นเหตุทุกนสนิทัสสนัตติกเหตุทุกสนิทัสสนัตติกะ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
บาลีและคำแปล
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ นเหตุทุกนสนิทัสสนัตติกเหตุทุกสนิทัสสนัตติกะ
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน- *สัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย โดยคณิตกนัย มีวาระ ๓ แม้ในนเหตุนอนิทัสสนสัปปฏิฆมูล ก็มีวาระ ๓ เหมือนกัน
เหตุยา ตึส อารมฺมเณ นว สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ
อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสน- *อัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑ นสเหตุกทุกนสนิทัสสนัตติกสเหตุกทุกสนิทัสสนัตติกะ
เหตุยา นว สพฺพตฺถ นว ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนเวทนาตฺติกํ
สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน-*สัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย โดยคณิตกนัย มีวาระ ๓ แม้ในนสเหตุกนอนิทัสสนสัปปฏิฆมูล ก็มีวาระ ๓ เหมือนกัน
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตึส ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตึส ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอทุกฺขมสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตึส ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนวิปากตฺติกํ
อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสน- *อัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตึส ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตึส ฯ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ นเนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นว ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนอุปาทินฺนุปาทานิยตฺติกํ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑ นเหตุสัมปยุตตนสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ก็เหมือนกับสเหตุกทุกะ มีวาระ ๓ เหตุและสเหตุกทุกะ และเหตุและเหตุสัมปยุตตทุกะเท่านั้น ไม่มีหัวข้อปัจจัยนเหตุนสเหตุกทุกนสนิทัสสนัตติกะ นเหตุสเหตุกทุกสนิทัสสนัตติกะ
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตึส ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตึส ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ตึส ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกตฺติกํ
สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุอเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุอเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆ-*ธรรมที่เป็นนเหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย โดยคณิตกนัย มีวาระ ๓
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนวิตกฺกตฺติกํ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุก- *ธรรม ฯลฯ มี ๓ นัย เหมือนกัน
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนปีติตฺติกํ
อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุอเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสน- *อัปปฏิฆธรรมที่เป็นนเหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นปีติสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ นอุเปกฺขาสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนทสฺสนตฺติกํ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑ นสัปปัจจยทุกนสนิทัสสนัตติกสัปปัจจยทุกสนิทัสสนัตติกะ
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นทสฺสเนนปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกตฺติกํ
สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสน- *สัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพ- เหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนอาจยคามิตฺติกํ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอาจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอปจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเนวาจยคามินาปจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนเสกฺขตฺติกํ
อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสน- *สัปปฏิฆธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑ แม้ในนอัปปัจจยนอนิทัสสนอัปปฏิฆมูล ก็มีวาระ ๑ เหมือนกัน นสังขตทุกะก็เหมือนกับนสัปปัจจยทุกะ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๑. เหตุทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (สภาวธรรมที่มีธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เป็นมูลมี ๓ วาระเท่านั้น)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๕๘๑}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๒. สเหตุกทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ๒. สเหตุกทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มี เหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (สภาวธรรมที่มีธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เป็นมูลมี ๓ วาระเท่านั้น) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เหมือนกับสเหตุก-ทุกะ มี ๓ วาระ ไม่มีวาระในเหตุสเหตุกทุกะและเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๕๘๒}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๗. สัปปัจจยทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๖. นเหตุสเหตุกทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาว-ธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและมิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๑ วาระ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ ... มี ๓ วาระเท่านั้น (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่มีเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและไม่ใช่มีเหตุซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ๗. สัปปัจจยทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ
สภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งเห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่ มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๕๘๓}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ทุกติกปัฏฐาน] ๙. สนิทัสสนทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งเห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นมูลมี ๑วาระเท่านั้น) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (นสังขตทุกะเหมือนกับนสัปปัจจยทุกะ)
ไม่มีอรรถกถาของข้อนี้ — ต้นทางระบุว่าคำอธิบายของข้อนี้อยู่ที่ข้อ ๕๐๖ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกทุกปัฏฐาน นสรณทุกนสเหตุกทุกะเป็นต้น