กุสลัตติกสัปปัจจยทุกะ

เหตุํ อปฺปมาณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อปฺปมาโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

สัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล และสัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล และสัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศล และสัปปัจจัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นอธิปติยา ฉ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

สัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ฉ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นอธิปติปจฺจยา เหตุยา ฉ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

สัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ อปฺปมาโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๕

นเหตุ อปฺปมาโณ ธมฺโม นเหตุสฺส อปฺปมาณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕

เหตุ อปฺปมาโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ อปฺปมาโณ ธมฺโม นเหตุสฺส อปฺปมาณสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุ อปฺปมาโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

สัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สัปปัจจยธรรมที่เป็น กุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศลโดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สัปปัจจยธรรม ที่เป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุ อปฺปมาโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย นว ฯ

สัปปัจจยธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สัปปัจจยธรรมที่เป็น กุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สัปปัจจยธรรมที่เป็นอกุศลโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย สัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สัปปัจจยธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา ฉ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑๐ ในอนันตรปัจจัย มี " ๗ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๗ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓

เหตุ อปฺปมาโณ ธมฺโม เหตุสฺส อปฺปมาณสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๑๕

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นกุสลัตติกสัปปัจจยทุกะ จบ

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๗ วาระ นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) (สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร)เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ