คันถคันถนิยทุกกุสลัตติกะ

คนฺถนิยญฺเจวโนจคนฺถํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถนิโยเจวโนจคนฺโถ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัย กุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยปฏิจจวาร

คนฺถญฺเจวคนฺถนิยญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจวคนฺถนิโยจ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ คนฺถนิยญฺเจวโนจคนฺถํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถนิโยเจวโนจคนฺโถ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถนิยธรรม อาศัย อกุศลธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย อกุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว ฯ สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวารปัญหาวาร

คนฺโถเจวคนฺถนิโยจ อกุสโล ธมฺโม คนฺถสฺสเจวคนฺถนิยสฺสจ อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถนิยธรรม เป็นปัจจัย แก่อกุศลธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถนิยธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดีแห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้นปฏิจจวาร

คนฺถนิยญฺเจวโนจคนฺถํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถนิโยเจวโนจคนฺโถ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัย อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ คนฺถคนฺถนิยทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ------------ คนฺถคนฺถสมฺปยุตฺตทุกกุสลตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยคันถคันถนิยทุกกุสลัตติกะ จบ

สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของคันถะแต่ไม่เป็นคันถะซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของคันถะแต่ไม่เป็นคันถะซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) (สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

สภาวธรรมที่เป็นคันถะและเป็นอารมณ์ของคันถะซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นคันถะและเป็นอารมณ์ของคันถะซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของคันถะแต่ไม่เป็นคันถะซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของคันถะแต่ไม่เป็นคันถะซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นคันถะและเป็นอารมณ์ของคันถะซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาว-ธรรมที่เป็นคันถะและเป็นอารมณ์ของคันถะซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นคันถะและเป็นอารมณ์ของคันถะซึ่งเป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นคันถะและเป็นอารมณ์ของคันถะซึ่งเป็นอกุศลโดยเหตุปัจจัย(ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ อินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) (พึงนับเหมือนอนุโลม ปัจจนียะ อนุโลมปัจจนียะ และปัจจนียานุโลมแห่งปัญหาวารในกุสลติกะที่นับไว้แล้ว)

เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) (สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ