๗. ปัญจาลจัณฑสูตร

เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี ปัญจาลจัณฑเทพบุตรยืนอยู่ ณ ที่สมควรแล้ว ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า แม้ในที่คับขัน ผู้มีปัญญาดุจแผ่นดินก็ยังได้โอกาส ผู้ใดบรรลุฌาน ผู้นั้นเป็นผู้ตื่น เป็นผู้หลีกออกได้อย่างองอาจ เป็นมุนี พระผู้มีพระภาคตรัสว่า (ปัญจาลจัณฑะ) ชนเหล่าใดแม้อยู่ในที่คับขัน แต่กลับได้สติเพื่อการบรรลุธรรม คือ นิพพาน ชนเหล่านั้นตั้งมั่นดีแล้วโดยชอบ ปัญจาลจัณฑสูตรที่ ๗ จบ ๘. ตายนสูตร ว่าด้วยตายนเทพบุตร

เอกมนฺตํ ฐิโต โข ปญฺจาลจณฺโฑ เทวปุตฺโต ภควโต สนฺติเก อิมํ คาถํ อภาสิ สมฺพาเธ วต โอกาสํ อวินฺทิ ภูริเมธโส โย ฌานมพุทฺธิ พุทฺโธ ปฏิลีนนิสโภ มุนีติ ฯ

ปัญจาลจัณฑเทวบุตร ยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้ ภาษิตคาถานี้ ในสำนักพระผู้มีพระภาคว่า บุคคลผู้มีปัญญามาก ได้ประสบโอกาส ในที่คับแคบหนอ ผู้ใดได้รู้ฌาน เป็นผู้ตื่น ผู้นั้นเป็นผู้หลีกออกได้อย่างองอาจ เป็นมุนี ฯ

สมฺพาเธปิ จ ติฏฺฐนฺติ [ปญฺจาลจณฺฑาติ ภควา] ธมฺมํ นิพฺพานปตฺติยา เย สตึ ปจฺจลตฺถํสุ สมฺมา เต สุสมาหิตาติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ชนเหล่าใด แม้อยู่ในที่คับแคบ แต่ได้เฉพาะแล้วซึ่งสติ เพื่อการบรรลุธรรม คือพระนิพพาน ชนเหล่านั้น ตั้งมั่น ดีแล้ว โดยชอบ ฯ