SN 22.87

Vakkalisutta

Venerable Vakkali is ill, and asks the Buddha to visit him. The Buddha does so, but says there is no point in seeing his physical body, as one who sees the Dhamma sees him. Later, Vakkali is taken to the Black Rock on Isigili, where he declares that he has no attachment to the aggregates, and takes his own life. The Buddha says that he had attained final extinguishment.

ฉบับหลวงวักกลิสูตร · ว่าด้วยการเห็นธรรมชื่อว่าเห็นพระพุทธเจ้า

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน ใกล้พระนครราชคฤห์. สมัยนั้นแล ท่านพระวักกลิอาพาธมีทุกข์ เป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา พักอยู่ที่นิเวศน์ของนายช่างหม้อ. ครั้งนั้น ท่านพระวักกลิเรียกภิกษุผู้อุปัฏฐากทั้งหลายมาแล้ กล่าวว่า มาเถิดอาวุโสท่านทั้งหลาย จงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ จงถวายบังคมพระยุคลบาทด้วยเศียรเกล้าตามคำของเราแล้วทูลว่า พระเจ้าข้า วักกลิภิกษุอาพาธเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ท่านถวายบังคมพระยุคลบาทของพระองค์ด้วยเศียรเกล้า และพวกท่านจงทูลอย่างนี้ว่า พระเจ้าข้า ได้ยินว่าท่านขอประทานวโรกาส ขอทูลเชิญพระผู้มีพระภาคทรงอาศัยความอนุเคราะห์ เสด็จเข้าไปหาท่านวักกลิถึงที่อยู่เถิด. ภิกษุเหล่านั้น รับคำท่านวักกลิแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯลฯ ครั้นแล้ว ได้กราบทูลว่า พระเจ้าข้า วักกลิภิกษุอาพาธ เป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ท่านถวายบังคมพระยุคลบาทของพระองค์ด้วยเศียรเกล้าและทูลอย่างนี้ว่า พระเจ้าข้า ได้ยินว่าท่านขอประทานพระวโรกาส ขอทูลเชิญพระผู้มีพระภาคทรงอาศัยความอนุเคราะห์เสด็จเข้าไปหาวักกลิภิกษุถึงที่อยู่เถิด พระผู้มีพระภาคทรงรับนิมนต์ด้วยดุษณีภาพ.

ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคทรงครองผ้าแล้ว ทรงถือบาตรและจีวร เสด็จเข้าไปหาท่านพระวักกลิถึงที่อยู่ ท่านพระวักกลิ ได้เห็นพระผู้มีพระภาคเสด็จมาแต่ไกล ครั้นเห็นแล้ว ก็ลุกขึ้นจากเตียง. ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกะท่านพระวักกลิว่า อย่าเลย วักกลิ เธออย่าลุกจากเตียงเลย อาสนะเหล่านี้ที่เขาปูลาดไว้มีอยู่ เราจะนั่งที่อาสนะนั้น. พระผู้มีพระภาคประทับนั่งบนอาสนะที่เขาปูลาดไว้. ครั้นแล้ว ได้ตรัสถามท่านพระวักกลิว่า ดูกรวักกลิ เธอพอทนได้หรือ พอยังอัตภาพให้เป็นไปได้หรือ ทุกขเวทนานั้น ปรากฏว่าทุเลาลง ไม่กำเริบขึ้นหรือ. ท่านพระวักกลิกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทนไม่ไหว ไม่สามารถยังอัตภาพให้เป็นไปได้ ทุกขเวทนาของข้าพระองค์แรงกล้า มีแต่กำเริบขึ้น ไม่ทุเลาลงเลย ทุกขเวทนาปรากฏว่ากำเริบขึ้น ไม่ทุเลาลงเลย.

พ. ดูกรวักกลิ เธอไม่มีความรำคาญ ไม่มีความเดือดร้อนอะไรบ้างหรือ?

ว. พระเจ้าข้า ที่แท้จริง ข้าพระองค์มีความรำคาญไม่น้อย มีความเดือดร้อนอยู่ไม่น้อยเลย.

พ. ดูกรวักกลิ ก็ตัวเธอเอง ไม่ติเตียนตนเองได้โดยศีลบ้างหรือ?

ว. พระเจ้าข้า ตัวข้าพระองค์เองจะติเตียนได้โดยศีลก็หาไม่.

พ. ดูกรวักกลิ ถ้าหากว่า ตัวเธอเองติเตียนตนเองโดยศีลไม่ได้ เมื่อเป็นเช่นนั้นเธอจะมีความรำคาญและมีความเดือดร้อนอะไร?

ว. พระเจ้าข้า จำเดิมแต่กาลนานมาแล้ว ข้าพระองค์ประสงค์จะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค แต่ว่าในร่างกายของข้าพระองค์ไม่มีกำลังพอที่จะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคได้.

พ. อย่าเลย วักกลิ ร่างกายอันเปื่อยเน่าที่เธอเห็นนี้จะมีประโยชน์อะไร? ดูกรวักกลิ ผู้ใดแลเห็นธรรม ผู้นั้นชื่อว่าย่อมเห็นเรา ผู้ใดเห็นเรา ผู้นั้นชื่อว่าย่อมเห็นธรรม. วักกลิ เป็นความจริง บุคคลเห็นธรรมก็ย่อมเห็นเรา บุคคลเห็นเราก็ย่อมเห็นธรรม. วักกลิ เธอจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง?

ว. ไม่เที่ยง พระเจ้าข้า.

พ. ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า?

ว. เป็นทุกข์ พระเจ้าข้า.

พ. ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ควรหรือหนอที่จะตามเห็นสิ่งนั้นว่า นั่นของเรา นั่นเป็นเรา นั่นเป็นตัวตนของเรา?

ว. ไม่ควรเห็นอย่างนั้น พระเจ้าข้า.

พ. เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เที่ยงหรือไม่เที่ยง?

ว. ไม่เที่ยง พระเจ้าข้า.

พ. ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า?

ว. เป็นทุกข์ พระเจ้าข้า.

พ. ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ควรหรือหนอที่จะตามเห็นสิ่งนั้นว่า นั่นของเรา นั่นเป็นเรา นั่นเป็นตัวตนของเรา?

ว. ไม่ควรเห็นอย่างนั้น พระเจ้าข้า.

พ. เพราะเหตุนั้นแล ฯลฯ อริยสาวกเห็นอยู่อย่างนี้ ฯลฯ ย่อมทราบชัดว่า ฯลฯ กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มี.

ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสสอนท่านพระวักกลิด้วยพระโอวาทนี้แล้ว ทรงลุกจากอาสนะเสด็จไปยังภูเขาคิชฌกูฏ.

ครั้งนั้นแล พระวักกลิเมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จหลีกไปแล้วไม่นาน ได้เรียกภิกษุอุปัฏฐากทั้งหลายมาแล้วกล่าวว่า มาเถิด อาวุโส ท่านจงช่วยอุ้มเราขึ้นเตียงแล้วหามไปยังวิหารกาฬสิลาข้างภูเขาอิสิคิลิ ก็ภิกษุผู้เช่นกับเรา ไฉนเล่าจะพึงสำคัญว่าตนพึงทำกาละในละแวกบ้านเล่า? ภิกษุอุปัฏฐากเหล่านั้นรับคำท่านวักกลิแล้ว อุ้มท่านพระวักกลิขึ้นเตียง หามไปยังวิหารกาฬสิลาข้างภูเขาอิสิคิลิ. ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่ภูเขาคิชฌกูฏตลอดราตรีและวันที่ยังเหลืออยู่นั้น. ครั้งนั้น เมื่อปฐมยามล่วงไปแล้ว เทวดา ๒ องค์ มีฉวีวรรณงดงาม ทำภูเขาคิชฌกูฏให้สว่างทั่วไปทั้งหมดแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯลฯ ได้ยืนอยู่ ณ ส่วนข้างหนึ่ง. ครั้นแล้ว เทวดาองค์หนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า พระเจ้าข้า วักกลิภิกษุคิดเพื่อความหลุดพ้น. เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า พระเจ้าข้า ก็วักกลิภิกษุนั้นหลุดพ้นดีแล้ว จักหลุดพ้นได้แน่แท้. เทวดาเหล่านั้นได้กราบทูลอย่างนี้แล้ว ครั้นแล้ว ถวายบังคมพระผู้มีพระภาค ทำประทักษิณแล้ว ก็หายไป ณ ที่นั้นเอง.

ครั้นพอราตรีนั้นผ่านไป พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมารับสั่งว่า มาเถิด ภิกษุทั้งหลาย จงพากันเข้าไปหาวักกลิภิกษุถึงที่อยู่ ครั้นแล้วจงบอกวักกลิกภิกษุอย่างนี้ว่า อาวุโสวักกลิ ท่านจงฟังพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคและคำของเทวดา ๒ องค์ อาวุโส ณ ราตรีนี้ เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว เทวดา ๒ องค์ ผู้มีฉวีวรรณงดงามทำภูเขาคิชฌกูฏให้สว่างทั่วไปทั้งหมด เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคแล้ว ยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้ว เทวดาองค์หนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า พระเจ้าข้า วักกลิภิกษุคิดเพื่อความหลุดพ้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า พระเจ้าข้า ก็วักกลิภิกษุนั้นหลุดพ้นดีแล้ว จักหลุดพ้นได้แน่แท้. อาวุโสวักกลิ แต่ว่าพระผู้มีพระภาคตรัสกะท่านอย่างนี้ว่า อย่ากลัวเลย วักกลิ อย่ากลัวเลย วักกลิ จักมีความตายอันไม่ต่ำช้าแก่เธอ จักมีกาลกิริยาอันไม่เลวทรามแก่เธอ. ภิกษุเหล่านั้นรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคแล้ว เข้าไปหาท่านพระวักกลิถึงที่อยู่ ครั้นแล้ว ได้กล่าวกะท่านวักกลิว่า อาวุโสวักกลิ ท่านจงฟังพระดำรัสของพระผู้มีพระภาค และคำของเทวดา ๒ องค์.

ครั้งนั้นแล ท่านพระวักกลิเรียกภิกษุอุปัฏฐากทั้งหลายมาแล้วกล่าวว่า มาเถิด อาวุโส ท่านจงช่วยกันอุ้มเราลงจากเตียง เพราะว่าภิกษุผู้เช่นกับเรานั่งบนอาสนะสูงแล้ว จะพึงสำคัญว่า ตนควรฟังคำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาคนั้นอย่างไรเล่า? ภิกษุเหล่านั้น รับคำของท่านพระวักกลิแล้ว ก็ช่วยกันอุ้มท่านพระวักกลิลงจากเตียงแล้ว กล่าวว่า ณ ราตรีนี้ เมื่อปฐมยามล่วงไปแล้ว เทวดา ๒ องค์ ฯลฯ ได้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรส่วนข้างหนึ่ง. ครั้นแล้ว เทวดาองค์หนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า พระเจ้าข้า วักกลิภิกษุคิดเพื่อความหลุดพ้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า พระเจ้าข้า ก็วักกลิภิกษุนั้น หลุดพ้นแล้ว จักหลุดพ้นได้แน่แท้. อาวุโสวักกลิ แต่ว่าพระผู้มีพระภาคได้ตรัสถึงท่านอย่างนี้ว่า อย่ากลัวเลย วักกลิ อย่ากลัวเลย วักกลิ จักมีความตายอันไม่ต่ำช้าแก่เธอ จักมีกาลกิริยาไม่เลวทรามแก่เธอ. พระวักกลิกล่าวว่า อาวุโส ถ้าเช่นนั้นท่านจงช่วยถวายบังคมพระยุคลบาทของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้าตามคำของผมด้วยว่า พระเจ้าข้า วักกลิภิกษุอาพาธ เป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา เธอถวายบังคมพระยุคลบาทของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้าและยังได้สั่งมากราบทูลอย่างนี้ว่า พระเจ้าข้า ข้าพระองค์ไม่เคลือบแคลงว่ารูปไม่เที่ยง ไม่สงสัยว่าสิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ ไม่สงสัยว่า สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ความพอใจก็ดี ความกำหนัดก็ดี ความรักใคร่ก็ดี ในสิ่งนั้นมิได้มีแก่ข้าพระองค์. ข้าพระองค์ไม่เคลือบแคลงว่า เวทนา … สัญญา … สังขาร … วิญญาณไม่เที่ยง ไม่สงสัยว่า สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ ไม่สงสัยว่า สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ความพอใจก็ดี กำหนัดก็ดี ความรักใคร่ก็ดี ในสิ่งนั้นมิได้มีแก่ข้าพระองค์ ดังนี้. ภิกษุเหล่านั้น รับคำท่านพระวักกลิแล้วหลีกไป ครั้งนั้น เมื่อภิกษุเหล่านั้นหลีกไปไม่นาน ท่านพระวักกลิก็นำเอาศาตรามา.

ครั้งนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง. ครั้นแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ วักกลิภิกษุอาพาธ เป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ท่านของถวายบังคมพระยุคลบาทของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้า และยังได้สั่งมากราบทูลอย่างนี้ว่า พระเจ้าข้า ข้าพระองค์ไม่เคลือบแคลงว่า รูปไม่เที่ยง ไม่สงสัยว่า สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ ไม่สงสัยว่า สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ความพอใจก็ดี ความกำหนัดก็ดี ความรักใคร่ก็ดี ในสิ่งนั้นมิได้มีแก่ข้าพระองค์. ข้าพระองค์ไม่เคลือบแคลงว่า เวทนา … สัญญา … สังขาร … วิญญาณไม่เที่ยง ไม่สงสัยว่า สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ ไม่สงสัยว่า สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ความพอใจก็ดี ความกำหนัดก็ดี ความรักใคร่ก็ดี ในสิ่งนั้นมิได้มีแก่ข้าพระองค์ ดังนี้.

ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมารับสั่งว่า มาไปกันเถิด ภิกษุทั้งหลาย เราจะพากันไปยังวิหารกาฬสิลาข้างภูเขาอิสิคิลิ ซึ่งเป็นที่ที่วักกลิกุลบุตรนำเอาศาตรามา. ภิกษุเหล่านั้นรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคแล้ว. ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเสด็จไปยังวิหารกาฬสิลาข้างภูเขาอิสิคิลิพร้อมด้วยภิกษุเป็นจำนวนมาก. ได้ทอดพระเนตรเห็นท่านพระวักกลินอนคอบิดอยู่บนเตียงแต่ไกลเทียว. ก็สมัยนั้นแล ปรากฏเป็นกลุ่มควันกลุ่มหมอกลอยไปทางทิศบูรพา ทิศปัจจิม ทิศอุดร ทิศทักษิณ ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องต่ำ และอนุทิศ. ลำดับนั้นเอง พระผู้มีพระภาคก็ตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายมองเห็นกลุ่มควัน กลุ่มหมอก ลอยไปทางทิศบูรพา ฯลฯ และอนุทิศหรือไม่? ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า เห็น พระเจ้าข้า.

พ. ดูกรภิกษุทั้งหลาย นั่นแหละคือมารใจหยาบช้า ค้นหาวิญญาณของวักกลิกุลบุตร ด้วยคิดว่าวิญญาณของวักกลิกุลบุตรตั้งอยู่ ณ ที่แห่งไหนหนอ? ดูกรภิกษุทั้งหลาย วักกลิกุลบุตรมีวิญญาณไม่ได้ตั้งอยู่ ปรินิพพานแล้ว.

จบ สูตรที่ ๕.

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Saṁyutta Nikāya 22.87

    Linked Discourses 22.87

  2. 0.2

    9. Theravagga

    9. Senior Mendicants

  3. Vakkalisutta

    With Vakkali

  4. 1.1

    Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

    At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground.

  5. 1.2

    Tena kho pana samayena āyasmā vakkali kumbhakāranivesane viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

    Now at that time Venerable Vakkali was staying in a potter’s shed, and he was sick, suffering, gravely ill.

  6. 1.3

    Atha kho āyasmā vakkali upaṭṭhāke āmantesi:

    Then he addressed his carers,

  7. 1.4

    “etha tumhe, āvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamatha; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha:

    “Please, reverends, go to the Buddha, and in my name bow with your head to his feet. Say to him:

  8. 1.5

    ‘vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno, so bhagavato pāde sirasā vandatī’ti.

    ‘Sir, the mendicant Vakkali is sick, suffering, gravely ill. He bows with his head to your feet.’

  9. 1.6

    Evañca vadetha:

    And then say:

  10. 1.7

    ‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.

    ‘Sir, please go to the mendicant Vakkali out of sympathy.’”

  11. 1.8

    “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:

    “Yes, reverend,” those monks replied. They did as he asked.

  12. 1.9

    “vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno, so bhagavato pāde sirasā vandati;

  13. 1.10

    evañca pana vadeti:

  14. 1.11

    ‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.

  15. 1.12

    Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

    The Buddha consented with silence.

  16. 2.1

    Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya yenāyasmā vakkali tenupasaṅkami.

    Then the Buddha robed up and, taking his bowl and robes, went to Venerable Vakkali.

  17. 2.2

    Addasā kho āyasmā vakkali bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ. Disvāna mañcake samadhosi.

    Venerable Vakkali saw the Buddha coming off in the distance and stirred in his cot.

  18. 2.3

    Atha kho bhagavā āyasmantaṁ vakkaliṁ etadavoca:

    But the Buddha said to him,

  19. 2.4

    “alaṁ, vakkali, mā tvaṁ mañcake samadhosi.

    “It’s all right, Vakkali, don’t get up.

  20. 2.5

    Santimāni āsanāni paññattāni; tatthāhaṁ nisīdissāmī”ti.

    There are some seats spread out, I will sit there.”

  21. 2.6

    Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ vakkaliṁ etadavoca:

    He sat down on the seat spread out and said to Vakkali,

  22. 2.7

    “kacci te, vakkali, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṁ paññāyati, no abhikkamo”ti?

    “I hope you’re keeping well, Vakkali; I hope you’re all right. I hope your pain is fading, not growing; that its fading is evident, not its growing.”

  23. 2.8

    “Na me, bhante, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ; bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo”ti.

    “Sir, I’m not keeping well, I’m not getting by. My pain is terrible and growing, not fading; its growing is evident, not its fading.”

  24. 2.9

    “Kacci te, vakkali, na kiñci kukkuccaṁ, na koci vippaṭisāro”ti?

    “I hope you don’t have any remorse or regret?”

  25. 2.10

    “Taggha me, bhante, anappakaṁ kukkuccaṁ, anappako vippaṭisāro”ti.

    “Indeed, sir, I have no little remorse and regret.”

  26. 2.11

    “Kacci pana taṁ, vakkali, attā sīlato na upavadatī”ti?

    “I hope you have no reason to blame yourself when it comes to ethical conduct?”

  27. 2.12

    “Na kho maṁ, bhante, attā sīlato upavadatī”ti.

    “No sir, I have no reason to blame myself when it comes to ethical conduct.”

  28. 2.13

    “No ce kira taṁ, vakkali, attā sīlato upavadati; atha kiñca te kukkuccaṁ ko ca vippaṭisāro”ti?

    “In that case, Vakkali, why do you have remorse and regret?”

  29. 2.14

    “Cirapaṭikāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamitukāmo, natthi ca me kāyasmiṁ tāvatikā balamattā, yāvatāhaṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkameyyan”ti.

    “For a long time I’ve wanted to go and see the Buddha, but I was physically too weak.”

  30. 3.1

    “Alaṁ, vakkali, kiṁ te iminā pūtikāyena diṭṭhena?

    “Enough, Vakkali! Why would you want to see this rotting body?

  31. 3.2

    Yo kho, vakkali, dhammaṁ passati so maṁ passati;

    One who sees the teaching sees me.

  32. 3.3

    yo maṁ passati so dhammaṁ passati.

    One who sees me sees the teaching.

  33. 3.4

    Dhammañhi, vakkali, passanto maṁ passati;

    Seeing the teaching, you see me.

  34. 3.5

    maṁ passanto dhammaṁ passati.

    Seeing me, you see the teaching.

  35. 4.1

    Taṁ kiṁ maññasi, vakkali,

    What do you think, Vakkali?

  36. 4.2

    rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?

    Is form permanent or impermanent?”

  37. 4.3

    “Aniccaṁ, bhante”.

    “Impermanent, sir.”

  38. 4.4

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?

    “But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”

  39. 4.5

    “Dukkhaṁ, bhante”.

    “Suffering, sir.”

  40. 4.6

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:

    “But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:

  41. 4.7

    ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?

    ‘This is mine, I am this, this is my self’?”

  42. 4.8

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  43. 4.9

    “Vedanā …

    “Is feeling …

  44. 4.10

    saññā …

    perception …

  45. 4.11

    saṅkhārā …

    choices …

  46. 4.12

    viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?

    consciousness permanent or impermanent?”

  47. 4.13

    “Aniccaṁ, bhante” …pe…

    “Impermanent, sir.” …

  48. 4.14

    eso me attāti?

  49. 4.15

    “No hetaṁ, bhante”.

  50. 4.16

    “Tasmātiha …pe…

    “So you should truly see …

  51. 4.17

    evaṁ passaṁ …pe…

    Seeing this …

  52. 4.18

    nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti.

    They understand: ‘… there is nothing further for this place.’”

  53. 5.1

    Atha kho bhagavā āyasmantaṁ vakkaliṁ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā yena gijjhakūṭo pabbato tena pakkāmi.

    And then, after giving Venerable Vakkali this advice, the Buddha rose from his seat and went to the Vulture’s Peak Mountain.

  54. 5.2

    Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantassa bhagavato upaṭṭhāke āmantesi:

    Then Venerable Vakkali addressed his carers,

  55. 5.3

    “etha maṁ, āvuso, mañcakaṁ āropetvā yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkamatha.

    “Come on, reverends, lift my cot and take me to the Black Rock on the slopes of Isigili.

  56. 5.4

    Kathañhi nāma mādiso antaraghare kālaṁ kattabbaṁ maññeyyā”ti?

    For how on earth could one such as I imagine dying in an inhabited area!”

  57. 5.5

    “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā āyasmantaṁ vakkaliṁ mañcakaṁ āropetvā yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkamiṁsu.

    “Yes, reverend,” replied those mendicants, and did as he asked.

  58. 5.6

    Atha kho bhagavā tañca rattiṁ tañca divāvasesaṁ gijjhakūṭe pabbate vihāsi.

    Meanwhile, the Buddha spent the rest of that night and day on Vulture’s Peak Mountain.

  59. 5.7

    Atha kho dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu …pe… ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.

    Then, late at night, two glorious deities, lighting up the entire Vulture’s Peak, went up to the Buddha, bowed, and stood to one side.

  60. 5.8

    Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavantaṁ etadavoca:

    One deity said to him,

  61. 5.9

    “vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetī”ti.

    “Sir, the mendicant Vakkali is intent on liberation!”

  62. 5.10

    Aparā devatā bhagavantaṁ etadavoca:

    And another deity said to him,

  63. 5.11

    “so hi nūna, bhante, suvimutto vimuccissatī”ti.

    “He’ll definitely be well freed!”

  64. 5.12

    Idamavocuṁ tā devatāyo.

    This is what those deities said.

  65. 5.13

    Idaṁ vatvā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyiṁsu.

    Then they bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on their right side, before vanishing right there.

  66. 6.1

    Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi:

    Then, when the night had passed, the Buddha addressed the mendicants:

  67. 6.2

    “etha tumhe, bhikkhave, yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatha; upasaṅkamitvā vakkaliṁ bhikkhuṁ evaṁ vadetha:

    “Come, mendicants, go to the mendicant Vakkali and tell him:

  68. 7.1

    ‘Suṇāvuso tvaṁ, vakkali, bhagavato vacanaṁ dvinnañca devatānaṁ.

    ‘Vakkali, hear the word of the Buddha and two deities.

  69. 7.2

    Imaṁ, āvuso, rattiṁ dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.

    Late last night, two glorious deities, lighting up the entire Vulture’s Peak, went up to the Buddha, bowed, and stood to one side.

  70. 7.3

    Ekamantaṁ ṭhitā kho, āvuso, ekā devatā bhagavantaṁ etadavoca—

    One deity said to him,

  71. 7.4

    vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetīti.

    “Sir, the mendicant Vakkali is intent on liberation!”

  72. 7.5

    Aparā devatā bhagavantaṁ etadavoca—

    The other deity said to him,

  73. 7.6

    so hi nūna, bhante, suvimutto vimuccissatīti.

    “He’ll definitely be well freed!”

  74. 7.7

    Bhagavā ca taṁ, āvuso vakkali, evamāha—

    And the Buddha said,

  75. 7.8

    mā bhāyi, vakkali;

    “Do not fear, Vakkali,

  76. 7.9

    mā bhāyi, vakkali.

    do not fear!

  77. 7.10

    Apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati, apāpikā kālakiriyā’”ti.

    Your death will not be a bad one; your passing will not be a bad one.”’”

  78. 7.11

    “Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā yenāyasmā vakkali tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ vakkaliṁ etadavocuṁ:

    “Yes, sir,” those monks replied. They went to Vakkali and said to him:

  79. 7.12

    “suṇāvuso vakkali, bhagavato vacanaṁ dvinnañca devatānan”ti.

    “Vakkali, hear the word of the Buddha and two deities.”

  80. 8.1

    Atha kho āyasmā vakkali upaṭṭhāke āmantesi:

    Then Vakkali addressed his carers,

  81. 8.2

    “etha maṁ, āvuso, mañcakā oropetha.

    “Please, reverends, help me off my cot.

  82. 8.3

    Kathañhi nāma mādiso ucce āsane nisīditvā tassa bhagavato sāsanaṁ sotabbaṁ maññeyyā”ti.

    For how on earth could one such as I presume to listen to the Buddha’s instructions sitting on a high seat?”

  83. 8.4

    “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā āyasmantaṁ vakkaliṁ mañcakā oropesuṁ.

    “Yes, reverend,” replied those mendicants, and helped him off his cot.

  84. 8.5

    “Imaṁ, āvuso, rattiṁ dve devatāyo abhikkantāya rattiyā …pe… ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.

    They repeated what the Buddha had said.

  85. 8.6

    Ekamantaṁ ṭhitā kho, āvuso, ekā devatā bhagavantaṁ etadavoca:

  86. 8.7

    ‘vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetī’ti.

  87. 8.8

    Aparā devatā bhagavantaṁ etadavoca:

  88. 8.9

    ‘so hi nūna, bhante, suvimutto vimuccissatī’ti.

  89. 8.10

    Bhagavā ca taṁ, āvuso vakkali, evamāha:

  90. 8.11

    ‘mā bhāyi, vakkali;

  91. 8.12

    mā bhāyi, vakkali.

  92. 8.13

    Apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati, apāpikā kālakiriyā’”ti.

  93. 8.14

    “Tena hāvuso, mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha:

    Vakkali said, “Well then, reverends, in my name bow with your head to the Buddha’s feet. Say to him:

  94. 8.15

    ‘vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.

    ‘Sir, the mendicant Vakkali is sick, suffering, gravely ill.

  95. 8.16

    So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti.

    He bows with his head to your feet.’

  96. 8.17

    Evañca vadetha:

    And then say:

  97. 8.18

    ‘rūpaṁ aniccaṁ.

    ‘Form is impermanent.

  98. 8.19

    Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.

    I have no doubt of that.

  99. 8.20

    Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.

    I’m certain that what is impermanent is suffering.

  100. 8.21

    Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi.

    And I’m certain that I have no desire or greed or fondness for what is impermanent, suffering, and perishable.

  101. 8.22

    Vedanā aniccā.

    Feeling is impermanent …

  102. 8.23

    Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.

  103. 8.24

    Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.

  104. 8.25

    Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi.

  105. 8.26

    Saññā …

    Perception is impermanent …

  106. 8.27

    saṅkhārā aniccā.

    Choices are impermanent …

  107. 8.28

    Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.

  108. 8.29

    Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.

  109. 8.30

    Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi.

  110. 8.31

    Viññāṇaṁ aniccaṁ.

    Consciousness is impermanent.

  111. 8.32

    Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.

    I have no doubt of that.

  112. 8.33

    Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.

    I’m certain that what is impermanent is suffering.

  113. 8.34

    Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmī’”ti.

    And I’m certain that I have no desire or greed or fondness for what is impermanent, suffering, and perishable.’”

  114. 8.35

    “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā pakkamiṁsu.

    “Yes, reverend,” those monks replied, and left.

  115. 8.36

    Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantesu tesu bhikkhūsu satthaṁ āharesi.

    And then, not long after those mendicants had left, Venerable Vakkali committed suicide.

  116. 9.1

    Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:

    Then those mendicants went up to the Buddha and told him Vakkali’s message.

  117. 9.2

    “vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno;

  118. 9.3

    so bhagavato pāde sirasā vandati;

  119. 9.4

    evañca vadeti:

  120. 9.5

    ‘rūpaṁ aniccaṁ.

  121. 9.6

    Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.

  122. 9.7

    Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.

  123. 9.8

    Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi.

  124. 9.9

    Vedanā …

  125. 9.10

    saññā …

  126. 9.11

    saṅkhārā …

  127. 9.12

    viññāṇaṁ aniccaṁ.

  128. 9.13

    Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.

  129. 9.14

    Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.

  130. 9.15

    Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmī’”ti.

  131. 10.1

    Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    Then the Buddha said to the mendicants,

  132. 10.2

    “āyāma, bhikkhave, yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma;

    “Come, mendicants, let’s go to the Black Rock on the slopes of Isigili,

  133. 10.3

    yattha vakkalinā kulaputtena satthamāharitan”ti.

    where Vakkali, the gentleman, committed suicide.”

  134. 10.4

    “Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Yes, sir,” they replied.

  135. 10.5

    Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkami.

    Then the Buddha together with several mendicants went to the Black Rock on the slopes of Isigili.

  136. 10.6

    Addasā kho bhagavā āyasmantaṁ vakkaliṁ dūratova mañcake vivattakkhandhaṁ semānaṁ.

    The Buddha saw Vakkali off in the distance on his cot, lying with aggregates cast off.

  137. 11.1

    Tena kho pana samayena dhūmāyitattaṁ timirāyitattaṁ gacchateva purimaṁ disaṁ, gacchati pacchimaṁ disaṁ, gacchati uttaraṁ disaṁ, gacchati dakkhiṇaṁ disaṁ, gacchati uddhaṁ disaṁ, gacchati adho disaṁ, gacchati anudisaṁ.

    Now at that time a cloud of black smoke was moving east, west, north, south, above, below, and in-between.

  138. 11.2

    Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    The Buddha said to the mendicants,

  139. 11.3

    “passatha no tumhe, bhikkhave, etaṁ dhūmāyitattaṁ timirāyitattaṁ gacchateva purimaṁ disaṁ …pe… gacchati anudisan”ti.

    “Mendicants, do you see that cloud of black smoke moving east, west, north, south, above, below, and in-between?”

  140. 11.4

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  141. 11.5

    “Eso kho, bhikkhave, māro pāpimā vakkalissa kulaputtassa viññāṇaṁ samanvesati:

    “That’s Māra the Wicked searching for Vakkali’s consciousness, wondering:

  142. 11.6

    ‘kattha vakkalissa kulaputtassa viññāṇaṁ patiṭṭhitan’ti?

    ‘Where is Vakkali’s consciousness established?’

  143. 11.7

    Appatiṭṭhitena ca, bhikkhave, viññāṇena vakkali kulaputto parinibbuto”ti.

    But since his consciousness is not established, Vakkali is quenched.”

  144. 11.8

    Pañcamaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · sn22.87
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ