Upasenaāsīvisasutta
A viper bit Venerable Upasena, but he remained poised, declaring that he had no identification with the six senses.
ฉบับหลวงอุปเสนสูตร
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคและท่านพระสารีบุตร ท่านพระอุปเสนะอยู่ที่ป่าชื่อสีตวัน ใกล้เงื้อมสัปปโสณฑิกะ ใกล้พระนครราชคฤห์สมัยนั้นแล อสรพิษตัวหนึ่งได้ตกลงที่กายของท่านพระอุปเสนะ ครั้งนั้นแล ท่านพระอุปเสนะเรียกภิกษุทั้งหลายว่า จงมาเถิดผู้มีอายุ จงยกกายเรานี้ขึ้นสู่เตียงแล้วนำออกไปในภายนอก ก่อนที่กายนี้จะเรี่ยรายในที่นี้แล ประดุจกำแกลบ เมื่อท่านพระอุปเสนะกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวกะท่านพระอุปเสนะว่า ความที่กายของท่านพระอุปเสนะเป็นอย่างอื่น หรือความแปรปรวนแห่งอินทรีย์ของท่านพระอุปเสนะ เราทั้งหลายยังไม่เห็นเลย เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านพระอุปเสนะยังพูดอย่างนี้ว่า จงมาเถิดผู้มีอายุ จงยกกายเรานี้ขึ้นสู่เตียงแล้วนำไปภายนอก ก่อนที่กายนี้จะเรี่ยราย ณ ที่นี้ ประดุจกำแกลบเล่า ท่านพระอุปเสนะกล่าวว่า ดูกรท่านพระสารีบุตร ผู้ใดพึงมีความตรึกอย่างนี้ว่า เราเป็นจักษุ หรือจักษุเป็นของเรา ฯลฯ เราเป็นใจ หรือใจเป็นของเรา ความที่กายเป็นอย่างอื่น หรือความแปรปรวนแห่งอินทรีย์พึงมีแก่ผู้นั้นแน่นอน ดูกรท่านพระสารีบุตร เรามิได้มีความตรึกอย่างนี้ว่า เราเป็นจักษุ หรือจักษุเป็นของเรา ฯลฯ เราเป็นใจ หรือใจเป็นของเรา ความที่กายจักกลายเป็นอย่างอื่น หรือความแปรปรวนแห่งอินทรีย์จักมีแก่เรานั้นได้อย่างไร ฯ
สา. จริงอย่างนั้น ท่านพระอุปเสนะได้ถอนอหังการ มมังการและมานานุสัยได้เด็ดขาดเป็นเวลานานมาแล้ว ฉะนั้น ท่านพระอุปเสนะจึงไม่มีความตรึกอย่างนั้น ฯ
ครั้งนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นยกกายของท่านพระอุปเสนะขึ้นสู่เตียงนำไป ภายนอกกายของท่านพระอุปเสนะเรี่ยรายในที่นั้นเองประดุจกำแกลบ ฉะนั้น ฯ
จบสูตรที่ ๗
- 0.1
Saṁyutta Nikāya 35.69
Linked Discourses 35.69
- 0.2
7. Migajālavagga
7. With Migajāla
Upasenaāsīvisasutta
Upasena and the Viper
- 1.1
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca upaseno rājagahe viharanti sītavane sappasoṇḍikapabbhāre.
At one time the venerables Sāriputta and Upasena were staying near Rājagaha in the Cool Grove, under the Cobra’s Hood Grotto.
- 1.2
Tena kho pana samayena āyasmato upasenassa kāye āsīviso patito hoti.
Now at that time a viper fell on Upasena’s body.
- 1.3
Atha kho āyasmā upaseno bhikkhū āmantesi:
He addressed the mendicants,
- 1.4
“etha me, āvuso, imaṁ kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīharatha.
“Come, reverends, lift this body onto a cot and carry it outside
- 1.5
Purāyaṁ kāyo idheva vikirati;
before it’s scattered right here
- 1.6
seyyathāpi bhusamuṭṭhī”ti.
like a handful of hay.”
- 2.1
Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ upasenaṁ etadavoca:
When he said this, Sāriputta said to him,
- 2.2
“na kho pana mayaṁ passāma āyasmato upasenassa kāyassa vā aññathattaṁ indriyānaṁ vā vipariṇāmaṁ.
“But we don’t see any impairment in your body or deterioration of your faculties.
- 2.3
Atha ca panāyasmā upaseno evamāha:
Yet you say:
- 2.4
‘etha me, āvuso, imaṁ kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīharatha.
‘Come, reverends, lift this body onto a cot and carry it outside
- 2.5
Purāyaṁ kāyo idheva vikirati;
before it’s scattered right here
- 2.6
seyyathāpi bhusamuṭṭhī’”ti.
like a handful of hay.’”
- 2.7
“Yassa nūna, āvuso sāriputta, evamassa:
“Reverend Sāriputta, there may be an impairment in body or deterioration of faculties for someone who thinks:
- 2.8
‘ahaṁ cakkhūti vā mama cakkhūti vā …pe…
‘I am the eye’ or ‘the eye is mine.’
- 2.9
ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā …
Or ‘I am the ear … nose … tongue … body …’
- 2.10
ahaṁ manoti vā mama mano’ti vā.
Or ‘I am the mind’ or ‘the mind is mine.’
- 2.11
Tassa, āvuso sāriputta, siyā kāyassa vā aññathattaṁ indriyānaṁ vā vipariṇāmo.
- 2.12
Mayhañca kho, āvuso sāriputta, na evaṁ hoti:
But I don’t think like that.
- 2.13
‘ahaṁ cakkhūti vā mama cakkhūti vā …pe…
- 2.14
ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā …pe…
- 2.15
ahaṁ manoti vā mama manoti vā’.
- 2.16
Tassa mayhañca kho, āvuso sāriputta, kiṁ kāyassa vā aññathattaṁ bhavissati, indriyānaṁ vā vipariṇāmo”ti.
So why would there be an impairment in my body or deterioration of my faculties?”
- 3.1
Tathā hi panāyasmato upasenassa dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato.
“That must be because Venerable Upasena has long ago totally eradicated I-making, mine-making, and the underlying tendency to conceit.
- 3.2
Tasmā āyasmato upasenassa na evaṁ hoti:
That’s why it doesn’t occur to you:
- 3.3
“‘ahaṁ cakkhūti vā mama cakkhūti vā …pe…
‘I am the eye’ or ‘the eye is mine.’ Or ‘I am the ear …
- 3.4
ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā …pe…
nose … tongue … body …’
- 3.5
ahaṁ manoti vā mama mano’ti vā”ti.
Or ‘I am the mind’ or ‘the mind is mine.’”
- 3.6
Atha kho te bhikkhū āyasmato upasenassa kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīhariṁsu.
Then those mendicants lifted Upasena’s body onto a cot and carried it outside.
- 3.7
Atha kho āyasmato upasenassa kāyo tattheva vikiri;
And his body was scattered right there
- 3.8
seyyathāpi bhusamuṭṭhīti.
like a handful of hay.
- 3.9
Sattamaṁ.
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
sn35.69 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- การเทียบฉบับ
- มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ