๙๔. รูปาวจรทุกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศลโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นกุศลโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ (บทที่เป็นรูปาวจรมี ๑ วาระ เป็นสหชาตาธิปติเท่านั้น บทที่ไม่เป็นรูปาวจรมี ๒ วาระ) อนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ (บทที่เป็นรูปาวจร มี ๑ วาระ บทที่ไม่เป็นรูปาวจร มี ๒ วาระ) สมนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ กัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อัตถิปัจจัย มี ๒ วาระ นัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ เหมือนกับอัพยากฤตในกามาวจรทุกะ วาระก็มีประมาณเท่านี้ ย่อมเปลี่ยนแปลงไปทั้งในเบื้องต้นและเบื้องปลาย พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดารทุกปัจจัย)

รูปาวจรํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นรูปาวจรํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นรูปาวจร- *ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม-*เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว สพฺพตฺถ เทฺว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๒

นอธิปติยา เทฺว ฯเปฯ นปุเรชาเต เอกํ นอาเสวเน เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เอกํ ฯ สหชาตวาราทิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๑สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร

รูปาวจโร กุสโล ธมฺโม รูปาวจรสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรม- *ที่เป็นรูปาวจรธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ อธิปติยา ตีณิ: รูปาวจเร เอกํ สหชาตาธิปติเยว นรูปาวจเร เทฺว ฯ อนนฺตเร ตีณิ: รูปาวจเร เอกํ นรูปาวจเร เทฺว ฯ สมนนฺตเร ตีณิ สหชาเต เทฺว ฯเปฯ อุปนิสฺสเย จตฺตาริ อาเสวเน ตีณิ กมฺเม เทฺว ฯเปฯ อตฺถิยา เทฺว นตฺถิยา ตีณิ ฯเปฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในรูปาวจรธรรม มี " ๑ เป็นสหชาตธิปติอย่างเดียว ในที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม มี " ๒ ในอนันตรปัจจัย มี " ๓ ในรูปาวจรธรรม มี " ๑ ในที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม มี " ๒ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๓ ในสหชาตปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๓ ในกัมมปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ ในอัตถิปัจจัย มี " ๒ ในนัตถิปัจจัย มี " ๓ ฯลฯ

นรูปาวจรํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

อกุศลที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ในปัจจัยทั้งปวง มีหัวข้อปัจจัย ๑

รูปาวจรํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ รูปาวจโร อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นรูปาวจรํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นรูปาวจโร อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นรูปาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น รูปาวจรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจรธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจร-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ จตฺตาริ อวิคเต นว ฯ ยถา กามาวจรนกามาวจรทุกอพฺยากตสทิสํ ฯ เอตฺตกาเยว ปญฺหา เหฏฺฐุปริกํ ปริวตฺตนฺติ ฯ สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ รูปาวจรทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙เหมือนกับกามาวจร และที่ไม่ใช่กามาวจรทุกอัพยากตะหัวข้อปัจจัยเพียงเท่านี้ ย่อมเปลี่ยนแปลงในเบื้องต้นและเบื้องปลายสหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัยรูปาวจรทุกกุสลัตติกะ จบ