๙. ฉันทปหีนสูตร ที่ ๑

สาวตฺถี ฯ รูเป ภิกฺขเว โย ฉนฺโท โย ราโค ยา นนฺทิ ยา ตณฺหา ตํ ปชหถ เอวนฺตํ รูปํ ปหีนํ ภวิสฺสติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ ฯ เวทนาย ฯเปฯ สญฺญาย ฯ สงฺขาเรสุ ฯ วิญฺญาเณ โย ฉนฺโท โย ราโค ยา นนฺทิ ยา ตณฺหา ตํ ปชหถ เอวนฺตํ วิญฺญาณํ ปหีนํ ภวิสฺสติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมนฺติ ฯ

พระนครสาวัตถี. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละความพอใจ ความกำหนัดความเพลิดเพลิน ความทะยานอยากในรูปเสีย ด้วยอาการอย่างนี้ รูปนั้นจักเป็นอันเธอทั้งหลายละได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว กระทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วน กระทำไม่ให้มี ไม่ให้เกิดขึ้นอีกต่อไปเป็นธรรมดา. เธอทั้งหลายจงละความพอใจ ความกำหนัด ความเพลิดเพลิน ความทะยานอยากในเวทนา ... ในสัญญา ... ในสังขาร ... ในวิญญาณเสีย ด้วยอาการอย่างนี้ วิญญาณนั้นจักเป็นอันเธอทั้งหลายละได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว กระทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วน กระทำไม่ให้มีไม่ให้เกิดอีกต่อไปเป็นธรรมดา. จบ สูตรที่ ๙.

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละความพอใจความกำหนัด ความเพลิดเพลิน ความทะยานอยากในรูป เมื่อเป็นเช่นนี้ รูปนั้นก็จักเป็นอันเธอทั้งหลายละได้เด็ดขาด ตัดรากถอนโคน เหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้ ... ในเวทนา ฯลฯ ในสัญญา ... ในสังขาร ... เธอทั้งหลายจงละความพอใจ ความกำหนัด ความเพลินเพลิน ความทะยานอยากในวิญญาณ เมื่อเป็นเช่นนี้ วิญญาณนั้นก็จักเป็นอันเธอทั้งหลายละได้เด็ดขาด ตัดรากถอนโคน เหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้” ฉันทปหานสูตรที่ ๙ จบ

ไม่ได้แก้ไว้โดยเฉพาะเหมือนในสูตรอื่นๆ แต่แก้รวมว่า "พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสสัจจะ ๔ ไว้ใน ๔ สูตร นับแต่สูตรที่ ๕ มาถึงสูตรที่ ๘" จบอรรถกถาสมณสูตรที่ ๑ จบ อันตวรรคที่ ๑ -----------------------------------------------------

สมณสุตฺตาทิวณฺณนา

ปญฺจมาทีสุ จตูสุ จตฺตาริ สจฺจานิ กถิตานิ ฯ

นวมทสเมสุ กิเลสปฺปหานนฺติ ฯ ปญฺจมาทีนิ ฯ อนฺตวคฺโค ปฐโม ฯ -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อันตสูตร

๒. ทุกขสูตร

๓. สักกายสูตร

๔. ปริญเญยยสูตร

๕. สมณสูตรที่ ๑

๖. สมณสูตรที่ ๒

๗. โสตาปันนสูตร

๘. อรหันตสูตร

๙. ฉันทปหีนสูตรที่ ๑

๑๐. ฉันทปหีนสูตรที่ ๒. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ขันธสังยุตต์ จุลปัณณาสก์ อันตวรรคที่ ๑ ปริญเญยยสูตร ว่าด้วยธรรมที่ควรกำหนดรู้