เหตุทุกปริตตัตติกนเหตุทุกปริตตัตติกะ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
บาลีและคำแปล
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ เหตุทุกปริตตัตติกนเหตุทุกปริตตัตติกะ
เหตุยา นว ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่ปริตตธรรม ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นปริตต-*ธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่มหัคคตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นมหัคคตธรรม ที่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัปปมาณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอัปปมาณธรรม ที่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เหตุทุกปริตตารัมมณัตติกนเหตุทุกนปริตตารัมมณัตติกะ
นสเหตุกํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ นอเหตุกํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ นสเหตุกํ นอพฺยากตญฺจ นอเหตุกํ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่ปริตตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นปริตตารัมมณ-*ธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่มหัคคตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นมหัคคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัปปมาณารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอัปปมาณารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เหตุทุกหีนัตติกนเหตุทุกนหีนัตติกะ
เหตุยา ตีณิ ฯ นเหตุสมฺปยุตฺตทุกํ นเหตุ นสเหตุกทุกสทิสํ ฯ นเหตุสเหตุกทุกนกุสลตฺติกํ
ธรรมที่ไม่ใช่หีนธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นหีนธรรม ที่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่มัชฌิมธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม ที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่ปณีตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นปณีตธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เหตุทุกมิจฉัตตัตติกนเหตุทุกนมิจฉัตตัตติกะ
นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจว- นอเหตุโกจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺเจว- นอเหตุกญฺจ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโกเจวนนจเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุเจวนอเหตุโกจ นกุสโล จ นอเหตุโกเจวนนจเหตุ นกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นอเหตุกญฺเจว- นนจเหตุํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโกเจวนนจเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นกุสลญฺจ นอเหตุกญฺเจวนนจเหตุํ นกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจว นอเหตุโก นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่มิจฉัตตนิยตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยต-*ธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่สัมมัตตนิยตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิยตธรรม ที่ไม่ใช่ธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอนิยตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เหตุทุกมัคคารัมมณัตติกนเหตุทุกนมัคคารัมมณัตติกะ
เหตุยา นว ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่มัคคารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นมัคคารัมมณ-*ธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่มัคคเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม ที่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่มัคคาธิปติธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ที่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เหตุทุกอุปปันนัตติกนเหตุทุกนอุปปันนัตติกะ
นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนอเหตุโกจ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่เป็นอนุปปันนธรรม ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนุปปันน-*ธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย ธรรมที่เป็นอุปปาทิธรรม ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปปาทิธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย เหตุทุกอตีตัตติกนเหตุทุกนอตีตัตติกะ
เหตุยา นว ฯ
ธรรมที่เป็นอตีตธรรม ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย ธรรมที่เป็นอนาคตธรรม ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย เหตุทุกอตีตารัมมณัตติกนเหตุทุกนอตีตารัมมณัตติกะ
นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนอเหตุโกจ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา:ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อตีตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่ปัจจุปปันนารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นปัจจุปปันนารัมมณ-*ธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย เหตุทุกอัชฌัตตารัมมณัตติกนเหตุทุกนอัชฌัตตารัมมณัตติกะ
เหตุยา นว ฯ นเหตุเจว นเหตุวิปฺปยุตฺตทุกํ นเหตุเจว นเหตุสมฺปยุตฺตทุกสทิสํ ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอัชฌัตตา-*รัมมณธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๑. เหตุทุกะ ๑๒. ปริตตติกะ
สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นปริตตะอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุซึ่งเป็นปริตตะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๓ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นมหัคคตะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นมหัคคตะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๙๒}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ทุกติกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๑๔. หีนติกะ เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอัปปมาณะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอัปปมาณะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๑. เหตุทุกะ ๑๓. ปริตตารัมมณติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีปริตตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปริตตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๓ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีมหัคคตะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีมหัคคตะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๓ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีอัปปมาณะเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีอัปปมาณะเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๑. เหตุทุกะ ๑๔. หีนติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นชั้นต่ำอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็น ชั้นต่ำเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นชั้นกลางอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นชั้นกลางเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๙๓}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ทุกติกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๑๖. มัคคารัมมณติกะ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นชั้นประณีตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นชั้นประณีตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๑. เหตุทุกะ ๑๕. มิจฉัตตนิยตติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๓ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๓ วาระ) สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๑. เหตุทุกะ ๑๖. มัคคารัมมณติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๓ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๓ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๙๔}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ทุกติกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๑๘. อดีตติกะ ๑. เหตุทุกะ ๑๗. อุปปันนติกะ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งยังไม่เกิดขึ้นเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งมิใช่ยังไม่เกิดขึ้นโดยอารัมมณปัจจัย อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งจักเกิดขึ้นแน่นอนเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่จักเกิดขึ้นแน่นอนโดยอารัมมณปัจจัย อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ๑. เหตุทุกะ ๑๘. อตีตติกะ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอดีตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่ง ไม่เป็นอดีตโดยอารัมมณปัจจัย อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอนาคตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอนาคตโดยอารัมมณปัจจัย อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๒๙๕}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ทุกติกปัฏฐาน] ๑. เหตุทุกะ ๒๑. สนิทัสสนติกะ ๑. เหตุทุกะ ๑๙. อตีตารัมมณติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีอดีตธรรมเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีอดีตธรรมเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีอนาคตธรรมเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีอนาคตธรรมเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีปัจจุบันธรรมเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๑. เหตุทุกะ ๒๐. อัชฌัตตารัมมณติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๓ วาระ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
ไม่มีอรรถกถาของข้อนี้ — ต้นทางระบุว่าคำอธิบายของข้อนี้อยู่ที่ข้อ ๕๐๖ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกทุกปัฏฐาน นสรณทุกนสเหตุกทุกะเป็นต้น