๑. กุสลติกะ ๑๐. เสกขติกะ

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นของอเสขบุคคลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นของอเสขบุคคลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) (สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นของเสขบุคคลและอเสขบุคคลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นของเสขบุคคลและอเสขบุคคลโดยเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๗ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ (ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

เสกขธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเสกขธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เหตุทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ----------- เหตุทุกเวทนาตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย

เหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ สุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ เหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นเหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นเหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ นเหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อเสกขธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยอเสกขธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว วิปาเก นว อาหาเร นว ฯเปฯ อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย

นเหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: เหตุํ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯเปฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

เนวเสกขานาเสกขธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานา- *เสกขธรรม ที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น กุสลัตติกเสกขัตติกะ จบ