จิตตทุกกุสลัตติกะ

จิตฺตํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺโต กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ โนจิตฺตํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺโต กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนจิตฺตํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺโต กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนจิตฺตํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺโต กุสโล จ โนจิตฺโต กุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ จิตฺตํ กุสลญฺจ โนจิตฺตํ กุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺโต กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นจิต อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นจิต และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิต และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ ปญฺจ สพฺพตฺถ ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

นอธิปติยา ปญฺจ นปุเรชาเต ปญฺจ นปจฺฉาชาเต ปญฺจ นอาเสวเน ปญฺจ นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ปญฺจ ฯ สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๕สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร ปัญหาวาร

โนจิตฺโต กุสโล ธมฺโม โนจิตฺตสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: โนจิตฺโต กุสโล ธมฺโม จิตฺตสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: โนจิตฺโต กุสโล ธมฺโม จิตฺตสฺส กุสลสฺส จ โนจิตฺตสฺส กุสลสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต โดย เหตุปัจจัย กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นจิต โดยเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นจิต และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต ปญฺจ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้นปฏิจจวาร

จิตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ โนจิตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนจิตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนจิตฺตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺโต อกุสโล จ โนจิตฺโต อกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ จิตฺตํ อกุสลญฺจ โนจิตฺตํ อกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่เป็นจิต อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่เป็นจิต และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิต และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ จิตฺตทุกกุสลสทิสํ นเหตุยาปิ กาตพฺพํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ------------ ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕พึงกระทำให้เหมือนจิตตทุกกุศล แม้ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัยสหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร ปฏิจจวาร

จิตฺตํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ โนจิตฺตํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนจิตฺตํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนจิตฺตํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺโต อพฺยากโต จ โนจิตฺโต อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ จิตฺตํ อพฺยากตญฺจ โนจิตฺตํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นจิต อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นจิต และอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอัพยากต-*ธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิต และอัพยากต-*ธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ ปญฺจ วิปาเก ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในวิปากปัจจัย มี " ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

นเหตุยา ปญฺจ นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก ปญฺจ นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน ปญฺจ นมคฺเค ปญฺจ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต ปญฺจ ฯ สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๕ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๕สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร ปัญหาวาร

โนจิตฺโต อพฺยากโต ธมฺโม โนจิตฺตสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ จิตฺตทุกกุสลสทิสํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิต โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย พึงให้พิสดารเหมือนจิตตทุกกุศล

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว ฯเปฯ สหชาเต ปญฺจ ปุเรชาเต ตีณิ อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก ปญฺจ วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา ปญฺจ นตฺถิยา นว ฯ จิตฺตทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -----------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ ในสหชาตปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในวิปากปัจจัย มี " ๕ ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๕ ในอัตถิปัจจัย มี " ๕ ในนัตถิปัจจัย มี " ๙จิตตทุกกุสลัตติกะ จบ

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาระ) อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๕ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๕ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดาร)

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ สหชาตปัจจัย มี ๕ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ อาหารปัจจัย มี ๕ วาระ อินทรียปัจจัย มี ๕ วาระ ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ มัคคปัจจัย มี ๓ วาระ สัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) (พึงนับเหมือนอนุโลม ปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลมแห่งปัญหาวารในกุสลติกะที่นับไว้แล้ว)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ เหมือนกับกุศลในจิตตทุกะ ในนเหตุปัจจัยก็พึงเพิ่มไว้ พึงขยายสหชาตวารฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นจิตและที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นจิตและที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (พึงขยายข้อความที่เหมือนกับกุศลในจิตตทุกะให้พิสดาร)

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ