- 8.3
Taṁ passatha bandhapamuñcakaraṁ,
See him, the liberator from bonds,
- 8.4
Asitaṁ bhāgaso pavibhajaṁ.
dissecting the unattached section by section.
- 9.1
Oghassa nittharaṇatthaṁ,
You have explained in many ways
- 9.2
Anekavihitaṁ maggaṁ akkhāsi;
the path to cross the flood.
- 9.3
Tasmiñce amate akkhāte,
The Seers of Truth stand unfaltering
- 9.4
Dhammaddasā ṭhitā asaṁhīrā.
in the freedom from death explained by you.
- 10.1
Pajjotakaro ativijjha,
As the bringer of light who has pierced the truth,
- 10.2
Sabbaṭṭhitīnaṁ atikkamamaddasa;
you’ve seen what lies beyond all planes.
- 10.3
Ñatvā ca sacchikatvā ca,
When you saw and realized this for yourself,
- 10.4
Aggaṁ so desayi dasaddhānaṁ.
you taught it first to the group of five.
- 11.1
Evaṁ sudesite dhamme,
When the Dhamma has been so well taught,
- 11.2
Ko pamādo vijānataṁ dhammaṁ;
how could those who know it be negligent?
- 11.3
Tasmā hi tassa bhagavato sāsane,
That’s why, being diligent, we should always train
- 11.4
Appamatto sadā namassamanusikkhe”ti.
respectfully in the Buddha’s teaching.”
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
sn8.8 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- การเทียบฉบับ
- มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ