กุสลัตติกหีนัตติกะ

นเหตุํ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

หีนธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยหีนธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุํ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑พึงให้พิสดารทุกวาร

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ ฯ

มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล และมัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล และมัชฌิม-*ธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส จ นเหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย

เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นเหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส ทุกฺขายเวทนาย- สมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นเหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา เหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย มัชฌิมธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่มัชฌิมธรรมที่เป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัย

นเหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม นเหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๗ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา ตีณิ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก เอกํ อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย ตีณิ ฌาเน ตีณิ มคฺเค ตีณิ สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

ปณีตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยปณีตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ปณีตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยปณีตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุ ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม เหตุสฺส ทุกฺขายเวทนายสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัยกุสลัตติกหีนัตติกะ จบ

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นชั้นต่ำอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นชั้นต่ำเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นชั้นกลางเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นชั้นกลางโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นชั้นกลางเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นชั้นกลางโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นชั้นกลางเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นชั้นกลางโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นชั้นกลางเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นชั้นกลางโดยอารัมมณปัจจัย (๒) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นชั้นกลางเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นชั้นกลางโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นชั้นกลางเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นชั้นกลางโดยอารัมมณปัจจัย (๒) (ย่อ)

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ